ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia សំរាមអវកាស (space debris) គឺជាវត្ថុដែលបង្កើតឡើងដោយមនុស្ស ហើយលែងមានមុខងារប្រើប្រាស់ ដែលស្ថិតនៅក្នុងគន្លងផែនដី។ វត្ថុទាំងនេះរាប់បញ្ចូលទាំង ផ្កាយរណបដែលអស់ជីវិត គ្រាប់រ៉ុក្កែតដែលបោះបង់ចោល កម្ទេចពីការបំបែក វត្ថុរាវដែលបញ្ចេញពីយាន ភាគល្អិតពីគ្រាប់រ៉ុក្កែត និងសូម្បីតែដុំលាបពណ៌។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia បច្ចុប្បន្នមានវត្ថុដែលត្រូវបានតាមដានជាង ៣៦ ០០០ គ្រឿងនៅក្នុងគន្លងផែនដី ហើយសំរាមអវកាសភាគច្រើនផ្តោតសំខាន់នៅក្នុងគន្លងទាប (LEO)។ វត្ថុទាំងនេះធ្វើចលនាដោយល្បឿនយ៉ាងខ្ពស់ ប្រមាណ ៧ ទៅ ៨ គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី ដែលធ្វើឱ្យសូម្បីតែភាគល្អិតតូចៗក៏អាចបំផ្លាញផ្កាយរណបឬយានអវកាសដែលមានមនុស្សបើកបាន។

ប្រភេទ និងប្រភព

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia សំរាមអវកាសអាចចែកចេញជាប្រភេទធំៗដូចជា៖ ផ្កាយរណបដែលឈប់ដំណើរការ កង់រ៉ុក្កែតដែលនៅសេសសល់ កម្ទេចពីបេសកកម្ម និងកម្ទេចពីការបំបែក។ កម្ទេចពីការបំបែកគឺជាប្រភពធំបំផុត ដែលរួមមានបំណែកពីការផ្ទុះនៃរ៉ុក្កែត ឬការប៉ះទង្គិចរវាងវត្ថុ។ ជាពិសេស ការសាកល្បងប្រព័ន្ធមីសាយល៍ប្រឆាំងផ្កាយរណប (ASAT) បានបង្កើតកម្ទេចយ៉ាងច្រើន។ ឧទាហរណ៍ ការសាកល្បង ASAT របស់ចិនក្នុងឆ្នាំ២០០៧ លើផ្កាយរណប Fengyun-1C បានបង្កើតកម្ទេចជាង ៣ ០០០ ដុំ ហើយការសាកល្បងរបស់រុស្ស៊ីក្នុងឆ្នាំ២០២១ ក៏បានបន្ថែមកម្ទេចថ្មីជាច្រើនដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមការកត់ត្រារបស់ Wikipedia សំរាមអវកាសដំបូងគេគឺជាបំណែកពីរ៉ុក្កែតដែលបាញ់បង្ហោះផ្កាយរណបដំបូងក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០។ ផ្កាយរណប Vanguard 1 ដែលបាញ់បង្ហោះនៅឆ្នាំ១៩៥៨ គឺជាវត្ថុមួយក្នុងចំណោមវត្ថុចាស់ជាងគេដែលនៅតែស្ថិតក្នុងគន្លង ហើយត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងបន្តនៅទីនោះរហូតដល់ឆ្នាំ២២៥០។

ក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍កន្លងមក ចំនួនសំរាមអវកាសបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ ហេតុការណ៍ប៉ះទង្គិចធំៗរួមមាន ការប៉ះទង្គិចរវាងផ្កាយរណប Iridium 33 និង Cosmos-2251 នៅថ្ងៃទី១០ កុម្ភៈ ២០០៩ ដែលបានបង្កើតកម្ទេចជាច្រើនពាន់ដុំ។ ការបាក់បែកនៃគ្រាប់រ៉ុក្កែត Long March 4 របស់ចិនកាលពីថ្ងៃទី១១ មីនា ២០០០ ក៏បានបង្កើតកម្ទេចជិត ៣០០ ដុំដែរ។ ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះបានធ្វើឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដឹងពីភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃបញ្ហាសំរាមអវកាស។

ផលប៉ះពាល់ និងហានិភ័យ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia សំរាមអវកាសបង្កហានិភ័យយ៉ាងសំខាន់ដល់ប្រតិបត្តិការអវកាស។ ឧទាហរណ៍ ស្នាមប្រហោងលើកញ្ចក់យានអវកាស Challenger ក្នុងបេសកកម្ម STS-7 ឬការខូចខាតបន្ទះស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យរបស់ស្ថានីយ Mir សុទ្ធសឹងតែបណ្តាលមកពីកម្ទេចលំហ។ ស្ថានីយអវកាសអន្តរជាតិ (ISS) ជាទៀងទាត់ត្រូវផ្លាស់ប្តូរគន្លងដើម្បីជៀសវាងការប៉ះទង្គិចជាមួយកម្ទេចធំៗ។

គ្រោះថ្នាក់ធំមួយដែលគេព្រួយបារម្ភគឺ “រោគសញ្ញា Kessler” (Kessler syndrome) ដែលក្នុងនោះដង់ស៊ីតេសំរាមឡើងដល់កម្រិតមួយ ហើយការប៉ះទង្គិចនីមួយៗនឹងបង្កើតកម្ទេចថ្មី បណ្តាលឲ្យមានខ្សែសង្វាក់ប៉ះទង្គិចគ្មានទីបញ្ចប់ រហូតដល់គន្លងមិនអាចប្រើប្រាស់បាន។ តាម Wikipedia ការតាមដាន និងគំរូក្លែងធ្វើបានបង្ហាញថា ស្ថានភាពនៅក្នុងគន្លងទាបកំពុងតែខិតជិតចំណុចគ្រោះថ្នាក់នេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ការកើនឡើងនៃផ្កាយរណបខ្នាតតូច និងក្រុមផ្កាយរណបធំៗដូចជា Starlink បានធ្វើឲ្យបញ្ហាសំរាមអវកាសកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។ យោងតាម Wikipedia អង្គការសហប្រជាជាតិ តាមរយៈការិយាល័យ UNOOSA បានដាក់ចេញគោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់ការកាត់បន្ថយសំរាម ដូចជាការតម្រូវឱ្យដកវត្ថុចេញពីគន្លងក្រោយពេលបេសកកម្មបញ្ចប់ជាដើម។

ទីភ្នាក់ងារអវកាសអឺរ៉ុប (ESA) កំពុងអភិវឌ្ឍបេសកកម្ម ClearSpace-1 ដែលមានគោលដៅចាប់យកសំរាមអវកាសធំៗមកដុតក្នុងបរិយាកាស។ ទន្ទឹមនេះ ការបាញ់បង្ហោះយានថ្មីក៏ត្រូវគិតគូរពីការជៀសវាងការប៉ះទង្គិចតាំងពីដំណាក់កាលបាញ់បង្ហោះ ដូចករណីបាញ់បង្ហោះ SPADEX ឆ្នាំ២០២៤ ដែលត្រូវពន្យារពេល ៤ នាទីដើម្បីជៀសវាងការប៉ះទង្គិច។ ការធ្លាក់នៃសំរាមមកកាន់ផ្ទៃផែនដីក៏ជាកង្វល់ដែរ ដោយមានករណីមួយចំនួនដូចជា គ្រាប់រ៉ុក្កែត PAM-D បានធ្លាក់ក្នុងប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនៅឆ្នាំ២០០១។