ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ទ្រឹស្តីនិយមតេណង់តេ (Tenentismo) គឺជាទស្សនៈនយោបាយមួយដែលផ្ដើមឡើងដោយក្រុមនាយទាហានរងនៃប្រទេសប្រេស៊ីលនៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០។ ក្រុមនាយទាហានទាំងនេះភាគច្រើនមានដើមកំណើតពីវណ្ណៈកណ្ដាលដែលកំពុងរីកចម្រើន ហើយពួកគេមិនពេញចិត្តចំពោះរចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយបែបអូលីហ្កាកគីនៃសាធារណរដ្ឋប្រេស៊ីលដំបូងឡើយ។ ចលនានេះបានរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ដល់បដិវដ្ដន៍ឆ្នាំ១៩៣០ ដែលបានបញ្ចប់សម័យសាធារណរដ្ឋចាស់និងត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់យុគសម័យថ្មីក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Getúlio Vargas។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ក្រុមតេណង់តេរួមមាននាយទាហានរងដែលភាគច្រើនជាអ្នកទីក្រុង ដូចជានៅទីក្រុងរីយ៉ូ ដេ ចេនីរ៉ូ និងសៅប៉ូឡូ។ ពួកគេបានទទួលការអប់រំនៅសាលាយោធា ហើយទទួលឥទ្ធិពលពីគំនិតវិជ្ជមាននិយម និងតម្រូវការធ្វើទំនើបកម្មប្រទេស។ តាមវិគីភីឌា មេដឹកនាំសំខាន់ៗរួមមាន លោក Luís Carlos Prestes, លោក Eduardo Gomes និងលោក Siqueira Campos។ តេណង់តេមិនមែនជាក្រុមដែលមានឯកភាពខាងមនោគមវិជ្ជាទេ ប៉ុន្តែពួកគេរួមគ្នាក្នុងការប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយ ការក្លែងបន្លំការបោះឆ្នោត និងការគ្រប់គ្រងរបស់អភិជនកាហ្វេ ដែលគ្រប់គ្រងនយោបាយតាមរយៈគោលនយោបាយ "កាហ្វេ-ទឹកដោះគោ" រវាងរដ្ឋ São Paulo និង Minas Gerais។ ពួកគេបានផ្សព្វផ្សាយគំនិតរបស់ខ្លួនតាមរយៈកាសែតយោធា និងទទួលបានការគាំទ្រពីស្រទាប់វណ្ណៈកណ្ដាលនៅទីក្រុង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ដំបូងនៃចលនាតេណង់តេ គឺការបះបោរនៅបន្ទាយ Copacabana នាថ្ងៃទី៥ កក្កដា ឆ្នាំ១៩២២។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្រុមនាយទាហានចំនួន១៨នាក់បានដឹកនាំការបះបោរប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាល ប៉ុន្តែពួកគេត្រូវបានកម្លាំងស្មោះស្ម័គ្រឡោមព័ទ្ធ។ ពួកគេភាគច្រើនបានស្លាប់នៅក្នុងការប្រយុទ្ធ ហើយព្រឹត្តិការណ៍នេះបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃភាពក្លាហាន។

នៅឆ្នាំ១៩២៤ ក្រុមតេណង់តេបានដឹកនាំការបះបោរមួយទៀតនៅទីក្រុងសៅប៉ូឡូ ដោយដណ្តើមកាន់កាប់ទីក្រុងនេះអស់រយៈពេល ២៣ថ្ងៃ។ ក្រោយពីបរាជ័យ ក្រុមឧទ្ទាមដែលនៅសេសសល់បានដកថយទៅភាគខាងលិច ហើយបង្កើតជាកងទ័ពហែក្បួន Prestes Column ពីឆ្នាំ១៩២៥ ដល់ ១៩២៧។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Prestes កងទ័ពនេះបានហែក្បួនចម្ងាយជាង ២៥,០០០គីឡូម៉ែត្រ ឆ្លងកាត់តំបន់ខាងក្នុងនៃប្រទេសប្រេស៊ីល ដើម្បីបំផុសចលនាបដិវដ្ដន៍ ប៉ុន្តែមិនទទួលបានការគាំទ្រពីមហាជនគ្រប់គ្រាន់ឡើយ។

នៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩៣០ បដិវដ្ដន៍ដឹកនាំដោយលោក Getúlio Vargas ដោយមានការគាំទ្រពីក្រុមតេណង់តេ បានផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាលចាស់ បញ្ចប់សាធារណរដ្ឋចាស់។ តេណង់តេជាច្រើនដូចជា Juarez Távora និង Oswaldo Aranha បានក្លាយជាឥស្សរជនសំខាន់ក្នុងរដ្ឋាភិបាលថ្មី ទោះបីជាក្រោយមកមានការខ្វែងគំនិតនឹងលោក Vargas ក៏ដោយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា មូលហេតុសេដ្ឋកិច្ចដែលជំរុញចលនាតេណង់តេ គឺការមិនពេញចិត្តចំពោះរបបអូលីហ្កាកគីកាហ្វេ ដែលផ្ដោតតែលើផលប្រយោជន៍អភិជនដាំដុះកាហ្វេ និងធ្វេសប្រហែសវិស័យឧស្សាហកម្ម និងវណ្ណៈកណ្ដាលទីក្រុង។ តេណង់តេបានតស៊ូមតិឱ្យមានកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច ការធ្វើទំនើបកម្មប្រទេស និងការបញ្ចប់ភាពផ្ដាច់មុខរបស់រដ្ឋមួយចំនួន។

ខាងវប្បធម៌ ក្រុមតេណង់តេបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូប្រឆាំងអំពើពុករលួយ និងភាពអយុត្តិធម៌ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រប្រេស៊ីល។ ព្រឹត្តិការណ៍ "អ្នកទាំង១៨នៃបន្ទាយ Copacabana" ត្រូវបានចងចាំជាសមិទ្ធផលស្នេហាជាតិ ហើយមានសារមន្ទីរ និងវិមានរំលឹកនៅក្រុងរីយ៉ូ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ ចលនាតេណង់តេត្រូវបានសិក្សាក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រប្រេស៊ីលជាកម្លាំងដែលបញ្ចប់សាធារណរដ្ឋចាស់។ មេដឹកនាំខ្លះដូចជា Luís Carlos Prestes បានបន្តក្លាយជាអ្នកនយោបាយកុម្មុយនីស្តដ៏សំខាន់ ដោយមានឥទ្ធិពលដល់ចលនាឆ្វេងនិយមប្រេស៊ីលអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍។ យោងតាមវិគីភីឌា ទស្សនៈនេះបានបង្ហាញពីការជាប់ពាក់ព័ន្ធរបស់កងទ័ពក្នុងនយោបាយ ដែលនៅបន្តជាប្រធានបទនៅអាមេរិកឡាទីន។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងពីចលនានេះជួយឱ្យយល់ពីសក្ដានុពលផ្លាស់ប្ដូររបបដឹកនាំដោយក្រុមយោធាវណ្ណៈកណ្ដាល។