សូរ្យគ្រាស

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia សូរ្យគ្រាសគឺជាបាតុភូតធម្មជាតិដែលកើតឡើងនៅពេលព្រះចន្ទស្ថិតនៅចន្លោះផែនដីនិងព្រះអាទិត្យ បណ្តាលឱ្យព្រះអាទិត្យត្រូវបានបាំងមួយផ្នែកឬទាំងស្រុងពីទិដ្ឋភាពលើផែនដី។ ការតម្រង់ជួរបែបនេះកើតឡើងប្រមាណរៀងរាល់ ៦ ខែម្តង ក្នុងអំឡុងពេល "រដូវសូរ្យគ្រាស" នៅដំណាក់កាលព្រះចន្ទថ្មី នៅពេលប្លង់គន្លងរបស់ព្រះចន្ទនៅជិតនឹងប្លង់គន្លងផែនដី។

ប្រភេទសូរ្យគ្រាសសំខាន់ៗរួមមាន សូរ្យគ្រាសទាំងស្រុង (Total) ដែលព្រះចន្ទបាំងព្រះអាទិត្យទាំងស្រុង សូរ្យគ្រាសមួយផ្នែក (Partial) ដែលបាំងតែមួយផ្នែក និងសូរ្យគ្រាសរង្វង់ (Annular) ដែលព្រះចន្ទនៅចម្ងាយឆ្ងាយមិនអាចបាំងទាំងស្រុង ទុកឱ្យរង្វង់ភ្លឺជុំវិញ។ Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា មិនដូចចន្ទគ្រាសដែលអាចមើលឃើញពីគ្រប់ទីកន្លែងនៅផ្នែកយប់នៃផែនដីទេ សូរ្យគ្រាសអាចមើលឃើញបានតែពីទីតាំងភូមិសាស្ត្រមួយតំបន់តូចប៉ុណ្ណោះ។ ជាមធ្យម សូរ្យគ្រាសទាំងស្រុងកើតឡើងនៅកន្លែងណាមួយលើផែនដីរៀងរាល់ ១៨ ខែ ប៉ុន្តែសម្រាប់ទីតាំងជាក់លាក់ណាមួយ វានឹងកើតឡើងម្តងក្នុងរយៈពេល ៣៦០ ទៅ ៤១០ ឆ្នាំ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ផ្លូវនៃស្រមោលព្រះចន្ទដែលបង្កើតជាសូរ្យគ្រាសទាំងស្រុង មានទទឹងប្រហែលពីរបីរយគីឡូម៉ែត្រ ហើយផ្លាស់ទីកាត់លើផ្ទៃផែនដី។ មានតែប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងផ្លូវតូចចង្អៀតនេះទេ ដែលអាចមើលឃើញសូរ្យគ្រាសទាំងស្រុង ខណៈដែលតំបន់ជុំវិញនឹងឃើញតែសូរ្យគ្រាសមួយផ្នែក។ ដោយសារផ្លូវនេះមានទំហំតូច ឱកាសដែលទីក្រុង ឬតំបន់ណាមួយជួបប្រទះសូរ្យគ្រាសទាំងស្រុងគឺកម្រណាស់ ជាមធ្យមម្តងក្នុងរយៈពេល ៣៦០ ទៅ ៤១០ ឆ្នាំ។

ផែនទីពី Wikipedia បង្ហាញថា សូរ្យគ្រាសទាំងស្រុងបានកើតឡើងស្ទើរតែគ្រប់ទីកន្លែងទូទាំងពិភពលោកនៅចន្លោះឆ្នាំ ១០០១ និង ២០០០ ប៉ុន្តែសម្រាប់ប្រជាជនភាគច្រើន វាជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏កម្របំផុតក្នុងជីវិត។ ប្រជាជននៅតំបន់ដែលស្ថិតក្នុងផ្លូវនៃស្រមោល តែងទទួលបានឱកាសពិសេសក្នុងការសង្កេតបាតុភូតនេះ ដែលជាបទពិសោធដ៏មិនអាចបំភ្លេចបាន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការកត់ត្រារបស់ Wikipedia ប្រវត្តិនៃការសង្កេតសូរ្យគ្រាសមានតាំងពីសម័យបុរាណ។ កំណត់ត្រាដំបូងៗជាភាសាអារ៉ាប់ ដូចជាការកត់ត្រារបស់លោក Ibn Yunus នៅទីក្រុង Cairo ប្រទេសអេហ្ស៊ីប កាលពីប្រហែលឆ្នាំ ១០០៥ ដែលរៀបរាប់អំពីសូរ្យគ្រាសនៅឆ្នាំ ៩៩៣ និង ១០០៤។ នៅសតវត្សរ៍ទី ១៧ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដូចជា Erhard Weigel បានព្យាករណ៍ផ្លូវរបស់ស្រមោលព្រះចន្ទក្នុងសូរ្យគ្រាស ដែលបង្ហាញពីការយល់ដឹងកាន់តែច្បាស់អំពីចលនានៃភព។

សូរ្យគ្រាសដ៏ល្បីល្បាញមួយទៀតគឺ សូរ្យគ្រាសឆ្នាំ ១៩១៩ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយលោក Arthur Eddington ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ទ្រឹស្តីនៃការទាក់ទងទូទៅរបស់លោក Albert Einstein។ តាម Wikipedia រូបថតដែលថតបានក្នុងអំឡុងពេលនោះ បានបង្ហាញពីការងាកចេញនៃពន្លឺផ្កាយ ដែលស្របគ្នានឹងការព្យាករណ៍របស់ Einstein ធ្វើឱ្យសូរ្យគ្រាសនេះក្លាយជាព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រវិទ្យាសាស្ត្រ។ ការសិក្សាពីសូរ្យគ្រាសបានជួយពង្រីកចំណេះដឹងអំពីព្រះអាទិត្យ និងរូបធាតុសេឡេស្ទាលផ្សេងៗ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីជាសូរ្យគ្រាសជាបាតុភូតតារាសាស្ត្រក៏ដោយ ក៏វាមានឥទ្ធិពលលើវប្បធម៌ និងសង្គមជាយូរមកហើយ។ តាមរូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្រដែលបានរក្សាទុកក្នុង Wikipedia ប្រជាជននៅទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង កាលពីឆ្នាំ ១៩២១ បាននាំគ្នាចេញមកមើលសូរ្យគ្រាសដោយប្រើវ៉ែនតាការពារភ្នែក ដែលបង្ហាញពីការចាប់អារម្មណ៍របស់មហាជនតាំងពីអតីតកាល។ នៅក្នុងសង្គមបុរាណ មនុស្សជាច្រើនធ្លាប់ខ្លាចសូរ្យគ្រាស ដោយចាត់ទុកថាវាជាសញ្ញាអាក្រក់ ឬជាកំហឹងរបស់ទេវតា។ ក៏ប៉ុន្តែ ចំណេះដឹងតារាសាស្ត្របានជួយឱ្យមនុស្សយល់ពីមូលហេតុពិត ហើយប្រែក្លាយការភ័យខ្លាចទៅជាការកោតសរសើរវិញ។

សព្វថ្ងៃនេះ សូរ្យគ្រាសក្លាយជាឱកាសសម្រាប់ការអប់រំសាធារណៈ។ សាលារៀន សារមន្ទីរ និងអង្គការវិទ្យាសាស្ត្រនានាតែងរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍សង្កេតសូរ្យគ្រាស ដោយផ្តល់វ៉ែនតាពិសេស និងពន្យល់ពីបាតុភូត។ តាមការរាយការណ៍ពីរូបភាពនានាក្នុង Wikipedia បាតុភូតដូចជាស្រមោលរាងអឌ្ឍចន្ទ (Crescent Shadows) ដែលឃើញនៅពេលមានសូរ្យគ្រាស បានធ្វើឱ្យអ្នកទស្សនាមានការភ្ញាក់ផ្អើល និងរំភើប។ ការចូលរួមរបស់សាធារណជនក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះ បង្ហាញថាសូរ្យគ្រាសនៅតែជាប្រធានបទដ៏មានឥទ្ធិពលសម្រាប់មនុស្សគ្រប់វ័យ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ សូរ្យគ្រាសទាំងស្រុងមួយបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ៨ មេសា ដែលអាចមើលឃើញនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ម៉ិកស៊ិក និងកាណាដា។ តាមការចងក្រងរបស់ Wikipedia សូរ្យគ្រាសទាំងស្រុងនឹងបន្តកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ រួមមានថ្ងៃទី ១២ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦ ដែលគ្របដណ្តប់តំបន់អឺរ៉ុបនិងអាស៊ីកណ្តាល និងថ្ងៃទី ២ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៧ នៅអាហ្វ្រិកខាងជើងនិងអេស្ប៉ាញ។ ផែនទីពី Wikipedia បង្ហាញផ្លូវនៃសូរ្យគ្រាសរហូតដល់ឆ្នាំ ២០៤០។

ទោះបីជាសូរ្យគ្រាសទាំងស្រុងជាព្រឹត្តិការណ៍កម្រសម្រាប់តំបន់ភាគច្រើនក៏ដោយ ក៏សូរ្យគ្រាសដោយផ្នែកអាចកើតឡើងញឹកញាប់ជាង។ សាធារណជនត្រូវបានណែនាំឱ្យប្រើវ៉ែនតាការពារភ្នែកពិសេសនៅពេលមើលសូរ្យគ្រាសគ្រប់ប្រភេទ ដើម្បីជៀសវាងការខូចភ្នែក។ តាម Wikipedia ការសង្កេតសូរ្យគ្រាសនៅតែជាមធ្យោបាយដ៏សំខាន់ក្នុងការសិក្សាអំពីបរិយាកាសព្រះអាទិត្យ (Corona) ដែលអាចមើលឃើញតែនៅពេលសូរ្យគ្រាសទាំងស្រុងប៉ុណ្ណោះ។