KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់៨ តុលា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ៨ តុលា ២០២៦

ទេវវិទ្យា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

Plato នៅខាងឆ្វេង និង Aristotle ក្នុងផ្ទាំងគំនូររបស់ Raphael ឆ្នាំ ១៥០៩ ប្រភព: Wikipedia

ទេវវិទ្យា (Theology) គឺជាការសិក្សាអំពីជំនឿសាសនា ដោយផ្ដោតលើទស្សនៈខាងសាសនាផ្ទាល់ ជាពិសេសលើធម្មជាតិនៃអាទិទេព និងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលនៅពីក្រោយសាសនា។ តាមវិគីភីឌា ទេវវិទ្យាត្រូវបានបង្រៀនជាមុខវិជ្ជាសិក្សាមួយ ដែលជាធម្មតាត្រូវបានបង្រៀននៅក្នុងសាកលវិទ្យាល័យ និងសាលាបណ្ដុះបណ្ដាលខាងសាសនា។

វិគីភីឌាពន្យល់បន្ថែមថា ទេវវិទ្យាមានខ្លឹមសារពិសេសរៀងខ្លួន គឺការវិភាគអំពីអ្វីដែលហួសពីធម្មជាតិ ហើយក៏ពាក់ព័ន្ធនឹងញាណវិទ្យាខាងសាសនាផងដែរ។ លើសពីនេះ ទេវវិទ្យាស្វែងរកចម្លើយចំពោះសំណួរអំពីវិវរណៈ ដែលទាក់ទងនឹងការទទួលយកថា អាទិទេពមិនត្រឹមតែខ្ពស់ហួសពីពិភពធម្មជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏មានឆន្ទៈ និងសមត្ថភាពក្នុងការទាក់ទងជាមួយពិភពធម្មជាតិ និងបង្ហាញខ្លួនឱ្យមនុស្សជាតិស្គាល់ផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

រូបគំនូសរបស់ Maimonides ដែលជាទេវវិទូជនជាតិជ្វីស ប្រភព: Wikipedia

ទេវវិទ្យាមានវត្តមាននៅក្នុងប្រពៃណីសាសនាធំៗជាច្រើន ហើយត្រូវបានសិក្សានៅទូទាំងពិភពលោក។ អ្នកដែលសិក្សា បង្រៀន និងសរសេរអំពីផ្នែកនេះ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទេវវិទូ ឬអ្នកប្រាជ្ញទេវវិទ្យា។ តាមអត្ថបទរបស់វិគីភីឌា ឧទាហរណ៍មួយគឺ Maimonides ដែលជាទេវវិទូជនជាតិជ្វីស។

ដោយសារទេវវិទ្យាសិក្សាជំនឿពីទស្សនៈខាងសាសនាផ្ទាល់ ទេវវិទូតែងតែធ្វើការក្នុងក្របខណ្ឌនៃប្រពៃណីជំនឿរៀងៗខ្លួន។ ពួកគេសិក្សា និងបង្រៀនអំពីការបង្រៀន និងប្រវត្តិនៃសាសនារបស់ខ្លួន ដើម្បីជួយសហគមន៍ជំនឿឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីជំនឿរបស់ពួកគេ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

Thomas Aquinas ដែលជាទេវវិទូដ៏មានឥទ្ធិពលនៅសតវត្សរ៍ទី ១៣ ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទេវវិទ្យាមិនត្រឹមតែសិក្សាអំពីជំនឿបច្ចុប្បន្នប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងសិក្សាអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រនៅពីក្រោយសាសនាទៀតផង។ ដូច្នេះ ការសិក្សានេះរួមបញ្ចូលទាំងការស្វែងយល់ពីការវិវត្តន៍នៃជំនឿ និងការបង្រៀនខាងសាសនាតាមយុគសម័យផ្សេងៗគ្នា។

ប្រពៃណីទេវវិទ្យាបានវិវត្តនៅក្នុងសាសនាធំៗជាច្រើន។ ឧទាហរណ៍ដ៏ល្បីមួយគឺ Thomas Aquinas ដែលវិគីភីឌាពណ៌នាថាជាទេវវិទូដ៏មានឥទ្ធិពលនៅសតវត្សរ៍ទី ១៣។ ក្រៅពីប្រពៃណីគ្រិស្តសាសនា ប្រពៃណីជ្វីស និងឥស្លាមក៏មានទេវវិទ្យារៀងៗខ្លួនផងដែរ។

ប្រពៃណីនៃការបង្រៀននេះបានបន្តពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ ហើយទេវវិទ្យានៅតែជាមុខវិជ្ជាដែលត្រូវបានបង្រៀនរហូតដល់សម័យបច្ចុប្បន្ន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ឯកសារសាត្រាបុរាណទាក់ទងនឹង Malik ibn Anas អ្នកប្រាជ្ញ អ្នកច្បាប់ និងទេវវិទូឥស្លាម ប្រភព: Wikipedia

ទេវវិទ្យាមិនត្រឹមតែជាការសិក្សាបែបទ្រឹស្តីប៉ុណ្ណោះទេ វាក៏ជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌ និងការអប់រំនៅក្នុងសហគមន៍ជំនឿជាច្រើន។ ដូចដែលវិគីភីឌាបានរៀបរាប់ វត្តមានរបស់ទេវវិទ្យានៅក្នុងសាកលវិទ្យាល័យ និងសាលាបណ្ដុះបណ្ដាលខាងសាសនា បង្ហាញថាវាក្លាយជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធអប់រំសាសនា។

Malik ibn Anas ដែលវិគីភីឌាពណ៌នាថាជាអ្នកប្រាជ្ញ អ្នកច្បាប់ និងទេវវិទូឥស្លាម គឺជាឧទាហរណ៍មួយដែលបង្ហាញថា នៅក្នុងប្រពៃណីឥស្លាម ទេវវិទ្យាមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធនឹងច្បាប់សាសនា។ ទំនាក់ទំនងរវាងទេវវិទ្យា ច្បាប់ និងការអប់រំនេះ បង្ហាញថាទេវវិទ្យាមានឥទ្ធិពលមិនត្រឹមតែលើការគិតបែបទ្រឹស្តីប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងលើជីវិតវប្បធម៌ និងសង្គមរបស់សហគមន៍សាសនានានាផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

រូប Baron d'Holbach ប្រភព: Wikipedia

ទេវវិទ្យានៅតែជាមុខវិជ្ជាសិក្សាដ៏រស់រវើកនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ សំណួរអំពីអាទិទេព វិវរណៈ និងទំនាក់ទំនងរវាងអាទិទេព និងពិភពធម្មជាតិ នៅតែជាខ្លឹមសារកណ្ដាលនៃមុខវិជ្ជានេះ។

រូបភាពរបស់ Baron d'Holbach ដែលមានក្នុងអត្ថបទវិគីភីឌាស្តីពីទេវវិទ្យា រំលឹកថា ការជជែកដេញដោលអំពីទេវវិទ្យាក៏រួមបញ្ចូលទាំងសំឡេងរិះគន់ចំពោះជំនឿសាសនាផងដែរ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីទេវវិទ្យាអាចជួយបំភ្លឺព័ត៌មានអន្តរជាតិដែលទាក់ទងនឹងជំនឿសាសនា ស្ថាប័នសាសនា និងការជជែកដេញដោលអំពីតួនាទីរបស់សាសនានៅក្នុងសង្គម។ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលសាសនាមានវត្តមានយ៉ាងច្បាស់ក្នុងជីវិតសង្គម ការសិក្សាផ្នែកនេះជួយឱ្យយើងយល់កាន់តែច្បាស់អំពីរបៀបដែលសហគមន៍ផ្សេងៗគ្នាបកស្រាយ និងអនុវត្តជំនឿរបស់ពួកគេ។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

Related articles · 1 brief

ក្រុមប្រឹក្សា កាល់សេដុន ៤៥១៖ ចំណុចរបត់ នៃ ជម្លោះ គោលលទ្ធិ ព្រះគ្រិស្ត និង មរតក យូរអង្វែង

នៅថ្ងៃទី ៨ តុលា ឆ្នាំ ៤៥១ ក្រុមប្រឹក្សាសកលលោកដ៏ធំបំផុតក្នុងចំណោមក្រុមប្រឹក្សាទាំងប្រាំពីរដំបូង ដែលមានប៊ីស្សពជាង ៥២០ រូប បានបើកនៅទីក្រុងកាល់សេដុន ហើយបានបញ្ចប់ដោយនិយមន័យអំពីព្រះធម្មជាតិទាំងពីររបស់ព្រះគ្រិស្ត ដែលនៅតែមានឥទ្ធិពលរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

5 sources · Wikipedia, Wikipedia, Wikipedia