ការតាមដានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
យោងតាមវិគីភីឌា ការតាមដានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម (Social Media Monitoring) ឬហៅថា ការស្តាប់សង្គម (Social Listening) គឺជាដំណើរការនៃការប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យពីបណ្តាញសង្គមដូចជា Facebook, Instagram, LinkedIn និង Twitter ជាដើម។ វាត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាទូទៅដោយអ្នកទីផ្សារ ដើម្បីតាមដានការសន្ទនាអនឡាញអំពីផលិតផល និងក្រុមហ៊ុននានា។ អ្នកនិពន្ធម្នាក់បានកំណត់និយមន័យវាថា “សិល្បៈ និងវិទ្យាសាស្ត្រក្នុងការស្រង់យកការយល់ដឹងដ៏មានតម្លៃដែលលាក់កំបាំង ពីបរិមាណទិន្នន័យសង្គមដែលគ្មានរចនាសម្ព័ន្ធ ឬពាក់កណ្តាលរចនាសម្ព័ន្ធ ដើម្បីឱ្យមានការសម្រេចចិត្តប្រកបដោយការយល់ដឹង។”
បន្ថែមពីនេះ ការតាមដានប្រព័ន្ធសង្គមរួមមានការវិភាគមនោសញ្ចេតនា (sentiment analysis) ការស្វែងរកនិន្នាការ និងការវាស់ស្ទង់ការចូលរួមរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។ ឧបករណ៍តាមដានអាចប្រមូលទិន្នន័យពីប្រកាសសាធារណៈ មតិយោបល់ និងការចែករំលែក ដើម្បីផ្តល់រូបភាពទូទៅនៃមតិសាធារណៈ។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
បណ្តាញសង្គមមានអ្នកប្រើប្រាស់រាប់ពាន់លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក ដែលធ្វើឱ្យការតាមដាននេះអាចគ្របដណ្តប់លើគ្រប់ទ្វីប និងគ្រប់ភាសា។ តាមរយៈវេទិកាធំៗដូចជា Facebook, TikTok និង Instagram ទិន្នន័យត្រូវបានបង្កើតជាបន្តបន្ទាប់។ នៅតំបន់អាស៊ី ការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមតាមទូរស័ព្ទចល័តបានជំរុញឱ្យមានការកើនឡើងនៃទិន្នន័យសង្គម។
បុគ្គលដែលពាក់ព័ន្ធក្នុងវិស័យនេះមានច្រើនប្រភេទ រួមមាន អ្នកជំនាញទីផ្សារ អ្នកគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម អ្នកវិភាគទិន្នន័យ អ្នកកាសែត និងអ្នកស្រាវជ្រាវសង្គម។ ពួកគេប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ទាំងនេះដើម្បីស្វែងយល់ពីឥរិយាបថអ្នកប្រើប្រាស់ និងដើម្បីតាមដានកេរ្តិ៍ឈ្មោះម៉ាក។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ការតាមដានមាតិកាអនឡាញមានឬសគល់តាំងពីសម័យវេទិកាសង្គមដំបូងៗដូចជា MySpace និង Friendster នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០។ ប៉ុន្តែវាបានចាប់ផ្តើមទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ពិតប្រាកដនៅពេលដែល Twitter ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ ដោយផ្តល់នូវលំហូរទិន្នន័យពេលវេលាពិតប្រាកដ។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្រុមហ៊ុនដូចជា Radian6 (បង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ២០០៦) គឺជាអ្នកត្រួសត្រាយក្នុងការផ្តល់ឧបករណ៍ស្តាប់សង្គមសម្រាប់អាជីវកម្ម។
ជាមួយនឹងការរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យាទិន្នន័យធំ (Big Data) និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ឧបករណ៍តាមដានកាន់តែមានភាពទំនើប អាចវិភាគទិន្នន័យរាប់លានប្រកាសក្នុងរយៈពេលខ្លី។ នៅឆ្នាំ ២០១៨ រឿងអាស្រូវ Cambridge Analytica បានបង្ហាញពីរបៀបដែលទិន្នន័យសង្គមអាចត្រូវបានប្រើប្រាស់ខុស ដើម្បីជះឥទ្ធិពលដល់ការបោះឆ្នោត ដែលនាំឱ្យមានការរឹតបន្តឹងច្បាប់ការពារទិន្នន័យនៅទូទាំងពិភពលោក។
សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌
ឧស្សាហកម្មនៃការតាមដានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមបានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង ដោយមានកម្មវិធីជាច្រើនដូចជា Hootsuite, Sprout Social, Brandwatch និង Talkwalker ផ្តល់សេវាកម្មដល់អតិថិជនសាជីវកម្ម។ ទីផ្សារនេះត្រូវបានគេវាយតម្លៃថាមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ និងបន្តកើនឡើង។
តាមរយៈការតាមដានសង្គម ក្រុមហ៊ុនអាចស្វែងយល់ពីនិន្នាការវប្បធម៌ថ្មីៗ និងការផ្លាស់ប្តូររសជាតិអ្នកប្រើប្រាស់។ ជាឧទាហរណ៍ ការវិភាគអាចបង្ហាញពីការលេចឡើងនៃតន្ត្រីប្រភេទថ្មី របៀបសំលៀកបំពាក់ ឬចលនាសង្គមដូចជា #MeToo ជាដើម។ នៅក្នុងវិស័យនយោបាយ វាក៏ត្រូវបានប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់មតិអ្នកបោះឆ្នោតផងដែរ។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
នៅសម័យកាលបច្ចុប្បន្ន ការតាមដានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមបានក្លាយជាប្រធានបទក្តៅដោយសារការព្រួយបារម្ភអំពីឯកជនភាព និងសុវត្ថិភាពទិន្នន័យ។ ករណី Cambridge Analytica បានបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់នៅពេលដែលទិន្នន័យអ្នកប្រើប្រាស់ត្រូវបានប្រមូលដោយគ្មានការអនុញ្ញាត ហើយប្រើប្រាស់សម្រាប់គោលដៅនយោបាយ។ ជាលទ្ធផល សហភាពអឺរ៉ុបបានអនុម័តច្បាប់ GDPR ហើយប្រទេសជាច្រើនកំពុងអនុវត្តគោលនយោបាយស្រដៀងគ្នា។
សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា បញ្ហានេះកាន់តែពាក់ព័ន្ធ ដោយសារការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម និងការខ្វះខាតច្បាប់ការពារទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន។ អ្នកប្រើប្រាស់កម្ពុជាជាច្រើនមិនទាន់ដឹងពីរបៀបដែលទិន្នន័យរបស់ពួកគេត្រូវបានតាមដាន និងប្រើប្រាស់។ ដូច្នេះការយល់ដឹងអំពីការតាមដានសង្គមអាចជួយអ្នកអានការពារខ្លួន និងចូលរួមក្នុងការពិភាក្សាអំពីសិទ្ធិឌីជីថល។
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ
ជប៉ុនគ្រោងតាមដានបណ្តាញសង្គម ដើម្បីបង្ក្រាបជនបរទេសស្នាក់នៅហួសទិដ្ឋាការ
តាមរបាយការណ៍ថ្មីៗ អាជ្ញាធរជប៉ុននឹងបង្កើតក្រុមល្បាតអ៊ីនធឺណិត ដើម្បីស្វែងរកព័ត៌មានពីបណ្តាញសង្គម និងចាប់បង្ក្រាបពលករខុសច្បាប់ និងអ្នកស្នាក់នៅហួសទិដ្ឋាការ។