ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ចលនាធិសូហ្វី ឬ សាសនាធិសូហ្វី (Theosophy) គឺជាចលនាសាសនាមួយដែលបានកកើតនៅសហរដ្ឋអាមេរិកនៅចុងសតវត្សទី១៩។ អ្នកបង្កើតសំខាន់គឺលោកស្រី ហេឡេណា ប្លាវ៉ាត់ស្គី (Helena Blavatsky) ជនជាតិរុស្ស៊ី ដែលបានសរសេរស្នាដៃជាច្រើន។ ចលនានេះបានទាញយកគំនិតពីទស្សនវិជ្ជាអឺរ៉ុបដូចជា នីអូផ្លាតូនិច (Neoplatonism) និងសាសនានិងទស្សនវិជ្ជាឥណ្ឌាដូចជា ហិណ្ឌូសាសនា និងពុទ្ធសាសនា។ ថ្វីបើអ្នកកាន់តាមជាច្រើនអះអាងថាវាមិនមែនជាសាសនាក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែអ្នកសិក្សាខាងសាសនាវិទ្យាបែងចែកវាជា "ចលនាសាសនាថ្មី" និងជាទម្រង់មួយនៃអប្បិលសាសនា (Occultism) នៅក្នុងប្រព័ន្ធអេសូទែរិចបស្ចឹមប្រទេស។

គោលការណ៍ និងការបង្រៀន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា សមាគមធិសូហ្វីបានដាក់ចេញគោលដៅចម្បងចំនួនបីគឺ៖ ការបង្កើតស្នូលភាពជាបងប្អូនរបស់មនុស្សជាតិដោយគ្មានការរើសអើងពូជសាសន៍ វណ្ណៈ ពណ៌សម្បុរ ឬភេទ។ ការលើកទឹកចិត្តសិក្សាអំពីសាសនា ទស្សនវិជ្ជា និងវិទ្យាសាស្ត្រ និងការស្វែងយល់ពីច្បាប់ធម្មជាតិដែលមិនទាន់អាចពន្យល់បាន និងអំណាចដែលលាក់កំបាំងក្នុងមនុស្ស។ ស្នូលនៃការបង្រៀនរួមមានជំនឿលើ "គ្រូនៃប្រាជ្ញាបុរាណ" (Masters of the Ancient Wisdom) ដែលជាព្រលឹងត្រាស់ដឹងជួយណែនាំមនុស្សលោក។ ការបង្រៀនអំពីវដ្ដសំខាន់មួយគឺ "ពូជឫស" (Root Races) ដែលពិពណ៌នាពីការវិវត្តខាងវិញ្ញាណរបស់មនុស្សជាតិតាមរយៈកល្ប។ រូបភាពដែលបង្ហាញពីប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យបញ្ជាក់ថា យោងតាមការបង្រៀននេះ ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យនីមួយៗគឺជាការបញ្ចេញពី "ឡូហ្គោស" (Logos) ហើយភពនីមួយៗមានវិញ្ញាណគ្រប់គ្រង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមរយាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ការបង្កើតសមាគមធិសូហ្វីធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨៧៥ ក្នុងទីក្រុងញូវយ៉ក ដោយប្លាវ៉ាត់ស្គី ព្រមទាំងលោក ហេនរី ស្ទីល អូលកាត់ (Henry Steel Olcott) និងលោក វីលៀម ខ្វ័ន ចាច (William Quan Judge) និងសមាជិកដទៃទៀត។ នៅឆ្នាំ១៨៧៩ ប្លាវ៉ាត់ស្គី និងអូលកាត់បានធ្វើដំណើរទៅឥណ្ឌា ហើយបានតាំងទីស្នាក់ការនៅអាឌីយ៉ារ (Adyar) ក្បែរក្រុងចេនណាយ (Chennai) ដែលបន្តធ្វើជាមជ្ឈមណ្ឌលរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ បន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់ប្លាវ៉ាត់ស្គីនៅឆ្នាំ១៨៩១ សមាគមបានជួបវិបត្តិបែកបាក់។ លោកស្រី អានី បេសាន (Annie Besant) បានឡើងកាន់តំណែងជាប្រធាននៅឆ្នាំ១៩០៧ និងបានពង្រីកសកម្មភាពយ៉ាងខ្លាំងនៅឥណ្ឌា និងអន្តរជាតិ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩០៩ បេសានបានប្រកាសថាក្មេងប្រុសម្នាក់ឈ្មោះ ជីដ្ឌូ ក្រីស្នាមួរតី (Jiddu Krishnamurti) ជាអ្នកដែលនឹងក្លាយជា "គ្រូពិភពលោក" ប៉ុន្តែក្រីស្នាមួរតីបានបដិសេធតួនាទីនេះនៅឆ្នាំ១៩២៩ ដែលបង្កភាពចលាចលក្នុងសមាគម។ សាខាអាមេរិកក៏បានបំបែកខ្លួនចេញក្រោមការដឹកនាំរបស់ចាច។

ឥទ្ធិពល និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ធិសូហ្វីបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើចលនាអប្បិលសាសនា និងអេសូទែរិចទំនើបនៅសតវត្សទី២០។ គំនិតរបស់ប្លាវ៉ាត់ស្គីបានដាស់តម្រង់ចំណាប់អារម្មណ៍របស់បស្ចឹមប្រទេសទៅលើប្រាជ្ញាខាងកើតឡើងវិញ។ សិល្បករល្បីៗដូចជា វ៉ាសីលី កានឌីនស្គី (Wassily Kandinsky) បានទទួលឥទ្ធិពលពីគំនិតទាំងនេះក្នុងការងារអរូបីរបស់គេ។ លើសពីនេះ បេសានបានចូលរួមក្នុងចលនាឯករាជ្យឥណ្ឌា ដោយក្លាយជាសមាជិកសំខាន់នៃគណបក្សសមាជជាតិឥណ្ឌា។ សមាគមបានបើកសាលប្រជុំ បណ្ណាគារ និងមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សានៅជាច្រើនទីកន្លែង ឆ្លុះបញ្ចាំងពីឥទ្ធិពលវប្បធម៌ជាសកលរបស់វា ដូចជានៅប៊ូដាប៉ែស និងអ៊ីស្លង់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន សមាគមធិសូហ្វីបន្តដំណើរការជាអង្គការអន្តរជាតិ ដោយមានវត្តមាននៅជាង ៥០ ប្រទេស។ តាមវិគីភីឌា ខ្លួនបានបោះពុម្ភសៀវភៅ រៀបចំសិក្ខាសាលា និងការបង្រៀនអំពីទស្សនវិជ្ជាធិសូហ្វី។ សាលប្រជុំដូចជានៅម៉ាន់ហាតាន់ ទីក្រុងញូវយ៉ក ជាភស្តុតាងនៃសកម្មភាពបន្ត។ ចលនានេះនៅតែទាក់ទាញអ្នកស្វែងរកផ្លូវខាងវិញ្ញាណ ដោយសារការប្រសព្វរវាងវិទ្យាសាស្ត្រ និងសាសនា និងឥទ្ធិពលរបស់វាទៅលើចលនាអប្បិលសាសនាទំនើបនៅទូទាំងពិភពលោក។