ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការបះបោរសាតស៊ូម៉ា (Satsuma Rebellion) ដែលត្រូវបានស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងភាសាជប៉ុនថា "សង្គ្រាមសេណាន" (Seinan War) គឺជាការបះបោរប្រដាប់អាវុធរបស់ពួកសាមូរ៉ាយដែលមិនពេញចិត្ត ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលអធិរាជថ្មីនៃចក្រភពជប៉ុន ក្នុងឆ្នាំទីប្រាំបួននៃសម័យមេជី។ តាមឯកសាររបស់ Wikipedia ឈ្មោះនៃការបះបោរនេះកើតចេញពីដែនសាតស៊ូម៉ា ដែលជាដែនមានឥទ្ធិពលក្នុងការស្ដារអំណាចអធិរាជ ហើយបានក្លាយជាជម្រករបស់ពួកសាមូរ៉ាយគ្មានការងារធ្វើ បន្ទាប់ពីកំណែទម្រង់ផ្នែកយោធាបានធ្វើឲ្យឋានៈរបស់ពួកគេបាត់បង់អត្ថន័យ។

ការបះបោរនេះបានផ្ទុះឡើងចាប់ពីថ្ងៃទី២៩ ខែមករា ដល់ថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៨៧៧ ហើយត្រូវបានបង្ក្រាបយ៉ាងដាច់អហង្ការ។ យោងតាម Wikipedia មេដឹកនាំនៃការបះបោរ សៃហ្គោ តាកាម៉ូរី (Saigō Takamori) ត្រូវបានបាញ់ និងរងរបួសធ្ងន់រហូតដល់ស្លាប់ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការបង្ក្រាបនោះ។ ការប្រយុទ្ធបានកើតឡើងនៅតាមតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសជប៉ុន ហើយការបះបោរបានបញ្ចប់ដោយជ័យជម្នះរបស់រដ្ឋាភិបាលអធិរាជ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ដែនសាតស៊ូម៉ាជាដែនសាមូរ៉ាយដ៏សំខាន់មួយ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅតំបន់កាហ្គោស៊ីម៉ា (Kagoshima) នៅភាគខាងត្បូងនៃកោះឃ្យូស្ហ៊ូ ប្រទេសជប៉ុន។ តាម Wikipedia ក្រោយកំណែទម្រង់យោធា ដែននេះបានក្លាយជាជម្រករបស់ពួកសាមូរ៉ាយដែលបាត់បង់ឋានៈ និងការងារធ្វើ។ ទីតាំងសំខាន់ៗនៃការប្រយុទ្ធរួមមាន កាហ្គោស៊ីម៉ា ដែលជាមូលដ្ឋានដើមរបស់ពួកបះបោរ និងគូម៉ាម៉ូតូ (Kumamoto) ដែលជាទីតាំងនៃការឡោមព័ទ្ធដ៏សំខាន់មួយ។

ចំណែកភាគីរដ្ឋាភិបាលវិញ គឺកងទ័ពអធិរាជជប៉ុន ដែលបានបញ្ជូនកងកម្លាំងចេញពីកំពង់ផែយ៉ូកូហាម៉ា (Yokohama) ដើម្បីបង្ក្រាបការបះបោរ។ ចំណែកឯបុគ្គលដ៏លេចធ្លោបំផុតនៃព្រឹត្តិការណ៍នេះ គឺសៃហ្គោ តាកាម៉ូរី ដែលឈ្មោះរបស់លោកនៅតែផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយការបះបោរសាតស៊ូម៉ា រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ការបះបោរនេះបានកើតឡើងបន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលអធិរាជថ្មីបានអនុវត្តកំណែទម្រង់ផ្នែកយោធា ដែលធ្វើឲ្យឋានៈរបស់ពួកសាមូរ៉ាយក្លាយជាហួសសម័យ។ សាមូរ៉ាយជាច្រើននៅដែនសាតស៊ូម៉ា ដែលជាដែនមានឥទ្ធិពលក្នុងការស្ដារអំណាចអធិរាជ បានក្លាយជាអ្នកគ្មានការងារធ្វើ ហើយភាពមិនពេញចិត្តនេះបានផ្ទុះឡើងជាការបះបោរប្រដាប់អាវុធ។

ការបះបោរបានចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃទី២៩ ខែមករា ឆ្នាំ១៨៧៧ ក្រោមការដឹកនាំរបស់សៃហ្គោ តាកាម៉ូរី។ កងកម្លាំងបះបោរបានឡោមព័ទ្ធប្រាសាទគូម៉ាម៉ូតូ ប៉ុន្តែនាយទាហានកងទ័ពអធិរាជជប៉ុនដែលឈរជើងនៅទីនោះ បានទប់ទល់យ៉ាងរឹងមាំ។ កងទ័ពអធិរាជក៏បានបញ្ជូនកម្លាំងបន្ថែមពីយ៉ូកូហាម៉ា ខណៈការប្រយុទ្ធបានរាលដាលទៅតំបន់ជាច្រើន រួមទាំងការប្រយុទ្ធនៅតាបារុហ្សាកា (Tabaruzaka) និងនៅកាហ្គោស៊ីម៉ា។

នៅទីបំផុត កងកម្លាំងបះបោរដែលនៅសល់ត្រូវបានឡោមព័ទ្ធនៅភ្នំស៊ីរ៉ូយ៉ាម៉ា (Shiroyama) ហើយការបះបោរត្រូវបានបង្ក្រាបយ៉ាងដាច់អហង្ការនៅថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៨៧៧។ តាម Wikipedia មេដឹកនាំ សៃហ្គោ តាកាម៉ូរី ត្រូវបានបាញ់ និងរងរបួសធ្ងន់រហូតដល់ស្លាប់ក្នុងអំឡុងពេលនោះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ការបះបោរនេះមានឫសគល់នៅក្នុងការបាត់បង់ឋានៈ និងការងាររបស់ពួកសាមូរ៉ាយ ក្រោយកំណែទម្រង់យោធារបស់រដ្ឋាភិបាលមេជី។ តាម Wikipedia សាមូរ៉ាយជាច្រើននៅសាតស៊ូម៉ាបានក្លាយជាអ្នកគ្មានការងារធ្វើ ដែលបានធ្វើឲ្យដែននេះក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃភាពមិនពេញចិត្ត។ ក្រដាសប្រាក់យោធា (Gunmusho) ពីឆ្នាំ១៨៧៧ ក៏នៅតែត្រូវបានរក្សាទុកជាភស្តុតាងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលបង្ហាញពីការចល័តធនធានក្នុងអំឡុងសង្គ្រាម។

ផ្នែកវប្បធម៌ ការបះបោរនេះបានក្លាយជាប្រធានបទនៃស្នាដៃសិល្បៈជាច្រើន។ គំនូរបោះពុម្ពរបស់យ៉ូស៊ីតូស៊ី (Yoshitoshi) ឆ្នាំ១៨៧៧ បានពណ៌នាអំពីការបង្ក្រាបនៅតំបន់សាតស៊ូម៉ា។ នៅឯបរទេស ទស្សនាវដ្ដីបារាំង Le Monde illustré បានផ្សាយគំនូរមួយដែលបង្ហាញសៃហ្គោ តាកាម៉ូរី អង្គុយក្នុងឯកសណ្ឋានយោធាបារាំង ហ៊ុំព័ទ្ធដោយនាយទាហានរបស់លោក។ ប៉ុន្តែតាម Wikipedia គំនូរនេះត្រូវបានស្រមើស្រមៃដោយអ្នកគូររូបបារាំង ហើយស្ទើរតែមិនត្រឹមត្រូវទាំងស្រុង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ការបះបោរនេះនៅតែត្រូវបានស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងភាសាជប៉ុនថា "សង្គ្រាមសេណាន" ហើយទីតាំងដូចជាភ្នំស៊ីរ៉ូយ៉ាម៉ា និងតំបន់គូម៉ាម៉ូតូ នៅតែជាកន្លែងដែលភ្ជាប់ជាមួយការចងចាំនៃការប្រយុទ្ធទាំងនោះ។ រូបថតឆ្នាំ១៨៧៧ នៃបន្ទាយកងទ័ពអធិរាជនៅជុំវិញភ្នំស៊ីរ៉ូយ៉ាម៉ា ក៏នៅតែត្រូវបានរក្សាទុកជាឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រផងដែរ។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរទាំងនៅក្នុងប្រទេស និងនៅក្រៅប្រទេស រឿងរ៉ាវនៃការបះបោរនេះអាចជាករណីសិក្សាអំពីភាពតានតឹងរវាងការកែទម្រង់ និងក្រុមសង្គមដែលបាត់បង់ឋានៈ ព្រមទាំងជាមេរៀនអំពីការវាយតម្លៃឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ព្រោះគំនូរមួយចំនួនអំពីព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានគូរឡើងដោយការស្រមើស្រមៃ។