ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ជាភាសាអង់គ្លេស រ៉ុកកែតដែលអាចប្រើឡើងវិញ (Reusable rocket) គឺជាយានបាញ់បង្ហោះដែលផ្នែកខ្លះ ឬទាំងមូលអាចត្រូវបានស្តារឡើងវិញ និងហោះហើរម្តងទៀត បន្ទាប់ពីបេសកកម្មនីមួយៗ។ តាមប្រភពដដែល ផ្នែកដែលគេព្យាយាមប្រើឡើងវិញច្រើនជាងគេរួមមាន ដំណាក់កាលគ្រាប់រ៉ុកកែត (rocket stages) ស្រទាប់ការពារ (fairings) គ្រាប់ជំរុញ (boosters) និងម៉ាស៊ីនរ៉ុកកែត។ ការមិនចាំបាច់ផលិតផ្នែកទាំងនេះថ្មីសម្រាប់បេសកកម្មនីមួយៗ ធ្វើឱ្យថ្លៃដើមនៃការបាញ់បង្ហោះធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ ប៉ុន្តែ Wikipedia ក៏បានចង្អុលបង្ហាញថា អត្ថប្រយោជន៍នេះអាចថយចុះ ប្រសិនបើការស្តារឡើងវិញ និងការជួសជុលមានការចំណាយខ្ពស់។ លើសពីនេះ យានអវកាសដូចជា Orion របស់ NASA ក៏មានប្រព័ន្ធការពារកម្ដៅដែលអនុញ្ញាតឲ្យប្រើឡើងវិញបានមួយផ្នែក តាមការរៀបរាប់ក្នុង Wikipedia។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ការអភិវឌ្ឍរ៉ុកកែតដែលអាចប្រើឡើងវិញបច្ចុប្បន្នគឺប្រមូលផ្តុំនៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួន។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ក្រុមហ៊ុន SpaceX ដែលដឹកនាំដោយលោក Elon Musk បានសម្រេចការចុះចតគ្រាប់រ៉ុកកែត Falcon 9 ជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ និងកំពុងអភិវឌ្ឍយាន Starship ដែលអាចប្រើឡើងវិញទាំងស្រុង។ ក្រុមហ៊ុន Blue Origin ដែលបង្កើតដោយលោក Jeff Bezos ក៏បានបាញ់បង្ហោះយាន New Glenn ដែលអាចស្តារដំណាក់កាលទី១ មកវិញបាន។ នៅអឺរ៉ុប គម្រោង CALLISTO ដែលជាការសហការរវាង CNES (បារាំង) DLR (អាល្លឺម៉ង់) និង JAXA (ជប៉ុន) កំពុងសាកល្បងបច្ចេកវិទ្យាចុះចតសម្រាប់យានតូចៗ។ ប្រទេសចិនក៏កំពុងពន្លឿនការស្រាវជ្រាវ ដោយមានម៉ូដែល Long March ៩ និង ១០ ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាព ហើយក្រុមហ៊ុនឯកជន LandSpace បានធ្វើតេស្តគ្រាប់រ៉ុកកែត Zhuque-3 ដែលអាចប្រើឡើងវិញបាន។ តាម Wikipedia ការចូលរួមពីតួអង្គឯកជន និងរដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាអវកាសកាន់តែខ្លាំង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ប្រវត្តិនៃការប្រើប្រាស់យានបាញ់បង្ហោះដែលអាចប្រើឡើងវិញបានចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងកម្មវិធី Space Shuttle របស់ NASA ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០។ យាន Space Shuttle មានយានត្រលប់ចូលបរិយាកាស (orbiter) និងគ្រាប់ជំរុញប្រភេទរឹង (Solid Rocket Boosters) ដែលអាចស្តារឡើងវិញបាន តែការថែទាំមានការចំណាយខ្ពស់ជាងការរំពឹងទុក។ ក្រោយមក នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ មានគម្រោងសាកល្បងជាច្រើនដូចជា McDonnell Douglas DC-X (យានដែលអាចចុះចតបញ្ឈរ) X-33 Venture Star និង Kistler K-1 ដែលសុទ្ធតែមានគោលដៅបង្កើតយានដែលអាចប្រើឡើងវិញបានពេញលេញ តែពុំបានឈានទៅរកផលិតកម្មពាណិជ្ជកម្មឡើយ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia គម្រោងទាំងនេះបានជួយប្រមូលទិន្នន័យសំខាន់ៗសម្រាប់បច្ចេកវិទ្យានាពេលក្រោយ។

ចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់មួយបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៥ នៅពេលដែល SpaceX បានទទួលជោគជ័យក្នុងការចុះចតដំណាក់កាលទី១ នៃគ្រាប់រ៉ុកកែត Falcon 9 មកលើដីវិញ ជាលើកដំបូងសម្រាប់យានបាញ់បង្ហោះដែលអាចហោះឡើងដល់គន្លងផែនដី។ តាម Wikipedia ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបើកសករាជថ្មីមួយសម្រាប់ឧស្សាហកម្មអវកាស ដោយបង្ហាញថាការប្រើឡើងវិញអាចសម្រេចបានតាមរយៈបច្ចេកវិទ្យាថ្មី។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក SpaceX បានចុះចត និងហោះហើរឡើងវិញនូវគ្រាប់រ៉ុកកែត Falcon 9 រាប់សិបដង ព្រមទាំងពង្រីកបច្ចេកវិទ្យានេះដល់គ្រាប់រ៉ុកកែត Falcon Heavy ដែលមានសមត្ថភាពចុះចតគ្រាប់ជំរុញសងខាងស្ទើរតែក្នុងពេលដំណាលគ្នា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ការប្រើប្រាស់រ៉ុកកែតដែលអាចប្រើឡើងវិញបានធ្វើឱ្យតម្លៃនៃការបាញ់បង្ហោះធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ ឧទាហរណ៍ ការបាញ់បង្ហោះ Falcon 9 អាចមានតម្លៃប្រមាណ ៦២ លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក (សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២០) ដែលថោកជាងការប្រើយានដែលមិនអាចប្រើឡើងវិញបានច្រើន។ ការធ្លាក់ថ្លៃនេះបានជំរុញឱ្យមានការដាក់ពង្រាយបណ្តាញផ្កាយរណបអ៊ីនធឺណិតដូចជា Starlink ដែលអាចផ្តល់សេវាល្បឿនលឿនទៅកាន់តំបន់ដាច់ស្រយាល រួមទាំងនៅកម្ពុជាផងដែរ។

ចំពោះវប្បធម៌វិញ ភាពជោគជ័យនៃបច្ចេកវិទ្យានេះបានបង្កើតចំណាប់អារម្មណ៍ថ្មីសម្រាប់ការរុករកអវកាសនាពេលអនាគត ដូចជាការធ្វើដំណើរទៅឋានព្រះច័ន្ទ និងភពអង្គារ។ វាក៏បានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីសាធារណជនទូទាំងពិភពលោក និងជំរុញការវិនិយោគឯកជនក្នុងវិស័យអវកាសកាន់តែច្រើន។ តាម Wikipedia ឥទ្ធិពលនេះអាចប្រៀបធៀបទៅនឹងការបដិវត្តន៍នៃអាកាសចរណ៍ពាណិជ្ជកម្មកាលពីសតវត្សទី ២០ ដែលបានធ្វើឱ្យការធ្វើដំណើរតាមយន្តហោះក្លាយជារឿងធម្មតា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

គិតត្រឹមពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ២០២៦ ការអភិវឌ្ឍរ៉ុកកែតដែលអាចប្រើឡើងវិញបានកំពុងដំណើរការលឿនជាងមុន។ តាម Wikipedia យាន Starship របស់ SpaceX ដែលជាយានបាញ់បង្ហោះទម្ងន់ធ្ងន់អាចប្រើឡើងវិញទាំងស្រុង បានធ្វើការហោះហើរសាកល្បង IFT-5 និងកំពុងឆ្ពោះទៅរកការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ពាណិជ្ជកម្ម។ ក្រុមហ៊ុន Blue Origin បានបាញ់បង្ហោះគ្រាប់រ៉ុកកែត New Glenn ជាលើកទីពីរនៅឆ្នាំ ២០២៥ ដោយទទួលបានភាពជោគជ័យគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ នៅប្រទេសចិន ក្រុមហ៊ុន LandSpace បានធ្វើការសាកល្បងបាញ់ម៉ាស៊ីនឋិតិវន្តសម្រាប់គ្រាប់រ៉ុកកែត Zhuque-3 ដែលអាចប្រើឡើងវិញបាន ខណៈដែលរដ្ឋាភិបាលចិនក៏កំពុងជំរុញម៉ូដែល Long March ៩ និង ១០ ផងដែរ។ ក្រៅពីនេះ តាមរូបភាពនៅលើ Wikipedia យាន Orion Crew Module សម្រាប់បេសកកម្ម Artemis II របស់ NASA បានត្រឡប់មកកាន់មជ្ឈមណ្ឌលអវកាស Kennedy នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៦ ដើម្បីជួសជុល និងរៀបចំសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ឡើងវិញ។

សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាវិញ ទោះបីជាប្រទេសកម្ពុជាមិនទាន់មានកម្មវិធីអវកាសផ្ទាល់ខ្លួនក៏ដោយ ការធ្លាក់ថ្លៃនៃការបាញ់បង្ហោះបានបើកឱកាសសម្រាប់ការទំនាក់ទំនងតាមផ្កាយរណប ការព្យាករណ៍អាកាសធាតុ និងការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia បច្ចេកវិទ្យារ៉ុកកែតដែលអាចប្រើឡើងវិញនឹងបន្តជាកត្តាជំរុញដ៏សំខាន់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរវិធីដែលមនុស្សជាតិចូលទៅកាន់លំហ និងអាចនាំមកនូវអត្ថប្រយោជន៍ជាក់ស្តែងដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាកម្ពុជានាពេលអនាគត។