ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា កន្លែងសង្កេតអវកាស Neil Gehrels Swift (ដែលពីមុនហៅថា Swift Gamma-Ray Burst Explorer) គឺជាបេសកកម្មអវកាសរបស់អង្គការណាសា (NASA) ដែលមានឧបករណ៍ចំនួន ៣ សម្រាប់សិក្សាការផ្ទុះកាំរស្មីហ្គាម៉ា (gamma-ray bursts) និងតាមដានពន្លឺក្រោយការផ្ទុះនៅក្នុងប្រវែងរលកកាំរស្មី X និងកាំរស្មីអ៊ុលត្រាវីយូឡេ/ពន្លឺដែលមើលឃើញ។ វាត្រូវបានបាញ់បង្ហោះនៅថ្ងៃទី ២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៤ ដោយប្រើគ្រាប់រ៉ុក្កែត Delta II ពីមូលដ្ឋានទ័ពអាកាស Cape Canaveral។ បេសកកម្មនេះត្រូវបានដឹកនាំដោយអ្នកស្រាវជ្រាវនាយកលោក Neil Gehrels រហូតដល់ទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ ២០១៧ ហើយក្រោយមកត្រូវបានប្តូរឈ្មោះជាកិត្តិយស។

Swift មានឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ចំនួនបីគឺ៖ Burst Alert Telescope (BAT) សម្រាប់រកឃើញការផ្ទុះ ឧបករណ៍វាស់កាំរស្មី X (X-Ray Telescope – XRT) និងឧបករណ៍វាស់កាំរស្មីអ៊ុលត្រាវីយូឡេ/អុបទិក (UV/Optical Telescope – UVOT)។ យោងតាមវិគីភីឌា BAT រកឃើញការផ្ទុះ រួច Swift បង្វិលខ្លួនដោយស្វ័យប្រវត្តិដើម្បីចង្អុលទៅកាន់ទីតាំងនោះក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មាននាទី ដើម្បីសិក្សាពន្លឺក្រោយការផ្ទុះ។ ល្បឿននេះធ្វើឱ្យ Swift មានតម្លៃពិសេសសម្រាប់ការសិក្សាបាតុភូតដែលបាត់ទៅវិញយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា Swift ស្ថិតនៅក្នុងគន្លងគោចរទាបជុំវិញផែនដីនៅរយៈកម្ពស់ប្រហែល ៦០០ គីឡូម៉ែត្រ ជាមួយនឹងទំនោរគន្លងប្រហែល ២០ អង្សា។ គន្លងនេះធ្វើឱ្យវាអាចគ្របដណ្តប់ផ្ទៃមេឃស្ទើរតែទាំងស្រុងក្នុងរយៈពេលពីរបីខែ ហើយអនុញ្ញាតឱ្យទំនាក់ទំនងជាមួយបណ្តាញស្ថានីយ៍ដីនៅអាហ្វ្រិក និងអឺរ៉ុប។

បេសកកម្មនេះគឺជាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិរវាងមជ្ឈមណ្ឌលហោះហើរអវកាស Goddard របស់ NASA និងដៃគូមកពីសាកលវិទ្យាល័យ Pennsylvania State (សហរដ្ឋអាមេរិក) មន្ទីរពិសោធន៍វិទ្យាសាស្ត្រអវកាស Mullard នៃចក្រភពអង់គ្លេស និងទីភ្នាក់ងារអវកាសអ៊ីតាលី (ASI) ព្រមទាំងវិទ្យាស្ថានជាច្រើនទៀត។ ឧបករណ៍ XRT ត្រូវបានសាងសង់ដោយចក្រភពអង់គ្លេស និងអ៊ីតាលី ចំណែក UVOT សាងសង់ដោយសហរដ្ឋអាមេរិក។ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៅតែធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីដំណើរការនិងវិភាគទិន្នន័យ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា គម្រោង Swift បានចាប់ផ្តើមនៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៨ ជាផ្នែកនៃកម្មវិធី Explorer របស់ NASA បន្ទាប់ពីការសិក្សាអំពីតម្រូវការសង្កេតការផ្ទុះកាំរស្មីហ្គាម៉ា។ ការសាងសង់យានអវកាសបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ២០០២ ហើយការសាកល្បងរួមគ្នាត្រូវបានធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ ២០០៤។ វាត្រូវបានបាញ់បង្ហោះដោយជោគជ័យនៅថ្ងៃទី ២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៤ និងចាប់ផ្តើមដំណើរការវិទ្យាសាស្ត្រនៅខែធ្នូឆ្នាំដដែល។

ការសង្កេត "ពន្លឺដំបូង" របស់ UVOT បានថតរូបកាឡាក់ស៊ី M101 នៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ ២០០៥។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក Swift បានរកឃើញការផ្ទុះកាំរស្មីហ្គាម៉ារាប់ពាន់ដង។ នៅថ្ងៃទី ១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០៨ វាបានរកឃើញ GRB 080319B ដែលជាការផ្ទុះមួយដែលភ្លឺគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីមើលឃើញដោយភ្នែកទទេពីផែនដី ទោះបីស្ថិតនៅចម្ងាយជាង ៧ ពាន់លានឆ្នាំពន្លឺក៏ដោយ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា។

នៅឆ្នាំ ២០១៥ Swift បានរកឃើញការផ្ទុះទី ១០០០ (GRB 151027B) ហើយនៅឆ្នាំ ២០១៨ បន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់លោក Neil Gehrels បេសកកម្មត្រូវបានប្តូរឈ្មោះជាផ្លូវការទៅជា "Neil Gehrels Swift Observatory"។ វាបានបន្តប្រតិបត្តិការនិងត្រូវបានពន្យារពេលបេសកកម្មជាច្រើនលើក ដោយសារតែតម្លៃវិទ្យាសាស្ត្រខ្ពស់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា Swift មិនមានផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចដោយផ្ទាល់ទេ ប៉ុន្តែវាបានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ដល់វិស័យតារាសាស្ត្រនិងរូបវិទ្យា។ ទិន្នន័យពី Swift ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការស្រាវជ្រាវ និងបានជួយបញ្ជាក់ថាការផ្ទុះកាំរស្មីហ្គាម៉ារយៈពេលខ្លីកើតឡើងពីការប៉ះទង្គិចគ្នានៃផ្កាយនឺត្រុងឬប្រហោងខ្មៅ។ ការរកឃើញទាំងនេះមានតម្លៃសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍទ្រឹស្តីរូបវិទ្យា។

ក្នុងន័យវប្បធម៌ Swift បានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញានៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិដោយជោគជ័យ និងជាមោទនភាពរបស់ NASA។ រូបភាព និងរឿងរ៉ាវពីការរកឃើញរបស់វាត្រូវបានចែករំលែកនៅក្នុងសារមន្ទីរវិទ្យាសាស្ត្រ និងកម្មវិធីអប់រំទូទាំងពិភពលោក រួមចំណែកដល់ការបង្កើនចំណាប់អារម្មណ៍លើវិទ្យាសាស្ត្រអវកាស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា Swift នៅតែដំណើរការយ៉ាងសកម្មនៅឆ្នាំ ២០២៥ និងបន្តរកឃើញការផ្ទុះកាំរស្មីហ្គាម៉ា ក៏ដូចជាសង្កេតបាតុភូតដទៃទៀតដូចជា supernovae និងព្រឹត្តិការណ៍ tidal disruption events។ វាក៏បានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការសង្កេតព្រឹត្តិការណ៍រលកទំនាញ GW170817 ដែលបានបង្កើតសម័យកាលថ្មីនៃតារាសាស្ត្រពហុសារពាក្យ (multi-messenger astronomy)។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា និងក្នុងជនភៀសខ្លួន Swift តំណាងឱ្យការខិតខំប្រឹងប្រែងជាអន្តរជាតិដែលឈានដល់ការយល់ដឹងពីចក្រវាល។ ទោះបីកម្ពុជាមិនទាន់មានកម្មវិធីអវកាសផ្ទាល់ខ្លួនក៏ដោយ ក៏និស្សិតនិងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកម្ពុជាអាចចូលរួមក្នុងការវិភាគទិន្នន័យសាធារណៈឬតាមរយៈកិច្ចសហការអន្តរជាតិ ហើយបេសកកម្មនេះបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃវិទ្យាសាស្ត្រមូលដ្ឋាន។