ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការលិចនាវា (Shipwreck) គឺជាកម្ទេចនៃកប៉ាល់ ឬនាវាដែលបានលិចចូលទៅក្នុងបាតសមុទ្រ បឹង ឬទន្លេ ឬរសាត់ទៅឆ្នេរ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះអាចកើតឡើងដោយចេតនា ឬដោយអចេតនា។ វិគីភីឌាបានដកស្រង់សម្តីអ្នកនិពន្ធវិទ្យាសាស្ត្រ Angela Croome ដែលបានប៉ាន់ប្រមាណថា មាននាវាលិចប្រមាណ ៣ លាននៅទូទាំងពិភពលោក ត្រឹមខែមករា ឆ្នាំ ១៩៩៩។

យោងតាមវិគីភីឌា នាវាដែលនៅរសាត់បន្ទាប់ពីនាវិកបានបោះបង់ចោល តែមិនទាន់លិច ត្រូវបានគេហៅថា “នាវាខ្មោច” (ghost ships)។ ការសិក្សាអំពីនាវាលិច មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រវត្តិសាស្ត្រ បុរាណវិទ្យា និងការយល់ដឹងអំពីជំនួញ និងជម្លោះសមុទ្រកន្លងមក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការចងក្រងរបស់វិគីភីឌា នាវាលិចអាចត្រូវបានរកឃើញនៅគ្រប់តំបន់ទឹកនៃពិភពលោក ចាប់ពីមហាសមុទ្រធំៗ រហូតដល់សមុទ្រតូចៗ និងបឹង។ តំបន់ដែលមានចរាចរណ៍នាវាកកស្ទះ ដូចជាសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ សមុទ្រចិនខាងត្បូង និងសមុទ្រខាងជើង មានកំហាប់នាវាលិចខ្ពស់។ រូបភាពពីវិគីភីឌាក៏បញ្ជាក់ថា សមុទ្របាល់ទិក ជាកន្លែងថែរក្សានាវាលិចយ៉ាងល្អ ដោយសារសីតុណ្ហភាពត្រជាក់ និងកម្រិតអំបិលទាប ដែលឧទាហរណ៍រួមមាននាវា Vasa និងនាវា Virsaitis។

អ្នកដែលចូលរួមក្នុងការរកឃើញ និងអភិរក្សនាវាលិច រួមមានអ្នកបុរាណវិទ្យាក្រោមទឹក អ្នកប្រមាញ់កំណប់ និងកងទ័ពជើងទឹក។ បច្ចេកវិទ្យាសូណា ដូចដែលឃើញក្នុងរូបភាពពីវិគីភីឌា បានជួយឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវធ្វើផែនទីនាវាលិចបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការលិចនាវា មានតាំងពីសម័យបុរាណ នៅពេលដែលមនុស្សចាប់ផ្តើមធ្វើដំណើរតាមសមុទ្រ ដើម្បីពាណិជ្ជកម្ម និងសង្គ្រាម។ តាមវិគីភីឌា នាវាលិចដ៏ចំណាស់មួយគឺនាវា Sparrow-Hawk ដែលបានលិចនៅឆ្នាំ ១៦២៦ នៅឆ្នេរសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយត្រូវបានគេរកឃើញ និងដាក់តាំងនៅសារមន្ទីរ Pilgrim Hall។

ក្នុងសម័យទំនើប វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា ការរកឃើញនាវា RMS Titanic នៅឆ្នាំ ១៩៨៥ គឺជាចំណុចរបត់មួយក្នុងការរុករកទឹកជ្រៅ។ នាវា Vasa របស់ស៊ុយអែត ដែលត្រូវបានស្រង់ចេញ ក៏ជានាវាលិចមួយដែលត្រូវបានថែរក្សាល្អបំផុត ដោយសារលក្ខខណ្ឌពិសេសនៃសមុទ្របាល់ទិក។ ឧប្បត្តិហេតុលិចនាវា SS Austria នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៨៥៨ ក៏ជាសក្ខីភាពនៃគ្រោះថ្នាក់សមុទ្រដែលបានបន្សល់ទុកនូវមេរៀនសុវត្ថិភាព ដូចបានបង្ហាញក្នុងរូបថតពីវិគីភីឌា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមទិន្នន័យវិគីភីឌា នាវាលិចជាច្រើនមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេង ដោយសារទំនិញដែលពួកគេដឹកមុនពេលលិច។ ការស្រង់យកកំណប់ពីនាវាលិចបុរាណ ដូចជានាវា Geldermalsen របស់ក្រុមហ៊ុន Dutch East India Company (VOC) ដែលបានលិចក្នុងឆ្នាំ ១៧៤៧ បានផ្តល់ទំនិញរាប់ពាន់ដុំ ហើយក្រោយមកត្រូវបានដេញថ្លៃក្នុងតម្លៃខ្ពស់ ដូចរូបភាពពីវិគីភីឌាបង្ហាញ។ នាវាលិចមួយចំនួនក៏បានក្លាយជាគោលដៅទេសចរណ៍ ដូចជាសារមន្ទីរ Vasa ជាដើម។

ក្រៅពីតម្លៃសេដ្ឋកិច្ច វិគីភីឌាក៏បានរៀបរាប់ពីឥទ្ធិពលវប្បធម៌នៃការលិចនាវា។ វាបានបង្ហាញខ្លួនក្នុងសិល្បៈ និងអក្សរសិល្ប៍អស់ជាច្រើនសតវត្ស។ ឧទាហរណ៍ គំនូរ “Shipwreck on the Norwegian Coast” ដោយ Johan Christian Dahl (ឆ្នាំ ១៨៣២) ដែលមាននៅក្នុងបណ្ណាល័យវិគីភីឌា បានចាប់យកភាពរន្ធត់នៃគ្រោះថ្នាក់សមុទ្រ។ បច្ចុប្បន្ន ខ្សែភាពយន្ត និងឯកសារជាច្រើននិយាយអំពីនាវាលិចដ៏ល្បីៗ ដោយរក្សាការចាប់អារម្មណ៍របស់សាធារណជន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា នៅសម័យបច្ចុប្បន្ន ការលិចនាវាមិនមែនជារឿងអតីតកាលទេ។ ឧប្បត្តិហេតុនាវា Costa Concordia ដែលរូបភាពត្រូវបានចែកចាយដោយវិគីភីឌា គឺជាឧទាហរណ៍ថ្មីមួយដែលបង្ហាញពីហានិភ័យ សូម្បីតែនាវាទំនើបក៏អាចរងគ្រោះបាន។ គ្រោះថ្នាក់នេះបានបង្កការខាតបង់ជីវិត បំពុលបរិស្ថាន និងត្រូវការប្រតិបត្តិការស្រង់នាវាដោយចំណាយថវិកាយ៉ាងច្រើន។

បច្ចុប្បន្ន ការស្រាវជ្រាវនាវាលិចបានប្រើបច្ចេកវិទ្យាទំនើបដូចជា រ៉ូបូតក្រោមទឹក និងការស្កេន 3D។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានឆ្នេរសមុទ្រវែង ការរកឃើញនាវាលិចបុរាណនៅសមុទ្រកម្ពុជាអាចផ្តល់ពន្លឺថ្មីលើប្រវត្តិពាណិជ្ជកម្មសម័យអង្គរ និងអាចជួយជំរុញវិស័យទេសចរណ៍វប្បធម៌។