ប្រទេសសូម៉ាលី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រទេសសូម៉ាលី ដែលមានឈ្មោះផ្លូវការថា សហព័ន្ធសាធារណរដ្ឋសូម៉ាលី គឺជាប្រទេសដែលស្ថិតនៅទិសខាងកើតបំផុតនៃទ្វីបអាហ្វ្រិក។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ប្រទេសនេះស្ថិតនៅលើតំបន់ស្នែងអាហ្វ្រិក (Horn of Africa) ហើយមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសអេត្យូពីនៅទិសខាងលិច ជីប៊ូទីនៅពាយព្យ និងកេនយ៉ានៅនិរតី។ សូម៉ាលីមានឆ្នេរសមុទ្រដែលវែងបំផុតនៅលើទឹកដីដីគោកអាហ្វ្រិក ដោយប៉ះនឹងឈូងសមុទ្រអាដែននៅខាងជើង និងមហាសមុទ្រឥណ្ឌានៅខាងកើត។

ប្រទេសនេះល្បីឈ្មោះក្នុងពិភពលោកដោយសារទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រនៅច្រកទ្វារក្រហម ប្រវត្តិវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែប និងការជួបប្រទះវិបត្តិនយោបាយយូរអង្វែងបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមស៊ីវិលឆ្នាំ ១៩៩១។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia សូម៉ាលីមានចំនួនប្រជាជនប្រមាណជាង ១៨ លាននាក់ ហើយក្នុងនោះប្រមាណ ២,៧ លាននាក់រស់នៅក្នុងរាជធានីម៉ូហ្គាឌីស្យូ (Mogadishu) ដែលជាទីក្រុងធំបំផុតផងដែរ។ សូម៉ាលីត្រូវបានចាត់ទុកជាប្រទេសដែលមានភាពដូចគ្នានៃជនជាតិច្រើនបំផុតមួយនៅអាហ្វ្រិក ដោយប្រមាណ ៨៥ ភាគរយនៃប្រជាជនជាជនជាតិសូម៉ាលី។

ភាសាសូម៉ាលីគឺជាភាសាផ្លូវការ និងភាសាជាតិ ចំណែកភាសាអារ៉ាប់ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាភាសាទីពីរ។ ប្រជាជនភាគច្រើនលើសលប់កាន់សាសនាឥស្លាមនិកាយសុណ្ណី។ ភូមិសាស្ត្រនៃប្រទេសនេះមានចម្រុះ ដោយរួមមានវាលរាបសមុទ្រ ភ្នំនៅទិសខាងជើង តំបន់វាលស្ងាត់ និងទន្លេធំៗដូចជា ទន្លេជូបា (Jubba) ដែលជាប្រភពទឹកសំខាន់សម្រាប់កសិកម្ម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ទឹកដីសូម៉ាលីមានប្រវត្តិដ៏វែងឆ្ងាយ ដោយសិល្បៈរូបថ្មនៅតំបន់ Laas Geel បង្ហាញអំពីវត្តមានអារ្យធម៌មនុស្សតាំងពីសម័យហ្គីលីត។ ក្នុងសម័យបុរាណ តំបន់នេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទឹកដី Punt ដែលធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយអាណាចក្រអេហ្ស៊ីបបុរាណ ហើយក្រោយមកក្លាយជាផ្នែកមួយនៃផ្លូវសូត្រដ៏ល្បីល្បាញ ដោយភ្ជាប់ពាណិជ្ជកម្មរវាងចិន អារ៉ាប់ ពែរ្ស និងឥណ្ឌា។

នៅសតវត្សរ៍កណ្តាល តំបន់នេះមានអាណាចក្រឥស្លាមដ៏រឹងមាំជាច្រើន រួមមានអាណាចក្រ Adal ក្រោមការដឹកនាំរបស់ Ahmed ibn Ibrahim al-Ghazi និងអាណាចក្រ Ajuran ដែលធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយរាជវង្ស Ming នៃចិន។ នៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ និងដើមសតវត្សរ៍ទី ២០ សូម៉ាលីត្រូវបានបំបែកជាតំបន់អាណានិគមរវាងចក្រភពអង់គ្លេស និងអ៊ីតាលី។

ឯករាជ្យត្រូវបានទទួលនៅឆ្នាំ ១៩៦០ ដោយរួបរួមតំបន់សូម៉ាលីអ៊ីតាលី និងសូម៉ាលីលែន។ នៅឆ្នាំ ១៩៦៩ លោកឧត្តមសេនីយ៍ Mohamed Siad Barre បានធ្វើរដ្ឋប្រហារ និងគ្រប់គ្រងប្រទេសរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩១ ពេលដែលរបបនេះត្រូវបានផ្តួលរំលំ បង្កឱ្យមានសង្គ្រាមស៊ីវិលដ៏យូរអង្វែង។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចសូម៉ាលីពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើគោក្របី សត្វអូដ្ឋ និងពពែ ដែលជាទ្រព្យសម្បត្តិសំខាន់សម្រាប់ប្រជាជនភាគច្រើន។ តាម Wikipedia ពាណិជ្ជកម្មសត្វពាហនៈ ការនេសាទ និងសេវាទូរគមនាគមន៍ឯកជន (ដូចជាក្រុមហ៊ុន Hormuud Telecom) គឺជាសសរស្តម្ភសេដ្ឋកិច្ច។ ប្រទេសនេះក៏មានសក្តានុពលធនធានធម្មជាតិ រួមទាំងប្រេងកាតនៅតំបន់ Puntland និងធនធានសមុទ្រក្នុងតំបន់ផ្តាច់មុខសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំ។

នៅក្នុងវប្បធម៌ កំណាព្យសូម៉ាលីត្រូវបានគេចាត់ទុកជាសមាសភាគដ៏សំខាន់នៃអត្តសញ្ញាណជាតិ ដោយកវីដូចជា Mohamed Ibrahim Warsame (Hadraawi) ត្រូវបានគេគោរពយ៉ាងខ្លាំង។ ម្ហូបសូម៉ាលីរួមមានបាយ (bariis) ត្រី (kalluun) និងនំ Sabaayad ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីឥទ្ធិពលអារ៉ាប់ ឥណ្ឌា និងអាហ្វ្រិក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ប្រទេសសូម៉ាលីអាចជាករណីសិក្សាសំខាន់អំពីការស្តារសន្តិភាព និងការកសាងរដ្ឋឡើងវិញបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមស៊ីវិល។ តាម Wikipedia រដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធក្រោមការដឹកនាំរបស់ប្រធានាធិបតី Hassan Sheikh Mohamud កំពុងបន្តប្រឆាំងនឹងក្រុមអាវុធ Al-Shabaab និងព្យាយាមពង្រឹងស្ថាប័នរដ្ឋ។

សូម៉ាលីក៏ស្ថិតនៅចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់សម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រពិភពលោក ដោយនាវាដឹកទំនិញរវាងអាស៊ី និងអឺរ៉ុបឆ្លងកាត់តំបន់នេះ។ បញ្ហាចោរសមុទ្រ វិបត្តិមនុស្សធម៌ និងគ្រ