នៅថ្ងៃទី ៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៨០១ កងនាវាចម្បាំងអង់គ្លេសមួយក្រុមក្រោមការបញ្ជារបស់ឧត្តមនាវីឯក Sir James Saumarez បានបើកការវាយប្រហារលើកងនាវាបារាំងដែលកំពុងបោះយុថ្កានៅក្នុងកំពង់ផែអាល់ហេស៊ីរ៉ាស ក្នុងប្រទេសអេស្ប៉ាញ។ ការវាយប្រហារនេះគឺជាផ្នែកមួយនៃសមរភូមិដំបូងនៃយុទ្ធនាការអាល់ហេស៊ីរ៉ាស ក្នុងសង្គ្រាមចម្រុះលើកទីពីរនៃសង្គ្រាមបដិវត្តន៍បារាំង (French Revolutionary Wars)។

សង្គ្រាមបដិវត្តន៍បារាំងគឺជាជម្លោះទ្រង់ទ្រាយធំដែលផ្ទុះឡើងក្រោយបដិវត្តន៍បារាំង ចាប់ពីឆ្នាំ ១៧៩២ ដល់ ១៨០២ ហើយបានបែងចែកជាពីរដំណាក់កាល គឺសង្គ្រាមចម្រុះទីមួយ និងទីពីរ។ ជម្លោះនេះបានពង្រីកពីទ្វីបអឺរ៉ុបទៅកាន់តំបន់ផ្សេងៗ ដោយមានមហាអំណាចដូចជា ចក្រភពអង់គ្លេស អូទ្រីស ព្រុស្ស៊ី និងរុស្ស៊ី ប្រឆាំងនឹងបារាំង។ បារាំងបានប្រមូលទ័ពយ៉ាងច្រើនតាមរយៈការកេណ្ឌប្រជាជន និងបានពង្រីកឥទ្ធិពលទៅអ៊ីតាលី តំបន់ទំនាប និងតំបន់រ៉ាំង តាមរយៈយុទ្ធនាការយោធាជាបន្តបន្ទាប់។

នៅក្នុងសង្គ្រាមនោះ កងនាវាចម្បាំងមានតួនាទីសម្រេច ជាពិសេសសម្រាប់ចក្រភពអង់គ្លេសដែលពឹងផ្អែកលើអំណាចជើងទឹកដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ក្រៅប្រទេស។ សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេជាតំបន់យុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ដែលអង់គ្លេសត្រូវរក្សាការគ្រប់គ្រង ដើម្បីទប់ស្កាត់ការពង្រីកឥទ្ធិពលរួមគ្នារបស់បារាំងនិងអេស្ប៉ាញ។ នៅពេលនោះ កងនាវាអង់គ្លេសត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកម្លាំងជើងទឹកខ្លាំងបំផុត ប៉ុន្តែការបង្កើតកងនាវាចម្រុះបារាំង-អេស្ប៉ាញអាចគំរាមកំហែងដល់ឧត្តមភាពនោះ។

កាលពីខែកក្កដាឆ្នាំ ១៨០១ ឧត្តមនាវីទោ Charles-Alexandre Léon Durand Linois នៃកងនាវាបារាំងបានដឹកនាំកងនាវាតូចមួយធ្វើដំណើរទៅកាន់មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹកអេស្ប៉ាញនៅកាឌីស (Cádiz)។ គោលដៅគឺផ្សំកម្លាំងជាមួយកងនាវាអេស្ប៉ាញ ដើម្បីបង្កើតកងនាវាចម្រុះដែលមានសមត្ថភាពវាយប្រហារកងកម្លាំងអង់គ្លេសនៅមេឌីទែរ៉ាណេ និងប្រឈមនឹងការគ្រប់គ្រងផ្លូវសមុទ្រសំខាន់ៗ។

ឧត្តមនាវីឯក Saumarez ដែលឈរជើងនៅជិតច្រកសមុទ្រ Gibraltar បានទទួលព័ត៌មាន ហើយសម្រេចវាយប្រហារមុនពេលកងនាវាបារាំងទៅដល់កាឌីស។ ទោះជាកងនាវាអង់គ្លេសមានកម្លាំងច្រើនជាងក៏ដោយ Linois បានដឹងខ្លួនជាមុន ហើយនាំកងនាវារបស់ខ្លួនចូលជ្រកក្នុងឈូងសមុទ្រអាល់ហេស៊ីរ៉ាស ក្រោមការការពារពីថ្មកាំភ្លើងធំនៅឆ្នេរអេស្ប៉ាញ។

អាល់ហេស៊ីរ៉ាសជាទីក្រុងកំពង់ផែដែលស្ថិតនៅទល់មុខថ្ម Gibraltar លើច្រកសមុទ្រតភ្ជាប់មេឌីទែរ៉ាណេនិងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក។ ឈូងសមុទ្រនេះមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រស្មុគស្មាញ ដោយមានថ្មប៉ប្រះទឹកនិងច្រកចូលរាក់ បង្កការលំបាកដល់នាវាធំៗ។ Linois បានប្រើប្រាស់ស្ថានភាពនេះដោយបោះយុថ្កានាវានៅទីតាំងការពារ ហើយប្រើយុទ្ធសាស្ត្រ «កៀងនាវា» (warping) ដោយប្រើខ្សែនិងយុថ្កាដើម្បីបង្វិលនាវាឲ្យអាចបាញ់តបតបានគ្រប់ទិស ទប់ស្កាត់ការឡោមព័ទ្ធពីសត្រូវ។

នៅថ្ងៃទី ៦ ខែកក្កដា Saumarez បានបើកការវាយប្រហារ។ កងនាវាអង់គ្លេសត្រូវទទួលរងការបាញ់ប្រហារយ៉ាងខ្លាំងពីកាំភ្លើងធំលើឆ្នេរ និងពីនាវាបារាំងដែលដាក់ទីតាំងយ៉ាងល្អ។ ឧបសគ្គភូមិសាស្ត្រធ្វើឲ្យនាវាអង់គ្លេសពិបាកចូលជិត ហើយនាវាមួយចំនួនបានខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ការវាយប្រហារបានអូសបន្លាយ ប៉ុន្តែមិនអាចទម្លាយខ្សែការពាររបស់ Linois បានឡើយ។

ទីបំផុត Saumarez ត្រូវបង្ខំចិត្តដកកងនាវាថយក្រោយ ដោយបន្សល់ទុកកងនាវាបារាំងនៅរស់។ ការបរាជ័យនេះមានផលវិបាកសំខាន់៖ កងនាវាបារាំងអាចបន្តដំណើរទៅកាឌីស ហើយផ្សំកម្លាំងជាមួយអេស្ប៉ាញ បង្កើតជាកងនាវាចម្រុះដែលគំរាមកំហែងដល់ឧត្តមភាពជើងទឹកអង់គ្លេសនៅមេឌីទែរ៉ាណេ។ រឿងនេះបានបង្ខំឲ្យអង់គ្លេសដាក់ពង្រាយធនធានបន្ថែមដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួន។

សមរភូមិនេះបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃភូមិសាស្ត្រ និងយុទ្ធសាស្ត្រការពារក្នុងសង្គ្រាមជើងទឹក។ ទោះបីអង់គ្លេសមានកម្លាំងច្រើនជាង ក៏ពួកគេមិនអាចយកឈ្នះលើគុណសម្បត្តិនៃទីតាំង និងកលល្បិចកៀងនាវាបានឡើយ។ មេរៀននេះនៅតែត្រូវបានចងចាំក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រយោធា ដោយបញ្ជាក់ថា ការវាយប្រហារចូលដែនទឹកសត្រូវដែលមានការពាររឹងមាំ អាចនាំឲ្យបរាជ័យបាន ទោះបីជាមានឧត្តមភាពផ្នែកកម្លាំងក៏ដោយ។ វាក៏បានបញ្ជាក់ពីភាពប៉ិនប្រសប់របស់មេបញ្ជាការបារាំង ដែលចេះប្រើលក្ខខណ្ឌក្នុងតំបន់ទប់ទល់នឹងសត្រូវខ្លាំងជាង។

ជាង ២០០ ឆ្នាំក្រោយមក ច្រកសមុទ្រ Gibraltar និងទីក្រុងអាល់ហេស៊ីរ៉ាសនៅតែជាចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនសកល និងការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។ សមរភូមិថ្ងៃនោះជាការរំឭកថា ជោគជ័យក្នុងសង្គ្រាមមិនមែនអាស្រ័យតែលើកម្លាំងនិងចំនួននោះទេ ប៉ុន្តែក៏ពឹងផ្អែកលើការយល់ដឹងពីភូមិសាស្ត្រ និងការប្រើកលល្បិចយ៉ាងឈ្លាសវៃផងដែរ។