ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា កីឡាគឺជាសកម្មភាពរាងកាយ ឬល្បែងប្រកួតប្រជែង ដែលរៀបចំឡើងដើម្បីថែរក្សា ឬធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវសមត្ថភាពរាងកាយ និងជំនាញ។ កីឡាផ្តល់ភាពរីករាយដល់អ្នកចូលរួម និងការកម្សាន្តដល់អ្នកទស្សនា។ ចំនួនអ្នកចូលរួមអាចប្រែប្រួលពីបុគ្គលតែម្នាក់រហូតដល់រាប់រយនាក់ អាស្រ័យលើប្រភេទកីឡា។ កីឡាមានច្រើនប្រភេទ រួមមានកីឡាជាក្រុម (ដូចជាបាល់ទាត់ និងបាល់ទះ) កីឡាបុគ្គល (ដូចជាអត្តពលកម្ម និងហែលទឹក) កីឡាជិះ (ដូចជាជិះកង់ និងជិះសេះ) និងកីឡាគំនិត (ដូចជាអុក)។ គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ (IOC) ទទួលស្គាល់ល្បែងក្តារមួយចំនួនដូចជាអុកជាកីឡាផងដែរ។ កីឡាភាគច្រើនត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយសហព័ន្ធអន្តរជាតិ ដូចជា FIFA សម្រាប់បាល់ទាត់ និង World Athletics សម្រាប់អត្តពលកម្ម ដើម្បីធានាបាននូវច្បាប់ប្រកួតស្តង់ដារ និងការប្រកួតប្រជែងដោយយុត្តិធម៌។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

កីឡាត្រូវបានអនុវត្តនៅគ្រប់តំបន់នៃពិភពលោក ដោយមនុស្សគ្រប់វ័យ និងគ្រប់សមត្ថភាព។ តាមវិគីភីឌា កីឡាមិនត្រឹមតែជាសកម្មភាពសម្រាប់អត្តពលិកអាជីពប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាផ្នែកមួយនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សសាមញ្ញផងដែរ។ នៅតាមសាលារៀន កុមារត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឲ្យចូលរួមកីឡា ដើម្បីការអភិវឌ្ឍទាំងរាងកាយ និងជំនាញសង្គម។ កីឡាក៏ត្រូវបានសម្របសម្រាប់ជនពិការ ដូចបង្ហាញក្នុងរូបថតខាងលើ ដែលអ្នករត់ម៉ារ៉ាតុងម្នាក់ផ្តល់កម្លាំងចិត្តដល់អ្នករត់រទេះរុញ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ម៉ារ៉ាតុងអន្តរជាតិនៅប៉ារីសឆ្នាំ២០១៤។ កីឡាប្រជាប្រិយផ្សេងៗក៏រីករាលដាលតាមតំបន់៖ បាល់ទាត់គ្រប់គ្រងនៅអឺរ៉ុប និងអាមេរិកឡាទីន គ្រីឃីតគ្រប់គ្រងនៅអាស៊ីខាងត្បូង បាល់បោះមានប្រជាប្រិយភាពនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយកីឡាគុនខ្មែរគឺជាសម្បត្តិវប្បធម៌ដ៏សំខាន់នៅកម្ពុជា។ ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាធំៗអាចទាក់ទាញអ្នកទស្សនារាប់រយពាន់នាក់នៅកន្លែងប្រកួត និងរាប់ពាន់លាននាក់តាមទូរទស្សន៍ទូទាំងពិភពលោក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា កីឡាមានដើមកំណើតតាំងពីសម័យបុរាណ។ គេរកឃើញភស្តុតាងនៃការប្រកួតកីឡានៅក្នុងអរិយធម៌ជាច្រើន រួមមានក្រិក ចិន និងអេហ្ស៊ីប។ នៅក្រិកបុរាណ ការប្រណាំងរត់ ចំបាប់ និងការគប់ឌីស គឺជាផ្នែកមួយនៃពិធីបុណ្យសាសនាឧទ្ទិសដល់ព្រះហ្សេស។ រូបភាពនៅលើឆ្នាំងដីសម័យនោះ ដូចជារូបខាងលើ បង្ហាញពីការរត់ប្រណាំងដែលជាព្រឹត្តិការណ៍មួយក្នុងចំណោមព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនោះ។ ការប្រកួតកីឡាអូឡាំពិកបុរាណបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ៧៧៦ មុនគ.ស. និងបន្តអស់រយៈពេលជិត១២០០ឆ្នាំ មុនពេលត្រូវបានបញ្ឈប់នៅសតវត្សទី៤ នៃគ.ស.។

ក្នុងយុគសម័យកណ្តាល កីឡាបានបន្តមាននៅក្នុងទម្រង់នៃការប្រកួតជិះសេះ និងការប្រកួតដាវ។ នៅសតវត្សទី១៩ ការធ្វើបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម និងការកើនឡើងនៃការអប់រំបានជំរុញឲ្យមានការបង្កើតក្លឹបកីឡា និងច្បាប់ស្តង់ដារ។ កីឡាទំនើបជាច្រើនដូចជា បាល់ទាត់ បាល់ឱប និងបាល់បោះ បានកើតនៅប្រទេសអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងអំឡុងពេលនេះ។ នៅឆ្នាំ១៨៩៦ កីឡាអូឡាំពិកទំនើបត្រូវបានស្តារឡើងវិញដោយលោក Pierre de Coubertin ដែលបាននាំមកនូវយុគសម័យថ្មីនៃការប្រកួតកីឡាអន្តរជាតិ។ ការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោកលើកដំបូងបានធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ១៩៣០ ខណៈដែលការចូលរួមរបស់ស្ត្រីក្នុងកីឡាបានកើនឡើងជាលំដាប់នៅសតវត្សទី២០។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

កីឡាមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ តាមវិគីភីឌា ឧស្សាហកម្មកីឡារួមមានការលក់សំបុត្រ សិទ្ធិផ្សាយ ការឧបត្ថម្ភ និងការលក់ផលិតផលដែលពាក់ព័ន្ធ។ ព្រឹត្តិការណ៍ធំៗដូចជាពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោក (FIFA World Cup) និងកីឡាអូឡាំពិក អាចទាក់ទាញអ្នកគាំទ្រទូទាំងពិភពលោក និងបង្កើតប្រាក់ចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារសម្រាប់ប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះ តាមរយៈវិស័យទេសចរណ៍ និងការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ ការភ្នាល់កីឡាក៏ជាផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំមួយ ប៉ុន្តែមានការជជែកវែកញែកអំពីផលប៉ះពាល់សង្គម និងក្រមសីលធម៌របស់វា។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ កីឡាដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការកសាងអត្តសញ្ញាណសហគមន៍ និងមោទនភាពជាតិ។ ការប្រកួតកីឡាអន្តរជាតិជារឿយៗត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាវេទិកាសម្រាប់ការបង្ហាញសាមគ្គីភាព និងឯកភាព។ កីឡាក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាឧបករណ៍ការទូតផងដែរ ដូចករណីការទូតប៉េងប៉ុងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិនក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០។ ក្រៅពីនេះ កីឡាក៏ជាផ្នែកមួយនៃការអប់រំ ដោយសាលារៀនជាច្រើនដាក់បញ្ចូលកម្មវិធីអប់រំកាយ ដើម្បីបណ្តុះទម្លាប់រស់នៅសកម្មតាំងពីវ័យក្មេង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងពិភពលោកសម័យទំនើប កីឡាបានវិវត្តយ៉ាងឆាប់រហ័ស ជាពិសេសដោយសារការរីកចម្រើនផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា។ ប្រព័ន្ធពិនិត្យឡើងវិញតាមវីដេអូ (VAR) បានចូលក្នុងកីឡាបាល់ទាត់ ខណៈដែលកីឡាគ្រីឃីតប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ Decision Review System (DRS) ដូចបង្ហាញក្នុងរូបថតខាងលើ ដើម្បីជួយឲ្យការសម្រេចចិត្តរបស់អាជ្ញាកណ្តាលកាន់តែមានភាពត្រឹមត្រូវ។ កីឡាអេឡិចត្រូនិក (eSports) កំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង ជាពិសេសក្នុងចំណោមយុវជន ហើយព្រឹត្តិការណ៍ eSports ធំៗអាចផ្សាយផ្ទាល់តាមអ៊ីនធឺណិតដល់អ្នកទស្សនារាប់លាននាក់។

វិគីភីឌាកត់សម្គាល់ថា កីឡានៅតែជាផ្នែកសំខាន់នៃជីវិតសង្គម និងជាប្រភពនៃសុខភាព និងការកម្សាន្តសម្រាប់មនុស្សទូទាំងពិភពលោក។ ទោះបីជាមានឧបសគ្គដូចជាជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ ដែលបានបង្អាក់ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាជាច្រើន និងបញ្ហាសារធាតុញៀនក្នុងកីឡាក៏ដោយ ក្តីស្រឡាញ់ចំពោះកីឡារបស់សាធារណជននៅតែរឹងមាំ ហើយការប្រកួតនានាបានវិលត្រឡប់មកវិញជាបណ្តើរៗ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការផ្សព្វផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គមបានផ្តល់ឱកាសឲ្យអ្នកគាំទ្រអាចតាមដានអត្តពលិក និងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាបានគ្រប់ពេលគ្រប់ទីកន្លែង។