ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ច្រកសមុទ្រហ្គីប្រាលតា គឺជាច្រកសមុទ្រតូចចង្អៀតមួយដែលតភ្ជាប់មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកទៅនឹងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ហើយបំបែកទ្វីបអឺរ៉ុបចេញពីទ្វីបអាហ្វ្រិក។ តាមការពិពណ៌នារបស់សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ច្រកសមុទ្រនេះស្ថិតនៅចន្លោះប្រទេសអេស្ប៉ាញនិងទឹកដីហ្គីប្រាលតារបស់ចក្រភពអង់គ្លេសនៅភាគខាងជើង និងប្រទេសម៉ារ៉ុកនៅភាគខាងត្បូង។ ចម្ងាយតូចបំផុតរវាងទ្វីបទាំងពីរគឺប្រហែល ៧.៧ ម៉ាយសមុទ្រ (ប្រហែល ១៤.៣ គីឡូម៉ែត្រ) ហើយជម្រៅទឹកក្នុងច្រកមានចន្លោះពី ៣០០ ទៅ ៩០០ ម៉ែត្រ។

ច្រកនេះគឺជាផ្លូវទឹកដ៏មមាញឹកបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក ដោយមាននាវាជាច្រើនប្រភេទឆ្លងកាត់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ សាឡាងដឹកអ្នកដំណើរឆ្លងកាត់រវាងអឺរ៉ុបនិងអាហ្វ្រិកជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយប្រើពេលវេលាខ្លីបំផុតត្រឹម ៣៥ នាទីប៉ុណ្ណោះ។ វាមានសារៈសំខាន់ផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងយោធាអស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្សមកហើយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ច្រកសមុទ្រហ្គីប្រាលតាស្ថិតនៅត្រង់ចំណុចដែលទ្វីបអឺរ៉ុបនិងអាហ្វ្រិកមានភាពជិតគ្នាបំផុត។ ខាងជើងជាប់នឹងឧបទ្វីបអ៊ីបេរៀន (រួមមានទីក្រុងដូចជាហ្គីប្រាលតា អាល់ហេស្យីរ៉ា និងតារីហ្វាក្នុងប្រទេសអេស្ប៉ាញ) រីឯខាងត្បូងជាប់នឹងប្រទេសម៉ារ៉ុក ដែលមានទីក្រុងសំខាន់ៗដូចជាតាង់ហ្សេ និងជូតា។ ច្រកនេះមានប្រវែងប្រហែល ៥៨ គីឡូម៉ែត្រ និងទទឹងអប្បរមាប្រហែល ១៤ គីឡូម៉ែត្រ។

លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រដ៏សំខាន់មួយគឺ «ជ្រលងកាម៉ារីណាល់» (Camarinal Sill) ដែលជាចំណុចរាក់បំផុតនៅលើបាតសមុទ្រ មានឥទ្ធិពលដល់ចរន្តទឹកចូលនិងចេញ។ តាម Wikipedia ទឹកមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកដែលត្រជាក់និងមានជាតិប្រៃទាប ហូរចូលទៅក្នុងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេលើផ្ទៃ ខណៈដែលទឹកមេឌីទែរ៉ាណេដែលក្តៅនិងប្រៃជាង ហូរចេញមកក្រៅនៅជម្រៅក្រោម។ បាតុភូតនេះបង្កើតជា «រលកខាងក្នុង» (internal waves) ដែលអាចមើលឃើញពីផ្កាយរណប។

បើនិយាយអំពីប្រជាជន តំបន់ជុំវិញច្រកសមុទ្រមានប្រជាជនរស់នៅចម្រុះវប្បធម៌ រួមមានជនជាតិអេស្ប៉ាញ អង់គ្លេស ម៉ារ៉ុក និងក្រុមជនជាតិភាគតិចផ្សេងៗទៀត។ ទីក្រុងនិងកំពង់ផែនៅទីនេះដើរតួនាទីជាច្រកទ្វារពាណិជ្ជកម្ម និងទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់តំបន់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

កាលពីសម័យបុរាណ អ្នកដើរសមុទ្រហ្វេនីស៊ីនិងក្រិកបានស្គាល់ច្រកសមុទ្រនេះថាជា «សសរ Hercules» (Pillars of Hercules) ដោយចាត់ទុកជាព្រំដែននៃពិភពលោកដែលគេស្គាល់។ ក្នុងសម័យរ៉ូមបុរាណ ច្រកនេះត្រូវបានហៅថា «Fretum Herculeum» ហើយជាផ្លូវពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់។ ក្រោយមក នៅសតវត្សទី៨ កងទ័ពមូស្លីមក្រោមការដឹកនាំរបស់តារីកអ៊ីបនស៊ីយ៉ាដបានឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រនេះ ដើម្បីឈ្លានពានឧបទ្វីបអ៊ីបេរៀន ហើយជាហេតុធ្វើឲ្យច្រកនេះមានឈ្មោះជាភាសាអារ៉ាប់ថា «ចាបាលតារីក» (Jabal Tariq) ដែលក្លាយជាប្រភពនៃពាក្យ Gibraltar សព្វថ្ងៃនេះ។

អស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្ស ច្រកសមុទ្រហ្គីប្រាលតាស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាណានិគមអ៊ឺរ៉ុបជាច្រើន។ នៅឆ្នាំ១៤៩២ អេស្ប៉ាញបានដណ្តើមយកឧបទ្វីបនេះមកវិញ។ លុះដល់ឆ្នាំ១៧០៤ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមសន្តតិកម្មអេស្ប៉ាញ កងទ័ពអង់គ្លេសបានកាន់កាប់ថ្មហ្គីប្រាលតា (Rock of Gibraltar) ហើយឆ្នាំ១៧១៣ តាមសន្ធិសញ្ញាយូត្រេក (Treaty of Utrecht) អេស្ប៉ាញបានប្រគល់តំបន់នេះឲ្យចក្រភពអង់គ្លេសជាផ្លូវការ។

ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហ្គីប្រាលតាបានក្លាយជាមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹកដ៏សំខាន់សម្រាប់ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ត ដោយច្រកសមុទ្រនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹងដើម្បីទប់ស្កាត់ការរំលោភរបស់សត្រូវ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ច្រកសមុទ្រហ្គីប្រាលតាជាច្រកដ៏មានសារៈសំខាន់ខាងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ព្រោះវាជាផ្លូវឆ្លងកាត់ដ៏សំខាន់សម្រាប់នាវាពាណិជ្ជកម្មរវាងអឺរ៉ុប អាហ្វ្រិក និងអាស៊ី។ នាវាដឹកប្រេង កប៉ាល់កុងតឺន័រ និងកប៉ាល់អ្នកដំណើរជាច្រើនឆ្លងកាត់ជារៀងរាល់ខែ។ កំពង់ផែអាល់ហេស្យីរ៉ានិងហ្គីប្រាលតាបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូននិងស្តុកទំនិញដ៏សំខាន់ ដែលទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគនិងសេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ។

ក្រៅពីពាណិជ្ជកម្ម តំបន់នេះក៏ជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយមផងដែរ ដោយសារភាពស្រស់ស្អាតនៃទេសភាពសមុទ្រ ឆ្នេរខ្សាច់ និងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សម្បូរបែប។ អ្នកទេសចរអាចមើលឃើញសត្វផ្សោត និងបាឡែនដែលធ្វើចំណាកស្រុកឆ្លងកាត់ច្រកនេះ។ វប្បធម៌នៅទីនេះគឺជាការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងឥទ្ធិពលអឺរ៉ុបនិងអាហ្វ្រិក ដែលផ្តល់នូវសិល្បៈ ម្ហូបអាហារ និងតន្ត្រីដ៏ពិសេសមួយ។ ព្រឹត្តិការណ៍ដូចជាការប្រណាំងសំពៅនិងកម្មវិធីសិល្បៈតែងត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើនៅទីនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន ច្រកសមុទ្រហ្គីប្រាលតានៅតែជាចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រសកល។ វាមានសារៈសំខាន់ខាងយោធាសម្រាប់អង្គការណាតូ និងសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយសារវាជាច្រកចូលទៅកាន់សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ។ ភាពតានតឹងរវាងអេស្ប៉ាញនិងចក្រភពអង់គ្លេសជុំវិញអធិបតេយ្យភាពលើតំបន់ហ្គីប្រាលតាក៏នៅតែជាបញ្ហានយោបាយដ៏សំខាន់ ជាពិសេសបន្ទាប់ពីដំណើរការ Brexit ដែលធ្វើឲ្យការចរចាអំពីព្រំដែននិងប្រជាជនកាន់តែស្មុគស្មាញ។

លើសពីនេះ ច្រកសមុទ្រនេះក៏ទាក់ទាញការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រអំពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងឥទ្ធិពលរបស់វាទៅលើប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ។ ទិន្នន័យពីផ្កាយរណបបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរចរន្តទឹក និងការកើនឡើងនៃព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុក្តៅ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រព្រួយបារម្ភថាការប្រែប្រួលនេះអាចប៉ះពាល់ដល់ជីវចម្រុះក្នុងតំបន់ រួមទាំងពពួកត្រី និងថនិកសត្វសមុទ្រ។

មួយវិញទៀត ច្រកសមុទ្រនេះក៏ជាផ្លូវឆ្លងកាត់ដ៏គ្រោះថ្នាក់របស់ជនចំណាកស្រុកពីទ្វីបអាហ្វ្រិក ដែលព្យាយាមចូលទៅកាន់ទ្វីបអឺរ៉ុប ជារឿយៗប្រើប្រាស់ទូកតូចៗនិងរងគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិត។ បញ្ហានេះបានធ្វើឲ្យរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសអេស្ប៉ាញ ម៉ារ៉ុក និងសហភាពអឺរ៉ុបត្រូវបង្កើនកិច្ចសហការគ្នា ទាំងផ្នែកសន្តិសុខ និងជំនួយមនុស្សធម៌។

ដូច្នេះហើយ ច្រកសមុទ្រហ្គីប្រាលតាមិនមែនគ្រាន់តែជាលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាច្រកដ៏មានឥទ្ធិពលលើសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ បរិស្ថាន និងសង្គមពិភពលោក។