ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា សូល ថូម៉ាស ទី២ (Second Thomas Shoal) ដែលត្រូវបានស្គាល់ផងដែរជា សូលអាយូនជីន (Ayungin Shoal) ជាភាសាហ្វីលីពីន បៃកម៉ាយ (Bãi Cỏ Mây) ជាភាសាវៀតណាម និង រេនអាយជាវ (Rén'ài Jiāo) ជាភាសាចិន គឺជាថ្មប៉ប្រះទឹកលិចទឹកមួយស្ថិតនៅក្នុងប្រជុំកោះស្ព្រាតលី (Spratly Islands) នៃសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ វាស្ថិតនៅចម្ងាយ ១០៥ ម៉ាយសមុទ្រ (ប្រមាណ ១៩៤ គីឡូម៉ែត្រ) ទៅទិសខាងលិចនៃកោះប៉ាឡាវ៉ាន់ ប្រទេសហ្វីលីពីន។

សូលនេះគឺជាដែនដីដែលមានវិវាទ ដោយមានប្រទេសជាច្រើនទាមទារកម្មសិទ្ធិ រួមមានហ្វីលីពីន ចិន វៀតណាម និងតៃវ៉ាន់។ បច្ចុប្បន្ន ហ្វីលីពីនរក្សាវត្តមានយោធានៅទីនោះ តាមរយៈនាវាចម្បាំងចាស់ឈ្មោះ BRP Sierra Madre ដែលត្រូវបានដុចចោលនៅលើដីសណ្តតាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៩។ វត្តមាននេះធ្វើឱ្យសូល ថូម៉ាស ទី២ ក្លាយជាចំណុចក្តៅដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងតំបន់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាមវិគីភីឌា សូល ថូម៉ាស ទី២ ស្ថិតនៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង ជាផ្នែកមួយនៃប្រជុំកោះស្ព្រាតលី ដែលមានកោះ ថ្មប៉ប្រះទឹក និងដីសណ្តជាច្រើន។ វាជាប្រភេទដីសណ្តលិចទឹក ដែលនៅពេលជំនោរឡើងខ្ពស់ ស្ទើរតែទាំងស្រុងលិចក្រោមផ្ទៃទឹក ប៉ុន្តែអាចផុសឡើងខ្លះនៅពេលជំនោរចុះ។

មិនមានប្រជាជនរស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍នៅលើសូលនេះទេ ប៉ុន្តែមានកងទាហានម៉ារីនហ្វីលីពីនប្រមាណ ១០ ទៅ ២០ នាក់ ប្រចាំការជានិច្ចនៅលើនាវា Sierra Madre។ ការរស់នៅរបស់ពួកគេគឺស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពលំបាក ដោយពឹងផ្អែកលើការផ្គត់ផ្គង់ពីដីគោកតាមរយៈបេសកកម្មដែលច្រើនតែជួបការរារាំងពីនាវាចិន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃជម្លោះលើសូលនេះមានការចាប់ផ្តើមយូរមកហើយ ប៉ុន្តែចំណុចសំខាន់គឺនៅឆ្នាំ ១៩៩៩ នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលហ្វីលីពីនបានដុចនាវា BRP Sierra Madre (អតីត USS Harnett County) ដោយចេតនានៅលើដីសណ្តនោះ។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ហ្វីលីពីនបានអះអាងថានាវានេះបានជួបបញ្ហាបច្ចេកទេស ប៉ុន្តែការពិតគឺដើម្បីបង្កើតទីតាំងយោធានៅក្នុងតំបន់ដែលមានការប្រជែងគ្នា។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក នាវានេះបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការកាន់កាប់ដែនដី។

ក្នុងអំឡុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍កន្លងមក ចិនបានពង្រឹងវត្តមានរបស់ខ្លួននៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង ហើយបានប្រឆាំងនឹងការផ្គត់ផ្គង់របស់ហ្វីលីពីនទៅកាន់សូលនេះជាបន្តបន្ទាប់។ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា មានហេតុការណ៍ប៉ះទង្គិចគ្នាជាច្រើន ដូចជាការប្រឈមមុខគ្នារវាងកប៉ាល់ឆ្មាំសមុទ្រចិន និងកប៉ាល់ផ្គត់ផ្គង់ហ្វីលីពីននៅឆ្នាំ ២០១៤ និង ២០២១។

នៅឆ្នាំ ២០១៦ តុលាការអាជ្ញាកណ្តាលអន្តរជាតិ (PCA) បានចេញសាលក្រមលើបណ្តឹងរបស់ហ្វីលីពីន ដោយបដិសេធការទាមទាររបស់ចិនដែលផ្អែកលើ "ខ្សែប្រាំបួន" ហើយសម្រេចថា សូលថូម៉ាស ទី២ ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខរបស់ហ្វីលីពីន។ ប៉ុន្តែចិនមិនបានទទួលស្គាល់សាលក្រមនេះទេ ហើយបន្តអះអាងសិទ្ធិរបស់ខ្លួន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ទោះបីសូល ថូម៉ាស ទី២ មិនមានសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចផ្ទាល់ក៏ដោយ ក៏តំបន់ជុំវិញសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិសំខាន់ៗ រួមមានត្រី និងសក្តានុពលប្រេងកាតនិងឧស្ម័ន។ ការគ្រប់គ្រងលើទឹកដីនេះអាចផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេង ដែលជំរុញឱ្យការទាមទារកាន់តែខ្លាំងក្លា។

ខាងវប្បធម៌ សូលនេះគ្មានសហគមន៍វប្បធម៌ទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់ប្រទេសទាមទារ វាជាបញ្ហាបូរណភាពដែនដី និងមោទនភាពជាតិ។ រដ្ឋាភិបាលនីមួយៗត្រូវប្រឈមនឹងសម្ពាធពីសាធារណៈមតិ ដើម្បីបង្ហាញជំហររឹងមាំ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ក្នុងឆ្នាំថ្មីៗនេះ ភាពតានតឹងនៅសូល ថូម៉ាស ទី២ បានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ នាវាឆ្មាំសមុទ្រចិនបានអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រវាយប្រហារដោយទឹក (water cannons) និងការរារាំងផ្លូវ ដើម្បីបញ្ឈប់ការផ្គត់ផ្គង់ទៅកាន់នាវា Sierra Madre។ ហ្វីលីពីនបានចោទប្រកាន់ចិនថាបានរំលោភសិទ្ធិអធិបតេយ្យរបស់ខ្លួន។

សហគមន៍អន្តរជាតិ រួមទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក ជប៉ុន និងអាស៊ាន បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភ ប៉ុន្តែការដោះស្រាយនៅមានកម្រិត។ សម្រាប់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ក្នុងនាមជាសមាជិកអាស៊ាន ការកើនឡើងនៃភាពតានតឹងនេះអាចប៉ះពាល់ដល់ស្ថិរភាពតំបន់ ព្រមទាំងទំនាក់ទំនងការទូត និងពាណិជ្ជកម្ម។ អ្នកជំនាញមួយចំនួនយល់ថា កម្ពុជាត្រូវរក្សាតុល្យភាពរវាងការពឹងផ្អែកលើចិន និងការគាំទ្រគោលការណ៍រួមរបស់អាស៊ាន។

ដូចនេះ សូល ថូម៉ាស ទី២ នឹងនៅតែជាប្រធានបទដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ដែលចង់យល់ពីសក្ដានុពលភូមិសាស្ត្រនយោបាយក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។