ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

រូបភាពផ្កាយរណប គឺជារូបភាពនៃផែនដី ដែលត្រូវបានថតដោយផ្កាយរណបសម្រាប់ថតរូបភាព (imaging satellites) ដែលបញ្ជូនដោយរដ្ឋាភិបាល និងក្រុមហ៊ុននានាជុំវិញពិភពលោក។ តាមការពិពណ៌នារបស់សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia រូបភាពទាំងនេះមានគោលបំណងប្រើប្រាស់ច្រើនយ៉ាង ដូចជា ការធ្វើផែនទី ការព្យាករណ៍អាកាសធាតុ ការឃ្លាំមើលបរិស្ថាន និងការគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយជាដើម។

ក្រុមហ៊ុនថតរូបភាពផ្កាយរណប លក់រូបភាពតាមរយៈការផ្ដល់អាជ្ញាប័ណ្ណដល់រដ្ឋាភិបាល និងក្រុមហ៊ុនពាណិជ្ជកម្ម ដូចជា Apple Maps និង Google Maps ជាដើម ដែលធ្វើឱ្យរូបភាពទាំងនេះក្លាយជាទិន្នន័យដ៏សំខាន់ក្នុងវិស័យផ្សេងៗ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ផ្កាយរណបសម្រាប់ថតរូបភាពដំណើរការលើគន្លងផ្សេងៗ រួមមាន គន្លងជិតផែនដី (Low Earth Orbit – LEO) ដែលផ្ដល់រូបភាពមានភាពលម្អិតខ្ពស់ និងគន្លងភូមិស្ថាពរ (Geostationary Orbit – GEO) ដែលអាចអង្កេតតំបន់ដដែលបានជាប្រចាំសម្រាប់ការព្យាករណ៍អាកាសធាតុ។ តាមរយៈចលនាក្នុងគន្លងទាំងនេះ ផ្កាយរណបអាចគ្របដណ្តប់ទិន្នន័យជាសកល ដោយបង្កើតជារូបភាពផ្សំដ៏ធំនៃផែនដី។

រូបភាពផ្កាយរណបក៏អាចបង្ហាញព័ត៌មានអំពីប្រជាជនផងដែរ។ ជាឧទាហរណ៍ រូបភាពផ្សំ Black Marble ដែលបានចេញផ្សាយដោយអង្គការ NASA បង្ហាញពីពន្លឺអគ្គិសនីនៅពេលយប់ ដែលបង្ហាញពីការតាំងទីលំនៅ និងដង់ស៊ីតេប្រជាជននៅតាមតំបន់នានា។ ប្រតិបត្តិករនៃផ្កាយរណបរួមមានរដ្ឋាភិបាល (ដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៊ី ចិន) និងក្រុមហ៊ុនឯកជន (ដូចជា Maxar, Airbus) ដែលបានបញ្ជូនផ្កាយរណបរាប់សិបគ្រឿងទៅកាន់គន្លងក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃរូបភាពផ្កាយរណបចាប់ផ្ដើមពីការថតរូបពីអវកាសដំបូងនៅថ្ងៃទី ២៤ តុលា ១៩៤៦ ពីគ្រាប់រ៉ុក្កែត V-2 ដែលបាញ់ឡើងដោយសហរដ្ឋអាមេរិក (តាមការពិពណ៌នារូបភាពរបស់ Wikipedia)។ រូបភាពនេះថតបានដោយម៉ាស៊ីនថតដែលដាក់លើគ្រាប់រ៉ុក្កែត ហើយទោះបីវាមានគុណភាពទាបក្ដី វាបានបង្ហាញថាការថតរូបពីលំហគឺអាចធ្វើទៅបាន។

ក្រោយមក នៅថ្ងៃទី ១៤ សីហា ១៩៥៩ ផ្កាយរណប Explorer 6 របស់សហរដ្ឋអាមេរិក បានថតរូបភាពដំបូងពីគន្លងផែនដី (តាមការពិពណ៌នាដដែល) ដោយបង្ហាញពីតំបន់ដែលមានពន្លឺថ្ងៃនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកកណ្តាល និងគម្របពពករបស់វា នៅចម្ងាយប្រហែល ២៧ ០០០ គីឡូម៉ែត្រពីផ្ទៃផែនដី។ នៅឆ្នាំ ១៩៦០ ផ្កាយរណបអាកាសធាតុ TIROS-1 បានចាក់បញ្ជូនរូបភាពទូរទស្សន៍ដំបូងនៃផែនដី ដែលជាជំហានសំខាន់ក្នុងការប្រើប្រាស់ផ្កាយរណបសម្រាប់ព្យាករណ៍អាកាសធាតុ។

ចាប់ពីពេលនោះមក បច្ចេកវិទ្យារូបភាពផ្កាយរណបបានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង ដោយមានប្រព័ន្ធដូចជា Landsat (ចាប់ផ្ដើមនៅឆ្នាំ ១៩៧២), SPOT, Pleiades, WorldView និងជាច្រើនទៀត ដែលផ្ដល់រូបភាពកាន់តែលម្អិត និងគ្របដណ្តប់ទំហំកាន់តែធំ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ឧស្សាហកម្មរូបភាពផ្កាយរណបបានក្លាយជាទីផ្សារពាណិជ្ជកម្មដ៏ធំមួយ។ ក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិដូចជា Maxar (ប្រតិបត្តិករ WorldView) និង Airbus Defence and Space (ប្រតិបត្តិករ Pleiades និង SPOT) លក់រូបភាពដែលមានគុណភាពខ្ពស់ទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាល អង្គការអន្តរជាតិ និងវិស័យឯកជន។ តាមការពិពណ៌នារបស់ Wikipedia រូបភាពទាំងនេះត្រូវបានផ្ដល់អាជ្ញាប័ណ្ណ មិនមែនលក់ជាកម្មសិទ្ធិពេញលេញទេ ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងសេវាកម្មផែនទីអនឡាញដ៏ពេញនិយមដូចជា Google Maps និង Apple Maps។

តាមផ្នែកវប្បធម៌ រូបភាពផ្កាយរណបបានផ្លាស់ប្តូរការយល់ឃើញរបស់មនុស្សជាតិចំពោះភពផែនដី។ ការមើលឃើញផែនដីពីលើអវកាស (ដែលគេហៅថា overview effect) បានបង្កើនស្មារតីអំពីការរស់នៅរួមគ្នានៅលើភពមួយ និងភាពចាំបាច់នៃការថែរក្សាបរិស្ថាន។ កម្មវិធីដូចជា Google Earth បាននាំរូបភាពផ្កាយរណបទៅដល់អ្នកប្រើប្រាស់រាប់លាននាក់ ធ្វើឱ្យការរុករកភូមិសាស្ត្រ និងការអប់រំកាន់តែមានភាពទាក់ទាញ និងងាយស្រួល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ រូបភាពផ្កាយរណបដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសកល។ វាត្រូវបានប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការតាមដានការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ (ដូចជាទឹកជំនន់ និងភ្លើងឆេះព្រៃ) និងការការពារព្រៃឈើ។ ស្ថានីយអវកាសអន្តរជាតិ (ISS) នៅតែបន្តថតរូបភាពផែនដីជាប្រចាំ ដោយផ្ដល់ទិន្នន័យពេលវេលាពិតសម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវ។ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ បណ្តាប្រទេសនានារួមទាំងកម្ពុជា បានទាញប្រយោជន៍ពីទិន្នន័យផ្កាយរណបសម្រាប់ការវាយតម្លៃហានិភ័យទឹកជំនន់ និងការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ។

និន្នាការថ្មីៗរួមមានការកើនឡើងនៃផ្កាយរណបតូចៗ (CubeSats) និងក្រុមផ្កាយរណបឯកជន (constellations) ដូចជាក្រុមហ៊ុន Planet Labs ដែលអាចថតរូបភាពសកលប្រចាំថ្ងៃ។ នេះធ្វើឱ្យទិន្នន័យកាន់តែទាន់សម័យ និងអាចចូលដំណើរការបានសម្រាប់ស្ថាប័នតូចៗ និងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ក្រៅពីនេះ បណ្តារដ្ឋាភិបាលនៅតែបន្តប្រើប្រាស់រូបភាពផ្កាយរណបសម្រាប់គោលបំណងសន្តិសុខ និងស៊ើបការណ៍។