ស៊ួដូ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ស៊ួដូ (Sourdough) គឺជាសារធាតុបង្កកររីកដែលផ្សំឡើងពីមេជីវិត (yeast) និងបាក់តេរីឡាក់តូបាស៊ីឡូស (lactobacillus) ដែលកើតឡើងតាមធម្មជាតិ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ពាក្យនេះច្រើនត្រូវបានប្រើសម្រាប់សំដៅទៅលើនំប៉័ងដែលដុតដោយប្រើដំបែស៊ួដូ ខណៈដែលដំបែស៊ួដូខ្លួនឯងត្រូវបានហៅថាជាដើមដំបូង (starter) ។ ក្រៅពីធ្វើឱ្យម្សៅរីកឡើង ដំណើរការបំបែកធាតុ (fermentation) ផលិតបានអាស៊ីតឡាក់ទិក ដែលផ្តល់រសជាតិជូរប្លែកដល់នំប៉័ង និងជួយពន្យារអាយុកាលរបស់វា។ ម្សៅនិងទឹកត្រូវបានផ្សំចូលគ្នាដើម្បីបង្កើតដំបែដំបូង ដែលត្រូវផ្តល់«ចំណី»ឱ្យទៀងទាត់ដោយបន្ថែមម្សៅនិងទឹកថ្មី។ បច្ចេកទេសនេះខុសពីការប្រើមេជីវិតពាណិជ្ជកម្ម ដោយវាបង្កើតបានទាំងការរីកនិងរសជាតិជូរក្នុងពេលតែមួយ ហើយធ្វើឱ្យនំប៉័ងមានវាយនភាព និងក្លិនឈ្ងុយពិសេស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ការប្រើប្រាស់ដំបែស៊ួដូមានប្រវត្តិជាច្រើនសតវត្សមកហើយ ហើយបានរីករាលដាលនៅទូទាំងពិភពលោក។ តំបន់ដែលគេស្គាល់ថាជាជម្រកដើមនៃនំប៉័ងស៊ួដូរួមមាន អេហ្ស៊ីបបុរាណ តំបន់អឺរ៉ុប (ជាពិសេសប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និងបារាំង) និងតំបន់មេឌីទែរ៉ាណេ។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ទីក្រុងសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃនំប៉័ងស៊ួដូ ដោយសារបច្ចេកទេសដុតនំដែលបាននាំមកដោយជនជាតិបារាំងក្នុងសម័យប្រញាប់ប្រញាល់រកមាស។ សព្វថ្ងៃនេះ សហគមន៍អ្នកដុតនំប៉័ងតាមផ្ទះបានរីកដុះដាលឡើងនៅគ្រប់ទ្វីប ដោយមានការគាំទ្រពីបណ្តាញសង្គម និងវេទិការចែករំលែកបទពិសោធន៍។ ក្នុងអំឡុងពេលរាតត្បាតកូវីដ-១៩ ការធ្វើនំប៉័ងស៊ួដូនៅផ្ទះបានក្លាយជាសកម្មភាពដ៏ពេញនិយម ដែលជំរុញឱ្យមនុស្សរាប់លាននាក់ចាប់ផ្តើមថែរក្សាដំបែផ្ទាល់ខ្លួន ហើយបានគូសបញ្ជាក់ពីតួនាទីសកលនៃការដុតនំប៉័ងដោយខ្លួនឯង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការដុតនំប៉័ងដោយប្រើដំបែធម្មជាតិមានតាំងពីសម័យអេហ្ស៊ីបបុរាណប្រមាណ ៣០០០ ឆ្នាំមុនគ្រិស្តសករាជ។ តាម Wikipedia មនុស្សនៅពេលនោះបានសង្កេតឃើញថាម្សៅដែលទុកចោលនឹងចាប់ផ្តើមរីកនិងមានពពុះ ដោយសារមេជីវិតពីខ្យល់ចូលមកបំបែក។ វិធីសាស្ត្រនេះបានក្លាយជាមធ្យោបាយចម្បងក្នុងការធ្វើនំប៉័ងរាប់ពាន់ឆ្នាំ រហូតដល់សតវត្សទី ១៩ គឺនៅពេលដែលមេជីវិតពាណិជ្ជកម្ម (commercial yeast) ត្រូវបានញែកនិងផលិតជាទ្រង់ទ្រាយធំ។ ក្នុងអំឡុងសម័យប្រញាប់ប្រញាល់រកមាសនៅកាលីហ្វរញ៉ា (១៨៤៨-១៨៥៥) អ្នកដុតនំប៉័ងជនជាតិបារាំងបានដឹកនាំដំបែស៊ួដូទៅជាមួយ ហើយបានបង្កើតនូវនំប៉័ងស៊ួដូសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូដ៏ល្បីល្បាញ។ ក្រោយមក ការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញបាក់តេរី Lactobacillus sanfranciscensis ដែលជាប្រភេទពិសេសនៅក្នុងដំបែស៊ួដូក្នុងតំបន់នេះ ហើយបានដាក់ឈ្មោះតាមទីក្រុង ដូចដែល Wikipedia បានរាយការណ៍។ នៅសតវត្សទី ២០ ការនិយមនំប៉័ងស៊ួដូបានថយចុះដោយសារភាពងាយស្រួលនៃមេជីវិតពាណិជ្ជកម្ម ប៉ុន្តែចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ មក ចលនាអាហារយឺត (slow food) និងការចាប់អារម្មណ៍លើអាហារប្រពៃណីបានធ្វើឱ្យស៊ួដូរស់ឡើងវិញជាបន្តបន្ទាប់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia នាពេលបច្ចុប្បន្ន នំប៉័ងស៊ួដូមានតួនាទីសំខាន់នៅក្នុងវិស័យនំប៉័ងសិប្បកម្ម (artisan bread)។ ហាងដុតនំប៉័ងឯករាជ្យជាច្រើនប្រើប្រាស់ដំបែស៊ួដូជាចំណុចលក់ដោយសារគុណភាព និងអត្ថប្រយោជន៍សុខភាព។ ការកើនឡើងនៃតម្រូវការម្សៅ និងសម្ភារៈដុតនំក្នុងអំឡុងពេលរាតត្បាតកូវីដ-១៩ បានផ្តល់កម្លាំងចិត្តដល់សេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក និងអ្នកផ្គត់ផ្គង់ខ្នាតតូច។ ខាងវប្បធម៌ ដំបែស៊ួដូត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទ្រព្យសម្បត្តិគ្រួសារដែលអាចបន្តពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់។ ការចែករំលែកដំបែរវាងសមាជិកសហគមន៍បានក្លាយជាទំនាក់ទំនងសង្គមដ៏មានអត្ថន័យ ហើយជានិមិត្តរូបនៃការថែរក្សាប្រពៃណីធ្វើម្ហូបដោយដៃ។ លើសពីនេះ ការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្របានបង្ហាញថាការបំបែកធាតុយូរជួយបន្ថយបរិមាណហ្គ្លូថេន ធ្វើឱ្យនំប៉័ងងាយស្រួលរំលាយ និងមានសន្ទស្សន៍គ្លីសេមិកទាបជាងនំប៉័ងធម្មតា ដែលទាក់ទាញអតិថិជនដែលយកចិត្តទុកដាក់លើសុខភាព។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិបទសព្វថ្ងៃ នំប៉័ងស៊ួដូនៅតែជាប្រធានបទក្តៅក្នុងពិភពអាហារ។ យោងតាម Wikipedia ការស្រាវជ្រាវថ្មីៗបន្តស្វែងយល់ពីតួនាទីរបស់បាក់តេរីក្នុងដំបែស៊ួដូចំពោះសុខភាពមីក្រូជីវិតក្នុងពោះវៀន និងប្រព័ន្ធការពាររាងកាយ។ និន្នាការធ្វើនំប៉័ងនៅផ្ទះដែលកើតឡើងអំឡុងពេលចាក់សោរបានវិវត្តទៅជាចំណូលចិត្តយូរអង្វែង ជាមួយនឹងវគ្គបង្រៀនតាមអនឡាញ និងសហគមន៍អ្នកដុតនំប៉័ងរាប់ពាន់នាក់ដែលចែករំលែកចំណេះដឹងជាប្រចាំ។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា ទោះបីជានំប៉័ងស៊ួដូមិនមែនជាម្ហូបប្រពៃណីក៏ដោយ ការកើនឡើងនៃការយល់ដឹងអំពីសុខភាព និងការចាប់អារម្មណ៍លើការធ្វើម្ហូបអន្តរជាតិ អាចជំរុញឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរកាន់តែច្រើនសាកល្បងបច្ចេកទេសនេះ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ការឡើងថ្លៃម្ហូបអាហារសកលធ្វើឱ្យការផលិតនំប៉័ងដោយខ្លួនឯងជាជម្រើសមួយដែលមានប្រសិទ្ធភាពចំណាយ និងពង្រឹងសន្តិសុខស្បៀងក្នុងកម្រិតគ្រួសារ។