ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមទំព័រវិគីភីឌា សាធារណរដ្ឋវេនីស ដែលមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋដ៏ស្ងប់ស្ងាត់បំផុតនៃវេនីស (Most Serene Republic of Venice) និងត្រូវបានគេស្គាល់តាមប្រពៃណីថា La Serenissima គឺជាសាធារណរដ្ឋដែនសមុទ្រ ដែលមានរដ្ឋធានីនៅទីក្រុងវេនីស លើឆ្នេរភាគឦសាននៃប្រទេសអ៊ីតាលី។ យោងតាមប្រពៃណី សាធារណរដ្ឋនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ៦៩៧ ដោយលោក Paolo Lucio Anafesto ហើយក្នុងរយៈពេលជាង ១១០០ ឆ្នាំនៃប្រវត្តិសាស្ត្រ វាបានក្លាយជាមហាអំណាចពាណិជ្ជកម្ម និងកងទ័ពជើងទឹកដ៏សំខាន់មួយរបស់អឺរ៉ុប។

ស្របតាមទំព័រវិគីភីឌាដដែល ទឹកដីរបស់វេនីសដំបូងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ Dogado ប៉ុន្តែក្រោយមកបានពង្រីកទៅគ្របដណ្ដប់ភាគច្រើននៃភាគឦសានអ៊ីតាលី ឧបទ្វីប Istria តំបន់ Dalmatia ឆ្នេរនៃម៉ុងតេណេហ្គ្រោ និងអាល់បានីបច្ចុប្បន្ន ព្រមទាំងកោះជាច្រើនក្នុងសមុទ្រ Adriatic និងសមុទ្រ Ionian ភាគខាងកើត។ នៅចំណុចកំពូលនៃការពង្រីកខ្លួន ចន្លោះសតវត្សទី១៣ និងទី១៦ វេនីសក៏បានគ្រប់គ្រងកោះក្រេត (Crete) កោះស៊ីព្រុស (Cyprus) ឧបទ្វីប Peloponnese កោះក្រិកជាច្រើន និងទីក្រុង និងកំពង់ផែមួយចំនួននៅសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេភាគខាងកើត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមទំព័រវិគីភីឌា តំបន់ស្នូលរបស់សាធារណរដ្ឋវេនីសស្ថិតនៅលើឆ្នេរភាគឦសាននៃឧបទ្វីបអ៊ីតាលី ដោយមានទីក្រុងវេនីសជារដ្ឋធានី និងជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃអំណាចពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រ។ តាមផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រដែលវិគីភីឌាបានបង្ហាញ នៅឆ្នាំ ១២៥០ វេនីសបានកាន់កាប់ដែនដីជាច្រើនតាមបណ្ដោយឆ្នេរភាគឦសាននៃសមុទ្រ Adriatic ។ តំបន់ទាំងនេះរួមមានផ្នែកខ្លះនៃ Istria និង Dalmatia ដែលស្ថិតនៅតាមច្រាំងសមុទ្រ និងមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងផ្លូវទឹករវាងអឺរ៉ុប និងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេខាងកើត។

ទំព័រវិគីភីឌាមិនបានផ្ដល់តួលេខចំនួនប្រជាជនជាក់លាក់សម្រាប់សាធារណរដ្ឋវេនីសទេ ប៉ុន្តែបានគូសបញ្ជាក់ថា វេនីសបានគ្រប់គ្រងដែនដីពង្រាយនៅទូទាំងសមុទ្រ Adriatic សមុទ្រ Ionian និងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជារដ្ឋពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រដ៏រឹងមាំនៅក្នុងតំបន់អឺរ៉ុប។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមទំព័រវិគីភីឌា សាធារណរដ្ឋវេនីសត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមប្រពៃណីនៅឆ្នាំ ៦៩៧ ដោយលោក Paolo Lucio Anafesto ហើយក្នុងរយៈពេលជាង ១១០០ ឆ្នាំក្រោយមក វាបានរីកចម្រើនពីតំបន់ Dogado តូចមួយ ទៅជារដ្ឋដែលគ្រប់គ្រងដែនដីជាប់មាត់សមុទ្រជាច្រើននៅអឺរ៉ុបភាគខាងកើត។ នៅចន្លោះសតវត្សទី១៣ និងទី១៦ វេនីសស្ថិតនៅចំណុចកំពូលនៃអំណាច ដោយបានកាន់កាប់កោះក្រេត កោះស៊ីព្រុស ឧបទ្វីប Peloponnese និងកោះក្រិកជាច្រើន ព្រមទាំងទីក្រុង និងកំពង់ផែនៅសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេភាគខាងកើត។

តាមរូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្រដែលវិគីភីឌាបានបង្ហាញ កងនាវាវេនីសបានធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់ទីក្រុង Constantinople ហើយបានឡោមព័ទ្ធទីក្រុងនេះនៅថ្ងៃទី ១២ មេសា ១២០៤ ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍ឆ្លុះបញ្ចាំងពីកម្លាំងទ័ពជើងទឹករបស់វេនីស។ លើសពីនេះ គំនូរប្រវត្តិសាស្ត្រផ្សេងទៀតបង្ហាញពីការប្រយុទ្ធរបស់វេនីសដូចជា សមរភូមិ Cadore ដែលបានបង្កឱ្យមានសង្គ្រាម League of Cambrai និងរូបគំនូររបស់មេបញ្ជាការកងទ័ពជើងទឹក Sebastiano Venier នៅលើសមរភូមិ Lepanto។

ចំណែកនៅដំណាក់កាលក្រោយ តាមរូបភាពដែលវិគីភីឌាបានចងក្រង ការឡោមព័ទ្ធទីក្រុង Candia ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមក្រេត បានអូសបន្លាយពីឆ្នាំ ១៦៤៨ ដល់ ១៦៦៩ និងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការឡោមព័ទ្ធយូរជាងគេទីពីរក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ជាចុងក្រោយ គំនូរពណ៌នាការដាក់រាជ្យរបស់លោក Ludovico Manin ដែលជា Doge ចុងក្រោយ ក្នុងឆ្នាំ ១៧៩៧ បានគូសសម្គាល់ការដួលរលំនៃសាធារណរដ្ឋវេនីស។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមទំព័រវិគីភីឌា មូលដ្ឋាននៃអំណាចរបស់វេនីសស្ថិតនៅលើពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រ និងកម្លាំងកងទ័ពជើងទឹក។ វេនីសបានបង្កើតបណ្ដាញពាណិជ្ជកម្មដែលលាតសន្ធឹងពាសពេញសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ដោយកាន់កាប់កោះ កំពង់ផែ និងបន្ទាយការពារជាច្រើន ដើម្បីធានាការដឹកជញ្ជូនទំនិញ និងការនាំចេញ-នាំចូលរវាងអឺរ៉ុប និងតំបន់ភាគខាងកើត។

ក្នុងវិស័យវប្បធម៌ តាមរូបភាពដែលវិគីភីឌាបានបង្ហាញ ទីលាន St. Mark's Square ដែលមានក្នុងគំនូររបស់លោក Gentile Bellini ពីទសវត្សឆ្នាំ ១៤៩០ ជាភស្ដុតាងនៃការរីកចម្រើនសិល្បៈ និងជីវភាពសាធារណៈនៅទីក្រុងវេនីស។ វិគីភីឌាក៏បានកត់ត្រាថា វិហារ Santa Fosca នៅលើកោះ Torcello ដែលសាងសង់ក្នុងសតវត្សទី១២ ជាឧទាហរណ៍នៃឥទ្ធិពល Byzantine លើវប្បធម៌វេនីស។ លើសពីនេះ រោងមហោស្រព Teatro San Samuele ត្រូវបានសាងសង់នៅឆ្នាំ ១៦៥៥ ដោយលោក Giovanni Grimani ដែលបង្ហាញពីភាពរស់រវើកនៃសិល្បៈសម្ដែងនៅក្នុងរដ្ឋធានីវេនីស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រូបភាពនៃវិហារ St. Mark's Basilica ដែលវិគីភីឌាបានបង្ហាញ ថ្លែងបញ្ជាក់ថាស្នាដៃស្ថាបត្យកម្មពីសម័យសាធារណរដ្ឋវេនីសនៅតែឈរស្ថិតនៅកណ្ដាលទីក្រុងវេនីសរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ ជាទូទៅ ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់វេនីសនៅតែត្រូវបានសិក្សាជាគំរូនៃមហាអំណាចសមុទ្រ និងពាណិជ្ជកម្មចម្ងាយឆ្ងាយក្នុងសម័យមុនសម័យទំនើប។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ដែលតាមដានប្រធានបទអំពីនយោបាយសមុទ្រ ផ្លូវពាណិជ្ជកម្មសកល និងការប្រកួតប្រជែងរវាងមហាអំណាច បទពិសោធន៍របស់វេនីសអាចផ្ដល់មេរៀនប្រៀបធៀបដ៏មានប្រយោជន៍ អំពីរបៀបដែលរដ្ឋមួយកសាងឥទ្ធិពលតាមរយៈការគ្រប់គ្រងសមុទ្រ ការបង្កើតសម្ព័ន្ធមិត្តពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគលើកងទ័ពជើងទឹក។