ស្រូវ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ស្រូវ (ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ Oryza sativa) គឺជាដំណាំធញ្ញជាតិមួយប្រភេទ ហើយជាអាហារចម្បងសម្រាប់ប្រជាជនជាងពាក់កណ្តាលនៃពិភពលោក ជាពិសេសនៅទ្វីបអាស៊ី និងទ្វីបអាហ្វ្រិក ។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ស្រូវគឺជាគ្រាប់ពូជរបស់ស្មៅក្នុងអំបូរ Oryza ដែលរួមមានពីរប្រភេទដ៏សំខាន់គឺ Oryza sativa (ស្រូវអាស៊ី) និង Oryza glaberrima (ស្រូវអាហ្វ្រិក) ។ ក្នុងចំណោមនេះ ស្រូវអាស៊ីត្រូវបានដាំដុះយ៉ាងទូលំទូលាយបំផុត ចំណែកស្រូវអាហ្វ្រិកមានការដាំដុះតិចតួច ។ យោងតាមទិន្នន័យពីឆ្នាំ ២០២៣ ផលិតកម្មស្រូវសកលមានប្រមាណ ៨០០ លានតោន ដែលធ្វើឱ្យស្រូវជាដំណាំមានបរិមាណផលិតច្រើនជាងគេលំដាប់ទី ៣ នៅលើពិភពលោក បន្ទាប់ពីអំពៅ និងពោត ។ គួរកត់សម្គាល់ថា មានតែប្រមាណ ៨ ភាគរយនៃស្រូវសរុបដែលត្រូវបានជួញដូររវាងប្រទេស ដោយសារស្រូវភាគច្រើនត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុកសម្រាប់សន្តិសុខស្បៀង ។ ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវដូចជាវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវស្រូវអន្តរជាតិ (IRRI) នៅហ្វីលីពីន បានរក្សាទុកនូវបណ្តុំពូជស្រូវរាប់ម៉ឺនប្រភេទ ដើម្បីអភិវឌ្ឍពូជថ្មីៗប្រកបដោយទិន្នផលខ្ពស់ និងធន់នឹងជំងឺ ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ស្រូវត្រូវបានដាំដុះជាចម្បងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីខាងត្បូង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងអាស៊ីខាងកើត ក៏ដូចជានៅទ្វីបអាហ្វ្រិកមួយផ្នែក ។ តាមការចុះផ្សាយរបស់ Wikipedia ប្រទេសដែលមានការប្រើប្រាស់ស្រូវច្រើនជាងគេរួមមាន ប្រទេសចិន ឥណ្ឌា និងឥណ្ឌូនេស៊ី ។ នៅបណ្តាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ កសិកររាប់សិបលាននាក់ពឹងផ្អែកលើការដាំស្រូវជាប្រភពចំណូល និងសន្តិសុខស្បៀង ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី កត្តាដូចជាការដឹកជញ្ជូនមិនល្អ និងប្រព័ន្ធស្តុកទុកមិនគ្រប់គ្រាន់ បានបណ្តាលឱ្យមានការខាតបង់ស្រូវយ៉ាងច្រើនក្រោយពេលប្រមូលផល ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ស្រូវគឺជាដំណាំយុទ្ធសាស្ត្រដែលមានតួនាទីស្នូលក្នុងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ហើយប្រជាជនភាគច្រើនពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់ក្នុងវិស័យកសិកម្មនេះ ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមការស្រាវជ្រាវបុរាណវត្ថុវិទ្យា និងហ្សែនដែលត្រូវបានដកស្រង់ដោយ Wikipedia ដំណើរការនៃការធ្វើនិយ្យកម្មស្រូវអាស៊ី (Oryza sativa) បានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងប្រទេសចិនកាលពីប្រមាណ ១៣,៥០០ ឆ្នាំមុន ហើយបានបញ្ចប់ទាំងស្រុងប្រហែល ៨,២០០ ឆ្នាំមុន ។ រីឯស្រូវអាហ្វ្រិក (Oryza glaberrima) ត្រូវបានគេធ្វើនិយ្យកម្មដោយឯករាជ្យនៅទ្វីបអាហ្វ្រិកប្រមាណ ៣,០០០ ឆ្នាំមុន ហើយបន្តដាំដុះនៅតំបន់អាហ្វ្រិកខាងលិច ។ ដំណាំស្រូវបានរីកសាយភាយពីមជ្ឈមណ្ឌលដើមរបស់វាទៅកាន់តំបន់ផ្សេងៗតាមរយៈផ្លូវពាណិជ្ជកម្ម និងចំណាកស្រុករបស់មនុស្ស ។ ភស្តុតាងបុរាណមួយដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍គឺចម្លាក់នៅប្រាសាទបូរ៉ូប៊ូឌួរក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលចាប់ផ្តើមកសាងឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី ៩ ។ ចម្លាក់នោះបានបង្ហាញពីជង្រុកស្រូវ និងដំណាំស្រូវដែលត្រូវសត្វកណ្ដុរបំផ្លាញ ដែលបញ្ជាក់ថាការដាំដុះស្រូវ និងបញ្ហាសត្វចង្រៃ មានតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិស័យស្រូវមានសារៈសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសកសិកម្មជាច្រើន ។ យោងតាម Wikipedia ទោះបីជាផលិតបាន ៨០០ លានតោនក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ ក៏ដោយ ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិមានត្រឹមតែ ៨ ភាគរយប៉ុណ្ណោះ ដោយសារប្រទេសនានាត្រូវការស្រូវដើម្បីផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការស្បៀងក្នុងស្រុក ។ ក្រៅពីនេះ ស្រូវមានវត្តមានយ៉ាងជ្រាលជ្រៅនៅក្នុងវប្បធម៌ ប្រពៃណី និងសាសនារបស់សង្គមអាស៊ី ។ ជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង នៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី (ជាពិសេសកោះជ្វា) មានទេពធីតាស្រូវដ៏ល្បីល្បាញឈ្មោះ ដេវីស្រី (Dewi Sri) ដែលត្រូវបានគោរពបូជាជាអាទិទេពប្រទានជីវិត និងការមានកូន ។ រូបសំណាកបុរាណរបស់ព្រះនាងនេះត្រូវបានរកឃើញនៅកោះជ្វា ហើយគេប៉ាន់ស្មានថាមានអាយុកាលប្រហែលសតវត្សរ៍ទី ៩ ដែលបង្ហាញថាការគោរពស្រូវមានឫសគល់យ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងតំបន់ ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន ការផលិតស្រូវកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាប្រឈមសំខាន់ៗដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខស្បៀងសកល ។ តាម Wikipedia សត្វចង្រៃដូចជាសត្វល្អិត (ឧ. កណ្តូបស្រូវចិន Oxya chinensis) សត្វកកេរ (កណ្ដុរ) និងបក្សី រួមជាមួយស្មៅ និងជំងឺដំណាំដូចជាជំងឺផ្សិតស្រូវ (rice blast) អាចធ្វើឱ្យទិន្នផលស្រូវថយចុះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ។ លើសពីនេះ ការដាំដុះស្រូវក្នុងស្រែលិចទឹកបង្កើតបានឧស្ម័នមេតាន ដែលជាឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់មានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងកាបូនឌីអុកស៊ីត ហើយរួមចំណែកដល់ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកំពុងស្វែងរកវិធីកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នទាំងនេះ ដូចបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពដែលថតនៅឯវាលស្រែ ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ វិធីសាស្ត្របែបប្រពៃណីដូចជាការចិញ្ចឹមទាក្នុងស្រែ (rice-duck farming) ដែលទាស៊ីសត្វល្អិត និងជួយធ្វើឱ្យដីមានជីជាតិ និងវិធីគ្រប់គ្រងសត្វចង្រៃរួមបញ្ចូលគ្នា (IPM) ត្រូវបានអ្នកស្រាវជ្រាវផ្តល់អនុសាសន៍ដើម្បីឈានទៅរកការផលិតស្រូវប្រកបដោយនិរន្តរភាព ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា បញ្ហាទាំងនេះមានសារៈសំខាន់ជាពិសេស ព្រោះកសិកម្មស្រូវជាឆ្អឹងខ្នងនៃសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខស្បៀង ។ ការសម្របខ្លួនទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ គឺជាគន្លឹះដ៏ចាំបាច់ដើម្បីការពារជីវភាពរបស់កសិករខ្មែរ និងធានាការផ្គត់ផ្គង់ស្រូវនៅពេលអនាគត ។