ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សាល់ម៉ូណេឡា (Salmonella) គឺជាពពួកបាក់តេរីរាងដំបង (rod-shaped bacillus) ដែលជាប្រភេទ Gram-negative និងជាសមាជិកនៃគ្រួសារ Enterobacteriaceae។ បាក់តេរីប្រភេទនេះរស់នៅក្នុងពោះវៀនរបស់សត្វឈាមក្តៅ រួមទាំងមនុស្ស ហើយអាចរស់រានបានយូរនៅក្នុងបរិស្ថានខាងក្រៅ។ វាត្រូវបានបែងចែកជាពីរប្រភេទធំៗគឺ Salmonella enterica និង Salmonella bongori ដោយប្រភេទ S. enterica គឺជាប្រភេទគំរូ និងត្រូវបានចាត់ថ្នាក់បន្តទៅជា ៦ subspecies ដែលផ្ទុកនូវច្រើនជាង ២,៦៥០ serotypes ផ្សេងៗគ្នា។

ប្រវត្តិនៃការរកឃើញ និងដាក់ឈ្មោះ

វិគីភីឌារាយការណ៍ថា បាក់តេរី Salmonella ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះដើម្បីគោរពដល់គ្រូពេទ្យវះកាត់សត្វជនជាតិអាមេរិកាំង លោកដានីយ៉ែល អែលមឺរ សាល់ម៉ុន (Daniel Elmer Salmon) ដែលរស់នៅចន្លោះឆ្នាំ ១៨៥០ ដល់ ១៩១៤។ លោក Salmon ជាអ្នកដឹកនាំការស្រាវជ្រាវដែលបានផ្តាច់យកបាក់តេរីនេះពីជ្រូកនៅអំឡុងឆ្នាំ ១៨៨៥ ទោះជាយ៉ាងណា ក្រោយមកគេបានដឹងថា បាក់តេរីដែលត្រូវផ្តាច់នេះមិនមែនជាមេរោគបង្កជំងឺនោះទេ។ ការយល់ដឹងអំពីប្រភេទ និងផលប៉ះពាល់របស់ Salmonella បានកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់តាមរយៈការស្រាវជ្រាវថ្មីៗនៅសតវត្សទី ២០។

ការចម្លង និងរោគសញ្ញា

យោងតាមវិគីភីឌា ការឆ្លង Salmonella ទៅមនុស្សភាគច្រើនកើតឡើងតាមរយៈការទទួលទានចំណីអាហារ ឬទឹកដែលមានវត្តមានបាក់តេរីនេះ។ អាហារដែលជាប្រភពចម្លងញឹកញាប់មានដូចជា សាច់មាន់មិនឆ្អិនល្អ ស៊ុតឆៅ ផលិតផលទឹកដោះគោមិនបានប៉ាស្ទ័រ និងបន្លែផ្លែឈើដែលមិនបានលាងស្អាត។ រោគសញ្ញានៃជំងឺ salmonellosis ជាទូទៅលេចឡើងក្នុងរយៈពេល ៦ ទៅ ៧២ ម៉ោងក្រោយបរិភោគ ហើយរួមមានរាករូស ក្តៅខ្លួន ឈឺពោះ ចង្អោរ និងក្អួត។ ជំងឺនេះជាធម្មតាមានរយៈពេលពី ៤ ទៅ ៧ ថ្ងៃ និងអាចជាសះស្បើយដោយខ្លួនឯង ប៉ុន្តែចំពោះមនុស្សចាស់ កុមារ និងអ្នកមានប្រព័ន្ធការពារខ្សោយ អាចបណ្តាលឲ្យធ្ងន់ធ្ងរ។

ផលប៉ះពាល់សុខភាព និងសេដ្ឋកិច្ច

ក្រៅពីជំងឺរលាកក្រពះពោះវៀនធម្មតា Salmonella មួយចំនួនអាចបង្កជាជំងឺប្រព័ន្ធធ្ងន់ធ្ងរដូចជាគ្រុនពោះវៀន (typhoid fever) ដែលភាគច្រើនកើតពី serotype Typhi។ យោងតាមវិគីភីឌា គ្រុនពោះវៀនបណ្តាលឲ្យមានអ្នកជំងឺរាប់លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំៗ និងអ្នកស្លាប់រាប់សែននាក់ ភាគច្រើននៅតំបន់ដែលមានអនាម័យទឹក និងចំណីអាហារមិនល្អ។ ចំពោះផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺ salmonellosis អាចបណ្តាលឲ្យខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរដល់ឧស្សាហកម្មចំណីអាហារ ព្រោះតម្រូវឲ្យមានការដកផលិតផលពីទីផ្សារ និងបាត់បង់ទំនុកចិត្តពីអ្នកប្រើប្រាស់។ ការព្យាបាល salmonellosis ធម្មតាមិនតម្រូវឲ្យប្រើថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិកទេ លើកលែងតែករណីធ្ងន់ធ្ងរ ឬចំពោះអ្នកមានហានិភ័យខ្ពស់។ យោងតាមវិគីភីឌា ការប្រើប្រាស់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិកត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្ន ដោយសារតែមានការកើនឡើងនៃភាពស៊ាំនឹងថ្នាំ (antibiotic resistance) ដែលជាបញ្ហាសកល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិការណ៍ពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន Salmonella នៅតែជាកង្វល់សុខភាពសាធារណៈធំមួយ ដែលជំរុញឲ្យមានការគ្រប់គ្រងយ៉ាងម៉ត់ចត់ពីអាជ្ញាធរម្ហូបអាហារ។ ដូចដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងរូបភាពអ្នកវិទ្យាសាស្ត្ររបស់ FDA កំពុងធ្វើតេស្តរកមេរោគនេះ ការធ្វើតេស្តជាប្រចាំគឺជាផ្នែកសំខាន់ក្នុងការការពារសុខភាពសាធារណៈ។ យោងតាមវិគីភីឌា ការរីកធំធាត់នៃការដាំដុះសត្វឧស្សាហកម្ម និងការធ្វើពាណិជ្ជកម្មអាហារឆ្លងដែនបានធ្វើឲ្យការគ្រប់គ្រងការរីករាលដាលកាន់តែស្មុគស្មាញ។ នៅកម្ពុជា ក្រសួងសុខាភិបាល និងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធតែងតែចេញការណែនាំពីការចម្អិនម្ហូបឲ្យបានឆ្អិនល្អ និងរក្សាអនាម័យផ្ទាល់ខ្លួន ដើម្បីបញ្ចៀសការឆ្លង Salmonella។ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុក៏អាចជះឥទ្ធិពលដល់អត្រាឆ្លងផងដែរ ដោយសារកំដៅកើនឡើងអាចជំរុញការលូតលាស់របស់បាក់តេរីក្នុងអាហារ។