ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

"Saturday Night Massacre" ឬអាចបកប្រែថា "ព្រឹត្តិការណ៍រាត្រីថ្ងៃសៅរ៍" គឺជាកម្រងព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់បំផុតនៃរឿងអាថ៌កំបាំង Watergate ដែលបានកើតឡើងនៅថ្ងៃសៅរ៍ ទី ២០ តុលា ១៩៧៣។ តាម Wikipedia ព្រឹត្តិការណ៍នេះពាក់ព័ន្ធនឹងការលាលែងពីតំណែងជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងក្រសួងយុត្តិធម៌សហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីតវ៉ាប្រឆាំងនឹងបទបញ្ជារបស់ប្រធានាធិបតី Richard Nixon ដែលបានបញ្ជាឲ្យបណ្តេញព្រះរាជអាជ្ញាពិសេស Archibald Cox ចេញពីតំណែង។ Cox កំពុងស៊ើបអង្កេតលើការពាក់ព័ន្ធរបស់ Nixon ក្នុងរឿង Watergate។

ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាចំណុចកំពូលនៃវិបត្តិ Watergate ព្រោះវាបានបង្ហាញជាសាធារណៈពីការប៉ះទង្គិចផ្ទាល់រវាងអំណាចប្រតិបត្តិ និងការងារស៊ើបអង្កេតឯករាជ្យ។ តាមរូបភាពទំព័រមុខកាសែត The New York Times ថ្ងៃទី ២១ តុលា ១៩៧៣ ព័ត៌មាននេះបានផ្សាយអំពីការបណ្តេញ Cox និងការចាកចេញពីតំណែងរបស់ Richardson និង Ruckelshaus ដែលបានធ្វើឲ្យកើតមានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទីតាំងនៃព្រឹត្តិការណ៍នេះគឺទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន រដ្ឋធានីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយជាពិសេសគឺនៅក្នុងក្រសួងយុត្តិធម៌ ដែលជាកន្លែងកើតហេតុនៃការលាលែងពីតំណែងជាបន្តបន្ទាប់។ ឈ្មោះ "Watergate" ខ្លួនវាបានមកពីអគារ Watergate ដែលជាទីតាំងនៃហេតុការណ៍ចូលលួចក្នុងឆ្នាំ ១៩៧២ ហើយឈ្មោះនេះក៏ត្រូវបានគេប្រើសម្រាប់ហៅរឿងអាថ៌កំបាំងទាំងមូលផងដែរ។

តួអង្គសំខាន់ៗរួមមាន ប្រធានាធិបតី Richard Nixon ដែលបានបញ្ជាឲ្យបណ្តេញព្រះរាជអាជ្ញាពិសេស; Archibald Cox ដែលជាព្រះរាជអាជ្ញាពិសេសកំពុងស៊ើបអង្កេតលើ Nixon; Elliot Richardson រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌សហរដ្ឋអាមេរិក និង William Ruckelshaus រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌រង ដែលបានលាលែងពីតំណែងដើម្បីតវ៉ា។ ចំណែកឯ Leon Jaworski គឺជាព្រះរាជអាជ្ញាពិសេសដែលបានបន្តការងារនេះបន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

រឿងអាថ៌កំបាំង Watergate បានផ្ទុះឡើងពីហេតុការណ៍ចូលលួច និងការលួចស្តាប់ទូរស័ព្ទនៅអគារ Watergate ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧២ ហើយបានរីកធំឡើងជាវិបត្តិនយោបាយធ្ងន់ធ្ងរបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសហរដ្ឋអាមេរិក។ ការស៊ើបអង្កេតបាននាំឲ្យមានការតែងតាំងព្រះរាជអាជ្ញាពិសេស Archibald Cox ដើម្បីស៊ើបអង្កេតលើការពាក់ព័ន្ធរបស់ប្រធានាធិបតី Nixon។

តាម Wikipedia ចំណុចផ្ទុះឡើងបានកើតឡើងនៅពេល Cox បដិសេធមិនដកដីកាកោះដែលទាមទារឲ្យសេតវិមានប្រគល់ខ្សែអាត់សំឡេង តាមការស្នើសុំរបស់ Nixon។ បន្ទាប់ពីការបដិសេធនោះ Nixon បានបញ្ជាឲ្យបណ្តេញ Cox ចេញពីតំណែង ហើយមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃក្រសួងយុត្តិធម៌បានលាលែងពីតំណែងជាបន្តបន្ទាប់ដើម្បីតវ៉ា។

ហេតុការណ៍ទាំងអស់នេះបានកើតឡើងក្នុងរយៈពេលតែមួយថ្ងៃ គឺថ្ងៃសៅរ៍ ទី ២០ តុលា ១៩៧៣ ហើយវាបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃភាពតានតឹងរវាងប្រធានាធិបតី និងយន្តការយុត្តិធម៌។ ក្រោយមក ការងារស៊ើបអង្កេតត្រូវបានបន្តដោយព្រះរាជអាជ្ញាពិសេសថ្មី ហើយឈ្មោះ "Saturday Night Massacre" ត្រូវបានគេប្រើរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃដើម្បីហៅព្រឹត្តិការណ៍នេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរនៅកម្ពុជា និងក្នុងជំនាន់ឌីអាស្ព័រ៉ា ព្រឹត្តិការណ៍ Saturday Night Massacre នៅតែជាករណីសិក្សាដ៏សំខាន់មួយអំពីដែនកំណត់នៃអំណាចប្រតិបត្តិ និងឯករាជភាពរបស់ស្ថាប័នយុត្តិធម៌។ តាម Wikipedia ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបង្ហាញពីរបៀបដែលការស៊ើបអង្កេតលើមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់បំផុតអាចបង្កឲ្យមានវិបត្តិរដ្ឋធម្មនុញ្ញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

ឈ្មោះព្រឹត្តិការណ៍នេះនៅតែត្រូវបានគេយោងដល់ជាញឹកញាប់នៅក្នុងការជជែកដេញដោលអំពីតម្លាភាព គណនេយ្យភាព និងការត្រួតពិនិត្យអំណាចរដ្ឋាភិបាល។ សម្រាប់អ្នកដែលចាប់អារម្មណ៍លើប្រធានបទអភិបាលកិច្ចល្អ ករណីនេះជាការរំលឹកថា ការរក្សាឯកសារ និងខ្សែអាត់សំឡេងជាសាធារណៈ មានតម្លៃយូរអង្វែងសម្រាប់ការទាមទារយុត្តិធម៌ និងការចងចាំប្រវត្តិសាស្ត្រ។