ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា រ៉ូមគឺជារដ្ឋធានីនៃប្រទេសអ៊ីតាលី និងជាឃុំ (comune) ដែលមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនជាងគេ។ វាក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាលនៃតំបន់ឡាស៊ីអូ (Lazio) និងក្រុងម៉េត្រូប៉ូលីតង់រ៉ូមផងដែរ។ ក្នុងនាមជាឃុំពិសេសមួយដែលមានឈ្មោះថា "Roma Capitale" រ៉ូមមានប្រជាជនប្រមាណ ២.៧ លាននាក់នៅក្នុងផ្ទៃដី ១,២៨៧.៣៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីបីនៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុបតាមដែនកំណត់រដ្ឋបាល។ តំបន់ទីក្រុងម៉េត្រូប៉ូលីតង់នៃរ៉ូមមានប្រជាជនសរុបប្រមាណ ៤.២ លាននាក់ ដែលជាទីក្រុងម៉េត្រូដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេនៅអ៊ីតាលី។

ទីក្រុងរ៉ូមស្ថិតនៅភាគខាងលិចកណ្តាលនៃឧបទ្វីបអ៊ីតាលី ក្នុងតំបន់ឡាស៊ីអូ តាមបណ្តោយជ្រលងភ្នំនៃទន្លេធីបឺ (Tiber)។ គួរឱ្យកត់សម្គាល់ បុរីវ៉ាទីកង់គឺជាប្រទេសឯករាជ្យមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងព្រំដែនទីក្រុងរ៉ូម ដែលជាករណីតែមួយគត់នៃប្រទេសមួយស្ថិតក្នុងទីក្រុងមួយ។ រ៉ូមត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា "ទីក្រុងនៃភ្នំទាំងប្រាំពីរ" ដោយសារភូមិសាស្ត្ររបស់វា ហើយក៏ត្រូវបានហៅថា "ទីក្រុងអស់កល្ប" (Eternal City) ផងដែរ។ យោងតាមវិគីភីឌា រ៉ូមជាទូទៅត្រូវបានចាត់ទុកថាជាលំយោលមួយនៃអរិយធម៌បស្ចឹម និងវប្បធម៌គ្រីស្ទភាគខាងលិច ព្រមទាំងជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃព្រះសហគមន៍កាតូលិក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទីក្រុងរ៉ូមមានទីតាំងនៅភាគកណ្តាលខាងលិចនៃប្រទេសអ៊ីតាលី ស្ថិតក្នុងតំបន់ឡាស៊ីអូ តាមបណ្តោយជ្រលងទន្លេធីបឺ។ ទីក្រុងនេះលាតសន្ធឹងលើកូនភ្នំជាច្រើន ដែលធ្វើឱ្យវាទទួលបានឈ្មោះហៅក្រៅថា "ទីក្រុងនៃភ្នំទាំងប្រាំពីរ"។ ប្រជាជននៅទីក្រុងរ៉ូមមានប្រមាណ ២.៧ លាននាក់នៅក្នុងដែនកំណត់រដ្ឋបាល ខណៈដែលតំបន់ទីក្រុងធំទូលាយជាងនេះរួមមានរហូតដល់ ៤.២ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាតំបន់ទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីតាលី។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាអ៊ីតាលី ប៉ុន្តែគេក៏និយាយគ្រាមភាសារ៉ូម៉ាំង (Romanesco) ដែលជាភាសានិយាយក្នុងស្រុកផងដែរ។ លើសពីនេះ បុរីវ៉ាទីកង់ដែលជារដ្ឋឯករាជ្យមួយស្ថិតនៅខាងក្នុងព្រំដែននៃទីក្រុងរ៉ូម គឺជាករណីពិសេសដែលគ្មានកន្លែងណាផ្សេងទៀតនៅលើពិភពលោក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រទីក្រុងរ៉ូមមានរយៈពេលជាង ២,៨០០ ឆ្នាំមកហើយ។ យោងតាមវិគីភីឌា យោងតាមទេវកថាបុរាណ ទីក្រុងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយបងប្អូនភ្លោះ រ៉ូមូលូស (Romulus) និងរ៉េមូស (Remus) ដែលត្រូវបានបំបៅដោះដោយមេចចកមួយក្បាល នៅប្រហែលឆ្នាំ ៧៥៣ មុនគ.ស.។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃអាណាចក្ររ៉ូម ទីក្រុងនេះបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ ច្បាប់ សាសនា និងសេដ្ឋកិច្ចនៃពិភពលោកបុរាណ ដោយមានសំណង់សំខាន់ៗដូចជា ខូឡូសសឺម (Colosseum) និងវេទិការ៉ូម៉ាំង (Roman Forum) ដែលបានសាងសង់ឡើងក្នុងសម័យនោះ។

បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃអាណាចក្ររ៉ូមខាងលិច រ៉ូមបានឆ្លងកាត់សម័យដ៏លំបាកជាច្រើន រួមទាំងការលុកលុយដោយក្រុមពួកវិស៊ីហ្គោត (Visigoths) នៅឆ្នាំ ៤១០ និងក្រុមវ៉ាន់ដាល (Vandals) នៅឆ្នាំ ៤៥៥។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងសម័យមជ្ឈិមសម័យ ទីក្រុងនេះបានរស់ឡើងវិញជាមួយនឹងអំណាចរបស់សាសនាចក្រកាតូលិក ដែលបានធ្វើឱ្យរ៉ូមក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃគ្រីស្ទសាសនា។ យោងតាមវិគីភីឌា ការឡើងសោយរាជ្យរបស់អធិរាជឆាលេម៉ាញ (Charlemagne) នៅក្នុងព្រះវិហារសន្តពេត្រុសចាស់នៅឆ្នាំ ៨០០ គឺជាព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយ។ ក្នុងអំឡុងសម័យរ៉េនេសង្ស (Renaissance) និងបារ៉ុក (Baroque) ទីក្រុងនេះបានប្រែក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលសិល្បៈ ដោយមានការកសាងសំណង់ដ៏អស្ចារ្យជាច្រើនដូចជាព្រះវិហារសន្តពេត្រុស (St. Peter's Basilica) និងប្រភពទឹកដ៏ល្បីៗ។

នៅឆ្នាំ ១៨៧០ រ៉ូមត្រូវបានបញ្ចូលជាផ្លូវការទៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រអ៊ីតាលី ក្រោយការដណ្តើមយកក្រុងរ៉ូម (Capture of Rome) ដែលជាសកម្មភាពចុងក្រោយនៃការបង្រួបបង្រួមអ៊ីតាលី។ ក្នុងសម័យទំនើប រ៉ូមបានឆ្លងកាត់ការទម្លាក់គ្រាប់បែកដោយកងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយបន្តអភិវឌ្ឍន៍រហូតក្លាយជាទីក្រុងសកលដ៏សំខាន់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចរបស់ទីក្រុងរ៉ូមពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើវិស័យទេសចរណ៍ ដោយសារតែសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែបរបស់វា។ យោងតាមវិគីភីឌា សារមន្ទីរវ៉ាទីកង់គឺជាសារមន្ទីរសិល្បៈដែលមានអ្នកទស្សនាច្រើនជាងគេទីពីរនៅលើពិភពលោក។ កន្លែងទាក់ទាញសំខាន់ៗផ្សេងទៀតរួមមាន ខូឡូសសឺម ប្រភពទឹកត្រេវី (Trevi Fountain) និងជណ្តើរអេស្ប៉ាញ (Spanish Steps) ដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចររាប់លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។

ក្រៅពីទេសចរណ៍ រ៉ូមក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ផងដែរ។ ក្រុមហ៊ុនធំៗដូចជា Eni (ប្រេងនិងឧស្ម័ន) និង Enel (អគ្គិសនី) មានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីនេះ។ លើសពីនេះ ទីក្រុងនេះជាទីតាំងរបស់ទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិមួយចំនួន ដូចជា FAO (អង្គការស្បៀងនិងកសិកម្ម) ដែលបានរៀបរាប់ក្នុងវិគីភីឌា។

វប្បធម៌រ៉ូម៉ាំងត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងពិភពលោក។ ម្ហូបអាហាររ៉ូម៉ាំងដូចជា spaghetti alla carbonara និង cacio e pepe គឺជាមុខម្ហូបដែលពេញនិយម។ ក្នុងវិស័យកីឡា ក្លឹបបាល់ទាត់ AS Roma និង SS Lazio គឺជាក្រុមល្បីដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងនេះ។ ទីក្រុងរ៉ូមក៏មានស្ទូឌីយោភាពយន្តដ៏ធំជាងគេនៅអឺរ៉ុបដែរ គឺ Cinecittà ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាកន្លែងផលិតខ្សែភាពយន្តបុរាណជាច្រើន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ ទីក្រុងរ៉ូមនៅតែជាទីក្រុងសកលដ៏សំខាន់ ជាពិសេសក្នុងវិស័យសាសនា ការទូត និងទេសចរណ៍។ យោងតាមវិគីភីឌា បុរីវ៉ាទីកង់ដែលស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងនេះ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃព្រះសហគមន៍កាតូលិក ដែលមានសម្តេចប៉ាបជាប្រមុខ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ព្រះសហគមន៍កាតូលិកបានប្រារព្ធ "ឆ្នាំនៃសន្តិភាព" (Jubilee Year) នៅទីក្រុងរ៉ូម ដែលទាក់ទាញអ្នកធ្វើធម្មយាត្រារាប់លាននាក់មកពីជុំវិញពិភពលោក រួមទាំងពីប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបញ្ជាក់ពីតួនាទីបន្តរបស់រ៉ូមក្នុងនាមជាមជ្ឈមណ្ឌលសាសនាពិភពលោក។

ទីក្រុងរ៉ូមក៏ជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា ជាពិសេសសម្រាប់អ្នកកាន់សាសនាកាតូលិក និងអ្នកសិក្សាអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រ និងស្ថាបត្យកម្ម។ បន្ថែមលើនេះ រ៉ូមគឺជាទីតាំងនៃសន្និសីទអន្តរជាតិជាច្រើន និងជាមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់អង្គការអន្តរជាតិ ដែលធ្វើឱ្យវាពាក់ព័ន្ធនឹងព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន។ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ទីក្រុងនេះបន្តស្តារវិស័យទេសចរណ៍ឡើងវិញបន្ទាប់ពីវិបត្តិជំងឺរាតត្បាត ដោយមានគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មីៗ ដូចជាការពង្រីកអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Leonardo da Vinci ដើម្បីទទួលភ្ញៀវទេសចរកាន់តែច្រើនឡើង។