ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រវត្តិសាសនា គឺជាកំណត់ត្រាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ នៃអារម្មណ៍ គំនិត និងជំនឿសាសនារបស់មនុស្ស។ តាមអត្ថបទរបស់ Wikipedia ស្តីពីប្រវត្តិសាសនា ការសិក្សានេះចាប់ផ្តើមពីពេលដែលមនុស្សប្រឌិតអក្សរ ប្រហែល ៥,២០០ ឆ្នាំមុន។ ដូច្នេះ វិស័យនេះមិនសិក្សាតែសាសនាណាមួយ ឬប្រទេសណាមួយឡើយ ប៉ុន្តែសិក្សាពីរបៀបដែលមនុស្សជឿ គិត និងកត់ត្រាអំពីជំនឿរបស់ខ្លួន តាមពេលវេលា និងតាមតំបន់ផ្សេងៗគ្នា។

ចំណុចសំខាន់មួយ គឺព្រំដែនរវាងប្រវត្តិសាសនា និងបុរេប្រវត្តិសាសនា។ Wikipedia ពន្យល់ថា បុរេប្រវត្តិសាសនា សិក្សាអំពីជំនឿសាសនាដែលមានមុនការកើតឡើងនៃកំណត់ត្រាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ។ ដោយសារគ្មានអត្ថបទសរសេរទុក ការសិក្សាអំពីដំណាក់កាលនោះ មិនអាចពឹងលើអត្ថបទសាសនាបានទេ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រវត្តិសាសនាជាវិស័យសិក្សាដែលមិនចងភ្ជាប់នឹងប្រទេស ឬប្រជាជនណាមួយឡើយ។ តាម Wikipedia ការសិក្សានេះគ្របដណ្តប់អារម្មណ៍ គំនិត និងជំនឿសាសនារបស់មនុស្សជាទូទៅ ហើយអាចធ្វើបានគ្រប់ទីកន្លែងដែលមានការសរសេរ។ អ្នកស្រាវជ្រាវអាចប្រៀបធៀបកាលប្រាកដនៃសាសនាផ្សេងៗគ្នា តាមរយៈបញ្ជីព្រឹត្តិការណ៍សាសនា ហើយក៏អាចសិក្សាពីទំនាក់ទំនង និងការបែកខ្នែងជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៃមនោគមវិជ្ជាសាសនាបានផងដែរ។ ដូច្នេះ វិសាលភាពនៃវិស័យនេះ គឺពេញទូទាំងពិភពលោក នៅគ្រប់កន្លែងដែលអត្ថបទសាសនាត្រូវបានសរសេរ ចម្លង និងរក្សាទុក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ប្រវត្តិសាសនាចាប់ផ្តើមជាមួយការប្រឌិតអក្សរ ប្រហែល ៥,២០០ ឆ្នាំមុន។ មុនពេលនោះ គឺជាដំណាក់កាលបុរេប្រវត្តិ ដែលជំនឿសាសនាមានវត្តមាន ប៉ុន្តែគ្មានកំណត់ត្រាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរទុកឱ្យដឹងឡើយ។

Wikipedia បញ្ជាក់ថា ការសិក្សាប្រវត្តិសាសនាអាចធ្វើបានតាមវិធីជាច្រើន។ មួយគឺការសិក្សាតាមលំដាប់កាលប្រាកដ ឬបញ្ជីពេលវេលានៃសាសនា ដែលជួយប្រៀបធៀបព្រឹត្តិការណ៍សាសនានៅតំបន់ផ្សេងៗគ្នា។ មួយទៀត គឺការសិក្សាពីទំនាក់ទំនង និងការវិវត្តខុសៗគ្នានៃមនោគមវិជ្ជាសាសនា តាមរយៈទស្សនវិជ្ជាវិវត្តន៍ និងការប្រៀបធៀបទូលំទូលាយ។

ចំណុចដែល Wikipedia លើកឡើងច្បាស់ គឺតួនាទីរបស់ការសរសេរ។ អក្សរបានជួយធ្វើស្តង់ដារអត្ថបទសាសនា ដោយមិនគិតពីពេលវេលា ឬទីតាំង ហើយជួយសម្រួលដល់ការចងចាំពាក្យអង្វរ និងវិន័យសាសនា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

នៅក្នុងវប្បធម៌សាសនា ការសរសេរបានផ្លាស់ប្តូររបៀបដែលជំនឿត្រូវបានរក្សាទុក និងបង្រៀន។ តាម Wikipedia អក្សរបានជួយធ្វើស្តង់ដារអត្ថបទសាសនា ហើយធ្វើឱ្យការចងចាំពាក្យអង្វរ និងវិន័យសាសនាមានភាពងាយស្រួលជាងមុន។ នេះមានន័យថា អត្ថបទមួយអាចរក្សាខ្លឹមសារដូចគ្នា ទោះបីជាត្រូវចម្លងនៅទីកន្លែងផ្សេងគ្នា ឬក្នុងពេលវេលាផ្សេងគ្នាក៏ដោយ។

ចំពោះទិដ្ឋភាពសេដ្ឋកិច្ច អត្ថបទរបស់ Wikipedia ដែលជាឯកសារយោងសម្រាប់អត្ថបទនេះ មិនបានរៀបរាប់លម្អិតទេ។ ដូច្នេះ ផ្នែកនេះផ្តោតលើវប្បធម៌នៃការសរសេរ និងការរក្សាទុកអត្ថបទសាសនាជាចម្បង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ប្រវត្តិសាសនាមិនមែនជារឿងឆ្ងាយពីជីវិតប្រចាំថ្ងៃទេ។ ជីវិតសាសនាជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអត្ថបទ ពាក្យអង្វរ និងវិន័យ ដែលត្រូវបានចម្លង និងទន្ទេញពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់។ ការយល់ដឹងថា អត្ថបទសាសនាត្រូវបានធ្វើស្តង់ដារដោយការសរសេរ ជួយឱ្យយើងយល់កាន់តែច្បាស់ពីរបៀបដែលសាសនាត្រូវបានរក្សាទុក ផ្ទេរ និងបកស្រាយ។

នៅពេលដែលមានការជជែកដេញដោលអំពីអត្ថបទសាសនា និងការបកស្រាយ ការត្រឡប់ទៅរកប្រវត្តិនៃការសរសេរ និងការចម្លងអត្ថបទ គឺជាមធ្យោបាយមួយដើម្បីយល់ពីប្រភពនៃភាពខុសគ្នា។ Wikipedia ក៏រំលឹកថា ការសិក្សាប្រវត្តិសាសនាអាចធ្វើបានតាមរយៈការប្រៀបធៀបរវាងសាសនា និងតាមរយៈកាលប្រាកដ ដែលជួយឱ្យការយល់ដឹងរបស់យើងមានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់។