KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No.

សមរភូមិចៃវីតូត៖ ពេលដែលកងទ័ពកសិករវិនាស ហើយសង្គ្រាមឈើឆ្កាងដំបូងបន្តដំណើរ

នៅថ្ងៃទី ២១ តុលា ១០៩៦ កងទ័ពសែលជូករបស់ស៊ុលតង់គីលីច អាស្លាន បានវាយបំផ្លាញកងទ័ពអ្នកស្រុកនៅចៃវីតូត បញ្ចប់សង្គ្រាមឈើឆ្កាងរបស់ប្រជាជន និងបើកផ្លូវឱ្យសង្គ្រាមឈើឆ្កាងដំបូងដែលរៀបចំដោយសាសនាចក្របន្តទៅមុខ។

Synthesized from

Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia

Identifier: modernhistoryeur00west (find matches) Title: Modern history; Europe Year: 1904 (1900s) Authors: West, Willis Mason, 1857- (from old catalog) Subjects: Publisher: Boston, Allyn and Bacon
ប្រភព: Wikimedia Commons

នៅតំបន់ភាគពាយ័ព្យនៃអាណាតូលី កងកម្លាំងសែលជូកក្រោមបញ្ជាការរបស់ស៊ុលតង់គីលីច អាស្លាន បានវាយបំផ្លាញកងទ័ពនៃសង្គ្រាមឈើឆ្កាងរបស់ប្រជាជនស្ទើរតែទាំងស្រុង ខណៈដែលកងទ័ពនោះកំពុងដើរឆ្ពោះទៅក្រុងនីសេ។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា សមរភូមិចៃវីតូត (Civetot) នេះបានបញ្ចប់សង្គ្រាមឈើឆ្កាងរបស់ប្រជាជន ហើយអ្នករស់រានមានជីវិតមួយចំនួនបានទៅចូលរួមជាមួយកងទ័ពឈើឆ្កាងដំបូង។

ដើម្បីយល់ពីសមរភូមិនេះ ចាំបាច់ត្រូវយល់ពីសង្គ្រាមឈើឆ្កាងដំបូង ដែលតាមវិគីភីឌា មានរយៈពេលពីឆ្នាំ ១០៩៦ ដល់ឆ្នាំ ១០៩៩ និងជាសង្គ្រាមសាសនាដំបូងក្នុងចំណោមសង្គ្រាមសាសនាជាបន្តបន្ទាប់ ដែលផ្តួចផ្តើម និងគាំទ្រដោយសាសនាចក្រឡាតាំងក្នុងយុគកណ្តាល។ គោលដៅរបស់សង្គ្រាមនេះ គឺនាំយកទឹកដីបរិសុទ្ធមកក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់គ្រិស្តសាសនិកវិញ បន្ទាប់ពីតំបន់នោះធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់កាលីហ្វាតរ៉ាស៊ីឌុននៅសតវត្សរ៍ទី ៧។

វិគីភីឌា រាយការណ៍ថា នៅសតវត្សរ៍ទី ១១ ទោះបីជាក្រុងយេរូសាឡឹមស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកមូស្លីមជាច្រើនរយឆ្នាំក៏ដោយ ក៏ការប្រព្រឹត្តរបស់អ្នកគ្រប់គ្រងសែលជូកក្នុងតំបន់បានចាប់ផ្តើមគំរាមកំហែងដល់ប្រជាជនគ្រិស្តសាសនិកក្នុងតំបន់ ការធ្វើធម្មយាត្រាពីលោកខាងលិច និងចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីនផ្ទាល់។ នៅឆ្នាំ ១០៩៥ ព្រះចៅអធិរាជអាឡិចស៊ីសទី ១ គូម៉េណូស បានបញ្ជូនឯកអគ្គរដ្ឋទូតទៅក្រុមប្រឹក្សាពីយ៉ាឆេនសា ដើម្បីសុំជំនួយយោធាក្នុងជម្លោះរបស់ចក្រភពជាមួយពួកទួគីដែលដឹកនាំដោយសែលជូក។ ក្រោយមកក្នុងឆ្នាំដដែល នៅក្រុមប្រឹក្សាក្លែរម៉ុង សម្តេចប៉ាបអ៊ួរបានទី ២ បានថ្លែងសុន្ទរកថាគាំទ្រការសុំជំនួយរបស់ប៊ីហ្សង់ទីន និងអំពាវនាវឱ្យគ្រិស្តសាសនិកស្មោះត្រង់ធ្វើធម្មយាត្រាប្រដាប់អាវុធទៅកាន់ក្រុងយេរូសាឡឹម។

សង្គ្រាមឈើឆ្កាងរបស់ប្រជាជន គឺជាដំណាក់កាលដំបូងនៃសង្គ្រាមឈើឆ្កាងទីមួយ ហើយយោងតាមវិគីភីឌា វាមានរយៈពេលប្រមាណ ៦ ខែ ចាប់ពីខែមេសា ដល់ខែតុលា ឆ្នាំ ១០៩៦។ កងទ័ពនេះក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាសង្គ្រាមឈើឆ្កាងរបស់ពួកកសិករ ឬរបស់ពួកអ្នកក្រ ព្រោះវាត្រូវបានអនុវត្តដោយកងទ័ពកសិករដែលគ្មានការហ្វឹកហ្វឺន មុនពេលសង្គ្រាមឈើឆ្កាងធំដែលរៀបចំដោយសាសនាចក្រ។ វាត្រូវបានដឹកនាំជាចម្បងដោយពីទ័រ ដឺ ហឺមីត (Peter the Hermit) ជាមួយកងកម្លាំងរបស់វ៉លទ័រ សង់ អាវ័រ (Walter Sans Avoir)។

ការប្រៀបធៀបរវាងសង្គ្រាមឈើឆ្កាងរបស់ប្រជាជន និងសង្គ្រាមឈើឆ្កាងធំដែលរៀបចំដោយសាសនាចក្រ បង្ហាញពីគម្លាតរវាងភាពរំជើបរំជួលខាងសាសនា និងសមត្ថភាពយោធាជាក់ស្តែង។ ប៉ុន្តែវិគីភីឌា ក៏បានរាយការណ៍អំពីមុខងារងងឹតនៃចលនានេះដែរ៖ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមឈើឆ្កាងនោះ ក្រុមអ្នកឈើឆ្កាងបានប្រព្រឹត្តការសម្លាប់រង្គាលនៅតំបន់រ៉ាញឡង់ (Rhineland massacres) ដែលជាស៊េរីនៃអំពើហិង្សាប្រឆាំងសហគមន៍ជ្វីហ្វនៅអឺរ៉ុបកណ្តាល។ ជនជាតិជ្វីហ្វរាប់ពាន់នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ ឬជំរុញឱ្យធ្វើអត្តឃាត ខណៈអ្នកខ្លះទៀតត្រូវបានបង្ខំឱ្យប្តូរទៅកាន់គ្រិស្តសាសនា។

ខាងភាគីសែលជូកវិញ វិគីភីឌា ពន្យល់ថា រាជវង្សសែលជូក គឺជារាជវង្សមូស្លីមនិកាយស៊ុននី ដែលមានដើមកំណើតជាទួគីអូហ្គូស ហើយបានទទួលឥទ្ធិពលវប្បធម៌ពែរ្ស និងបានចូលរួមចំណែកក្នុងវប្បធម៌ទួគី-ពែរ្ស។ គីលីច អាស្លានទី ១ (១០៧៩-១១០៧) គឺជាស៊ុលតង់សែលជូកនៃរុម ដោយកាន់អំណាចពីឆ្នាំ ១០៩២ ដល់ឆ្នាំ ១១០៧។ តាមឯកសារដដែល គាត់បានស្តារស៊ុលតង់ណាតរុមឡើងវិញ បន្ទាប់ពីការសុគតរបស់ម៉ាលីក សាហ៍ទី ១ នៃចក្រភពសែលជូក ហើយគាត់គឺជាមេបញ្ជាការមូស្លីម និងទួគីដំបូងគេដែលបានប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងពួកឈើឆ្កាង ដោយបញ្ជាពួកទាហានធ្នូលើសេះតាំងពីគាត់នៅជំទង់។

ទីក្រុងដែលកងទ័ពឈើឆ្កាងឆ្ពោះទៅដល់នោះ គឺក្រុងនីសេ ដែលសព្វថ្ងៃមានឈ្មោះថា អ៊ីហ្សនីក (İznik) ជាស្រុកមួយក្នុងខេត្តប៊ួរសានៃប្រទេសតួកគី។ តាមវិគីភីឌា ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅក្នុងអាងដីមានជីជាតិនៅចុងខាងកើតនៃបឹងអ៊ីហ្សនីក ដោយមានជួរភ្នំនៅខាងជើង និងខាងត្បូង។ បើវាស់តាមខ្សែបន្ទាត់ត្រង់ ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅចម្ងាយត្រឹមតែ ៩០ គីឡូម៉ែត្រពីអ៊ីស្តង់ប៊ុល ប៉ុន្តែតាមផ្លូវគឺ ២០០ គីឡូម៉ែត្រ ដោយត្រូវធ្វើដំណើរជុំវិញឈូងសមុទ្រអ៊ីហ្សមីត ហើយមានចម្ងាយ ៨០ គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងប៊ួរសា។

សមរភូមិចៃវីតូតបានបញ្ចប់សង្គ្រាមឈើឆ្កាងរបស់ប្រជាជន ប៉ុន្តែមិនបានបញ្ចប់សង្គ្រាមឈើឆ្កាងដំបូងឡើយ។ តាមវិគីភីឌា អ្នករស់រានមានជីវិតមួយចំនួនបានចូលរួមជាមួយកងទ័ពឈើឆ្កាងរបស់ពួកព្រះអង្គម្ចាស់នៅកុងស្តង់ទីណូប ខណៈដែលគីលីច អាស្លាន បានបន្តវាយកម្ទេចពួកឈើឆ្កាងនៅក្នុងសមរភូមិចំនួន ៣ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមឈើឆ្កាងឆ្នាំ ១១០១។ សម្រាប់អ្នកអានសព្វថ្ងៃ កំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រនេះបង្ហាញពីគម្លាតរវាងឆន្ទះសាសនា និងការរៀបចំយោធា ក៏ដូចជាការរំលឹកថា ចលនាដែលអះអាងថាធ្វើសង្គ្រាមបរិសុទ្ធ អាចបង្ហាញអំពើហិង្សាប្រឆាំងសហគមន៍តូចៗនៅក្នុងស្រុករបស់ខ្លួនឯងជាមុន។

ប្រភពទាំងអស់ All 6 sources

  1. Wikipedia First_Crusade ១ មករា ១០៩៦
  2. Wikipedia Battle_of_Civetot ១ មករា ១០៩៦
  3. Wikipedia Seljuk_dynasty ១ មករា ១០៩៦
  4. Wikipedia Kilij_Arslan_I ១ មករា ១០៩៦
  5. Wikipedia People's_Crusade ១ មករា ១០៩៦
  6. Wikipedia İznik ១ មករា ១០៩៦