ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ព្រះរាជាណាចក្រអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត ស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីខាងលិច និងជាប្រទេសធំបំផុតនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា ប្រទេសនេះគ្របដណ្តប់លើឧបទ្វីបអារ៉ាប់មួយភាគធំ ដោយមានក្រឡាផ្ទៃសរុប ២,១៥០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រទេសធំបំផុតទី ៥ នៅអាស៊ី និងធំបំផុតទី ១២ នៅលើពិភពលោក។ ជាមួយនឹងប្រជាជនប្រមាណ ៣២.២ លាននាក់ អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតជាប្រទេសដែលមានប្រជាជនច្រើនបំផុតទី ៤ នៅក្នុងពិភពអារ៉ាប់។ រាជធានីរីយ៉ាដជាទីក្រុងធំបំផុត ហើយទីក្រុងមេក្កា និងមេឌីណាដើរតួជាមជ្ឈមណ្ឌលសាសនាឥស្លាមដ៏ពិសិដ្ឋបំផុត។

អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតមានសារៈសំខាន់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនិងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ដោយសារវាជាមហាអំណាចប្រេងកាតនិងជាម្ចាស់ផ្ទះនៃទីសក្ការៈដ៏ធំបំផុតរបស់សាសនាឥស្លាម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតជាប្រទេសតែមួយគត់ដែលមានឆ្នេរសមុទ្រជាប់នឹងសមុទ្រក្រហមនិងឈូងសមុទ្រពែក្ស។ ផ្ទៃដីភាគច្រើនជាវាលខ្សាច់ស្ងួត វាលស្មៅ និងភ្នំ។ ប្រទេសនេះមានភ្នំភ្លើងស្ងាត់ជាង ២០០០ ជាពិសេសនៅតំបន់ហេហ្សាស (Hejaz) ដែលគេស្គាល់ថាជា ហារ៉ាត (Harrat) ហើយវាលកម្អែភ្នំភ្លើងទាំងនោះគ្របដណ្តប់ផ្ទៃដីប្រមាណ ១៨០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលជាតំបន់បាសាល់អាល់កាឡាំងធំជាងគេមួយលើពិភពលោក។

ចំពោះប្រជាជន តាមទិន្នន័យឆ្នាំ ២០២២ ប្រជាជនមានចំនួន ៣២.២ លាននាក់។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាអារ៉ាប់ ហើយសាសនារដ្ឋគឺសាសនាឥស្លាម។ ប្រជាជនស្ទើរតែទាំងអស់កាន់សាសនាឥស្លាមនិកាយស៊ុននី។ ទោះបីជាដង់ស៊ីតេប្រជាជនជាមធ្យមទាបក៏ដោយ ប៉ុន្តែទីក្រុងធំៗដូចជា រីយ៉ាដ ជេដាហ៍ មេក្កា និងមេឌីណា មានប្រជាជនរស់នៅយ៉ាងកុៈករ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃតំបន់នេះ យោងតាមវីគីភីឌា ចាប់ផ្តើមពីសម័យបុរេប្រវត្តិរាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ រូបចម្លាក់ថ្មក្នុងសារមន្ទីរជាតិអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត បង្ហាញពីស្ទីលឡាមនុស្សពីសហសវត្សទី ៤ មុនគ.ស.។ នៅសម័យបុរាណ អរិយធម៌ណាបាតេន (Nabateans) បានបន្សល់ទុកនូវសំណង់ផ្នូរថ្មដ៏អស្ចារ្យដូចជាទីតាំងហេក្រា (Hegra) ដែលមានអាយុកាលពីសតវត្សទី ១ មុនគ.ស. ដល់សតវត្សទី ១ គ.ស. ហើយត្រូវបាន UNESCO ចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកតាំងពីឆ្នាំ ២០០៨។

ជាមួយនឹងការលេចឡើងនៃសាសនាឥស្លាម ព្រឹត្តិការណ៍ដូចជាសមរភូមិបាដ (Badr) នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ៦២៤ គ.ស. បានសម្គាល់កំណើននៃពិភពឥស្លាម។ ក្រោយមក ចក្រភពអ៊ូម៉ៃយ៉ាដ (Umayyad) ដែលមានទឹកដីធំធេងបានគ្របដណ្តប់តំបន់នេះ។ រដ្ឋសាអ៊ូឌីតទី ១ ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅសតវត្សទី ១៨ ហើយបានពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនរហូតដល់ត្រូវបានកម្ទេចនៅដើមសតវត្សទី ១៩។ ក្រោយរដ្ឋទី ២ បានដួលរលំ ព្រះបាទអាប់ឌុលអាហ្ស៊ីស អាល់ សាអ៊ូដ (Ibn Saud) បានបង្រួបបង្រួមឧបទ្វីបអារ៉ាប់នៅឆ្នាំ ១៩៣២ ហើយប្រកាសបង្កើតព្រះរាជាណាចក្របច្ចុប្បន្ន។

ការរកឃើញប្រេងកាតនៅឯអណ្ដូងដាម៉ាមលេខ ៧ នៅថ្ងៃទី ៤ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៣៨ បានផ្លាស់ប្តូរប្រទេសនេះពីរដ្ឋក្រីក្រទៅជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ច ដូចបានឃើញក្នុងរូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើឧស្សាហកម្មប្រេងកាត ដោយមានក្រុមហ៊ុន Saudi Aramco ជាក្រុមហ៊ុនប្រេងដ៏ធំនិងមានឥទ្ធិពល។ ប្រទេសនេះមានប្រាក់បម្រុងប្រេងកាតធំជាងគេទី ២ លើពិភពលោក។ ក្រៅពីប្រេង រាជាណាចក្រនេះក៏បានអភិវឌ្ឍមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុដូចជា King Abdullah Financial District នៅរីយ៉ាដ ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលវិនិយោគធំបំផុតមួយក្នុងមជ្ឈិមបូព៌ា។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃសាសនាឥស្លាម ដោយមានគម្ពីរគូរ៉ានជារដ្ឋធម្មនុញ្ញផ្លូវការ និងជាប្រភពច្បាប់ចម្បង។ ការធ្វើធម្មយាត្រាហាជ្ជ (Hajj) គឺជាកាតព្វកិច្ចសាសនាមួយក្នុងចំណោមប្រាំ ហើយជារៀងរាល់ឆ្នាំមានអ្នកធ្វើធម្មយាត្រារាប់លាននាក់មកកាន់ទីសក្ការៈមេក្កា។ វប្បធម៌ប្រពៃណីក៏រួមបញ្ចូលកាហ្វេអារ៉ាប់ ការស្លៀកពាក់សម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីដូចជា ប៊ីស្ត (Bisht) ដែលគេកំពុងដេរនៅតំបន់អាល់-ហ្វាសា និងការបរបាញ់ជាមួយសត្វក្ងាន (Falconry) ដែលជាប្រពៃណីយូរលង់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងឆាកអន្តរជាតិ អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតដើរតួជាមហាអំណាចមួយទាំងផ្នែកថាមពល និងនយោបាយ។ តាមវីគីភីឌា និងរូបផែនទីជម្លោះប្រូកស៊ី ប្រទេសនេះមានជម្លោះដោយប្រយោលជាមួយអ៊ីរ៉ង់នៅក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ដូចជានៅយេម៉ែន ស៊ីរី និងលីបង់។ ទំនាក់ទំនងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកមានលក្ខណៈជាយុទ្ធសាស្ត្រ ដូចបានឃើញក្នុងជំនួបរវាងស្តេចសាល់ម៉ាន និងអតីតប្រធានាធិបតីដូណាល់ ត្រាំ និងការតែងតាំងព្រះនាងរីម៉ា ជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតប្រចាំសហរដ្ឋអាមេរិក។

ក្នុងស្រុកវិញ រជ្ជកាលព្រះមហាក្សត្រសាល់ម៉ាន និងព្រះរាជឱរស មូហាំម៉ាត់ ប៊ីន សាល់ម៉ាន បាននាំមកនូវការផ្លាស់ប្តូរធំៗ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ ការចាប់ខ្លួនព្រះអង្គម្ចាស់ រដ្ឋមន្ត្រី និងអ្នកជំនួញរហូតដល់ ៥០០ នាក់ បានបង្ហាញពីយុទ្ធនាការប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ប៉ុន្តែក៏ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាការពង្រឹងអំណាច។ ខាងវិស័យសង្គម ការអនុញ្ញាតឱ្យស្ត្រីចូលរួមកីឡាអូឡាំពិក ដូចកីឡាការិនី Sarah Attar ជាលើកដំបូង និងការតែងតាំងស្ត្រីជាឯកអគ្គរដ្ឋទូត បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការបើកចំហបន្តិចម្តងៗ។ ទោះយ៉ាងណា តាមរបាយការណ៍ ប្រទេសនេះនៅតែរងការរិះគន់ខ្លាំងពីសហគមន៍អន្តរជាតិលើបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស រួមទាំងការកាត់ទោសប្រហារជីវិតដែលធ្លាប់មាននៅអតីតទីតាំងទីលាន Deera ក្នុងរីយ៉ាដ។