សាក់សូហ្វូន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សាក់សូហ្វូន គឺជាឧបករណ៍តន្ត្រីប្រភេទឧបករណ៍ខ្យល់ឈើ (woodwind) ដែលប្រើកន្ទួតមួយសន្លឹក (single-reed) និងមានតួរាងកោណធ្វើពីទង់ដែងជាចម្បង។ តាមការពិពណ៌នាក្នុងសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ឧបករណ៍នេះបង្កើតសំឡេងដោយការធ្វើឲ្យកន្ទួតនៅលើក្បាលមាត់ (mouthpiece) ញ័រ បង្កើតជារលកសំឡេងក្នុងខ្លួនឧបករណ៍។ កម្រិតសំឡេង (pitch) ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយការបើកនិងបិទរន្ធនៅលើតួ ដើម្បីផ្លាស់ប្ដូរប្រវែងបំពង់សំឡេង ដោយប្រើបន្ទះស្បែក (leather pads) ភ្ជាប់ទៅនឹងគ្រាប់ចុច (keys) ដែលអ្នកលេងចុចបញ្ជា។ សាក់សូហ្វូនមានទំហំខុសៗគ្នាជាច្រើន ហើយស្ទើរតែទាំងអស់ត្រូវបានចាត់ទុកជាឧបករណ៍ transposing ដែលមានន័យថាកំណត់ចំណាំដែលសរសេរលើក្រដាសខុសពីសំឡេងដែលឮ។ អ្នកដែលលេងឧបករណ៍នេះត្រូវបានហៅថា សាក់សូហ្វូនីស (saxophonist) ឬ សាក់ស៊ីស (saxist)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia សាក់សូហ្វូនមានភាពចម្រុះខ្លាំងខាងទំហំនិងកម្រិតសំឡេង ចាប់ពីតូចបំផុតដូចជា សូប្រានីណូ (sopranino) រហូតដល់ធំបំផុតគឺ សាប់កុងត្រាបាស (subcontrabass) ឬ Tubax ។ ក្នុងរូបភាពបង្ហាញពីឧបករណ៍ទាំងប្រាំបីទំហំនេះ គេអាចឃើញភាពខុសគ្នាទាំងទំហំនិងរូបរាង។ ប្រភេទដែលគេប្រើច្រើនជាងគេក្នុងតន្ត្រីគឺ សូប្រាណូ (soprano) អាល់តូ (alto) តេន័រ (tenor) និង បារីតូន (baritone) ដែលអាចឃើញក្នុងរូបភាពផ្សេងមួយទៀត។ ក្រៅពីនោះ ក៏មានប្រភេទដូចជា បាស (bass) និង កុងត្រាបាស (contrabass) ដែលមានសំឡេងទាបជ្រៅ។

អ្នកលេងសាក់សូហ្វូន ឬ saxophonist មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការបញ្ចេញសំឡេងនិងអារម្មណ៍តន្ត្រី។ ដូចដែលបានរៀបរាប់ក្នុង Wikipedia អ្នកសិល្បៈអាចមានជំនាញលើមួយប្រភេទ ឬច្រើនប្រភេទ ហើយបច្ចេកទេសលេងអាចខុសគ្នាទៅតាមប្រភេទតន្ត្រី។ រូបថតនានាក្នុងសព្វវចនាធិប្បាយបង្ហាញពីអ្នកលេងល្បីៗដូចជា Sigurd Raschèr ក្នុងវិស័យបុរាណ និង Coleman Hawkins, Charlie Parker ក្នុងវិស័យចាស។ ក្បាលមាត់ (mouthpiece) និងកន្ទួត (reed) គឺជាផ្នែកសំខាន់ដែលត្រូវការការថែទាំត្រឹមត្រូវ ដើម្បីផ្តល់សំឡេងល្អបំផុត ដូចបង្ហាញក្នុងរូបថតនៃ mouthpiece, ligature, reed និង cap ពី Wikipedia ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia អាដុល សាក់ (Adolphe Sax) ដែលជាជាងធ្វើឧបករណ៍តន្ត្រីជនជាតិបែលហ្ស៊ិក បានបង្កើតសាក់សូហ្វូនឡើងនៅអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៨៤០ ហើយបានទទួលប៉ាតង់នៅឆ្នាំ១៨៤៦។ គាត់មានគោលបំណងបង្កើតឧបករណ៍ដែលមានសំឡេងខ្លាំងដូចឧបករណ៍ទង់ដែង តែមានភាពប៉ិនប្រសប់ដូចឧបករណ៍ខ្យល់ឈើ។ សាក់សូហ្វូនត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើដំបូងក្នុងក្រុមតន្ត្រីយោធាបារាំង។

សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ក៏បានកត់សម្គាល់ថា សាក់សូហ្វូនត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងវង់តន្ត្រីបុរាណតាំងពីឆ្នាំ១៨៤៦ នៅក្នុងល្ខោន Robert Bruce របស់ Gioacchino Rossini ។ ទោះបីជាកម្រក៏ដោយ ការដាក់បញ្ចូលនេះបង្ហាញពីសក្ដានុពលនៃឧបករណ៍នេះ។ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០ សាក់សូហ្វូនបានទទួលប្រជាប្រិយភាពនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ជាពិសេសក្នុងក្រុមតន្ត្រីយោធា ដូចជាក្រុមតន្ត្រីកងវរសេនាតូចទី៣៦៩ (369th Infantry Regiment Band) ដែលបានសម្ដែងនៅអឺរ៉ុបក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ (ដូចរូបថតពី Wikipedia)។

ក្នុងអំឡុងពាក់កណ្ដាលសតវត្សរ៍ទី២០ សាក់សូហ្វូនបានក្លាយជាឧបករណ៍គន្លឹះនៃតន្ត្រីចាស (jazz)។ Wikipedia រាយការណ៍ថា Coleman Hawkins បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើស្ទីលសាក់សូហ្វូនក្នុងសម័យដើមចាស។ ក្រោយមក Charlie Parker បាននាំមុខបដិវត្តន៍បេបប (bebop) នៅឆ្នាំ១៩៤៧ ហើយ Illinois Jacquet ក៏បានមានឥទ្ធិពលលើតន្ត្រី R&B ដំបូងៗផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia សាក់សូហ្វូនមានវត្តមានយ៉ាងសំខាន់ក្នុងវប្បធម៌តន្ត្រីពិភពលោក។ នៅក្នុងតន្ត្រីចាស សាក់សូហ្វូនបានកំណត់សម្លេងនិងស្មារតីនៃតន្ត្រីនេះអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍។ អ្នកលេងដូចជា Coleman Hawkins និង Charlie Parker បានក្លាយជារូបតំណាងនៃការច្នៃប្រឌិតផ្នែកតន្ត្រី។ ក្រៅពីចាស សាក់សូហ្វូនក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងតន្ត្រីបុរាណផងដែរ ដោយមានអ្នកលេងដូចជា Sigurd Raschèr ដែលបានជំរុញឲ្យគេទទួលស្គាល់សាក់សូហ្វូនជាឧបករណ៍លេងទោលក្នុងវង់តន្ត្រីបុរាណ។

នៅផ្នែកផលិតកម្ម មានក្រុមហ៊ុនផលិតសាក់សូហ្វូនជាច្រើនទូទាំងពិភពលោក។ រូបថតពី Wikipedia បង្ហាញពីម៉ូដែលពីម៉ាកផ្សេងៗដូចជា Yamaha, Conn, Keilwerth, Bauhaus Walstein, និង Grafton ជាដើម។ ឧបករណ៍ទាំងនេះខុសគ្នាខាងគុណភាព សំឡេង និងតម្លៃ ដែលអាចបំពេញតម្រូវការពីអ្នកចាប់ផ្ដើមដល់អ្នកអាជីព។ ការរីកចម្រើននៃឧស្សាហកម្មតន្ត្រីបានធ្វើឲ្យសាក់សូហ្វូនមានលក្ខណៈចម្រុះជាតិសាសន៍ រួមទាំងការពិសោធជាមួយសម្ភារៈដូចជាឫស្សី (bamboo) ដោយលោក Ángel Sampedro del Río នៅអាហ្សង់ទីន ដូចមានក្នុងរូបថត Wikipedia ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅបច្ចុប្បន្ន សាក់សូហ្វូននៅតែជាឧបករណ៍តន្ត្រីដែលមានប្រជាប្រិយភាពខ្ពស់ ហើយត្រូវបានបង្រៀននៅក្នុងសាលាតន្ត្រីជាច្រើននៅលើពិភពលោក។ យោងតាម Wikipedia វាត្រូវបានប្រើប្រាស់ទាំងក្នុងវង់តន្ត្រីយោធា (ដូចកងយោធាជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិក) និងក្នុងការសម្ដែងសាធារណៈនៅតាមទីតាំងទេសចរណ៍ដូចជា Disneyland ហុងកុង។

លើសពីនេះ ការច្នៃប្រឌិតថ្មីៗដូចជា សាក់សូហ្វូនសូប្រានីណូ (Soprillo) ពីក្រុមហ៊ុន Eppelsheim និងការសាកល្បងជាមួយសម្ភារៈថ្មី បន្តពង្រីកព្រំដែននៃឧបករណ៍នេះ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការស្វែងយល់អំពីសាក់សូហ្វូនអាចជំរុញចំណាប់អារម្មណ៍លើវប្បធម៌តន្ត្រីសកល និងការអប់រំតន្ត្រីនៅកម្ពុជា។ ទោះបីជាមិនមានទិន្នន័យជាក់លាក់ពី Wikipedia ក្ដី ប្រវត្តិនិងការវិវត្តដ៏យូរលង់នេះបញ្ជាក់ថាសាក់សូហ្វូននឹងបន្តដើរតួក្នុងតន្ត្រីអន្តរជាតិតទៅមុខទៀត។