ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ហ្គេតូ Theresienstadt គឺជាជំរំឃុំឃាំងមួយដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយកងកម្លាំង SS របស់ណាស៊ី ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ នៅក្នុងទីក្រុងបន្ទាយ Terezín ដែលជាផ្នែកនៃអាណាព្យាបាល Bohemia និង Moravia (បច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅក្នុងសាធារណរដ្ឋឆេក)។ តាមការកត់ត្រារបស់សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ហ្គេតូនេះមានតួនាទីពីរយ៉ាងគឺជាចំណតផ្លូវបញ្ជូនជនជាតិជ្វីហ្វទៅកាន់ជំរំសម្លាប់រង្គាល និងជាឧបករណ៍ឃោសនាដើម្បីបោកប្រាស់សហគមន៍អន្តរជាតិថា ជនជាតិជ្វីហ្វកំពុងត្រូវបាន «តាំងលំនៅថ្មី» ប្រកបដោយសុវត្ថិភាព។ លក្ខខណ្ឌនៅក្នុងហ្គេតូត្រូវបានរចនាឡើងដោយចេតនាឱ្យមានភាពអាក្រក់ ដើម្បីពន្លឿនការស្លាប់ដោយសារជំងឺ កង្វះអាហារ និងភាពចង្អៀតណែន។ មិនដូចហ្គេតូដទៃ ការងារទាសករនៅ Theresienstadt មិនបានរួមវិភាគទានសេដ្ឋកិច្ចធំដុំដល់ណាស៊ីទេ ពោលគឺគោលបំណងចម្បងគឺការបំផ្លាញជីវិត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ហ្គេតូ Theresienstadt ស្ថិតនៅក្នុងបន្ទាយចាស់ដែលសាងសង់ក្នុងសតវត្សទី១៨ ដោយចក្រភពអូទ្រីស។ វាមានបន្ទាយធំ (Main Fortress) ដែលត្រូវបានបំលែងជាកន្លែងឃុំឃាំង និងបន្ទាយតូច (Small Fortress) ដែលជាគុករបស់ Gestapo ។ បន្ទាយទាំងពីរត្រូវបានបំបែកដោយទន្លេ Eger ។

យោងតាម Wikipedia មនុស្សសរុបប្រមាណ ១៤៤ ០០០ នាក់ត្រូវបាននិរទេសមកកាន់ហ្គេតូនេះរវាងឆ្នាំ១៩៤១ និងឆ្នាំ១៩៤៥។ ពួកគេភាគច្រើនជាជនជាតិជ្វីហ្វមកពីតំបន់អឺរ៉ុបកណ្តាល និងខាងកើត ដូចជា ឆេកូស្លូវ៉ាគី អាល្លឺម៉ង់ អូទ្រីស ហូឡង់ ដាណឺម៉ាក និងប៉ូឡូញ ជាដើម (ដូចបង្ហាញក្នុងតារាង)។ ក្នុងចំណោមនោះ មានមនុស្សប្រមាណ ៣៣ ០០០ នាក់បានស្លាប់ដោយផ្ទាល់នៅក្នុងហ្គេតូ ខណៈដែល ៨៨ ០០០ នាក់ផ្សេងទៀតត្រូវបានបញ្ជូនបន្តទៅកាន់ជំរំសម្លាប់ជីវិតដូចជា Auschwitz, Treblinka និង Majdanek ។ ក្រុមអ្នកទោសដំបូងៗត្រូវបានណាស៊ីដាក់បង្ហាញថាជា «ជនជាតិជ្វីហ្វដែលមានឯកសិទ្ធិ» ដូចជាអ្នកវ័យចំណាស់ អតីតយុទ្ធជន និងអ្នកប្រាជ្ញសិល្បៈ ប៉ុន្តែតាមពិតពួកគេក៏ត្រូវបានបំផ្លាញដូចគ្នា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ហ្គេតូ Theresienstadt ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤១ តាមបញ្ជារបស់ Reinhard Heydrich ដែលជាអគ្គនាយកទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តីសន្តិសុខរីច។ វាត្រូវបានដាក់ឈ្មោះជាផ្លូវការថា «តំបន់តាំងលំនៅជនជាតិជ្វីហ្វ» និងមានគោលដៅប្រមូលផ្តុំជនជាតិជ្វីហ្វមកពី Bohemia និង Moravia មុននឹងបញ្ជូនពួកគេទៅទិសខាងកើត។ នៅពេលនោះ អត្រាស្លាប់គឺខ្ពស់ខ្លាំងដោយសារតែភាពអត់ឃ្លាន ជំងឺគ្រុនពោះវៀន និងជំងឺរាសរសាប់ជាដើម។ តាមការកត់ត្រា នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤២ មានមនុស្សស្លាប់រហូតដល់ ៣ ៩៤១ នាក់ក្នុងមួយខែ។

កំពូលនៃការឃោសនាបានកើតឡើងនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៤ នៅពេលដែលគណៈកម្មការកាកបាទក្រហមអន្តរជាតិបានចូលមកទស្សនា។ ណាស៊ីបានរៀបចំយុទ្ធនាការ «តុបតែង» ដ៏ធំ ដោយបណ្តេញអ្នកទោសជាង ៧ ០០០ នាក់ទៅ Auschwitz ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពចង្អៀត បង្កើតហាងកាហ្វេ សាលារៀន និងសួនច្បារក្លែងក្លាយ។ កុមារត្រូវបានបង្ខំឱ្យញញឹម និងច្រៀងចម្រៀងនៅមុខកាមេរ៉ា។ បន្ទាប់ពីដំណើរទស្សនានេះ ខ្សែភាពយន្តឃោសនាមួយដែលមានចំណងជើងថា «Theresienstadt: A Documentary Film from the Jewish Settlement Area» ក៏ត្រូវបានផលិតឡើង ដោយប្រើប្រាស់អ្នកទោសជាតួសម្តែង។ ក្រោយពេលថតចប់ តួសម្តែងនិងអ្នកដឹកនាំភាគច្រើនត្រូវបានបញ្ជូនទៅសម្លាប់។

Theresienstadt ត្រូវបានរំដោះដោយកងទ័ពក្រហមសូវៀតនៅថ្ងៃទី ៨ ឧសភា ឆ្នាំ១៩៤៥។ មុននឹងការរំដោះ ក្រុមអ្នកទោសមកពីជំរំផ្សេងៗដែលកំពុងជម្លៀសចេញពីទិសខាងកើតក៏ត្រូវបានបញ្ជូនមកទីនេះ ដែលធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍កាន់តែអាក្រក់។ មានករណីរថភ្លើងដឹកអ្នកទោសមួយពី Bergen-Belsen ត្រូវបានរំដោះដោយកងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិកនៅជិតទីក្រុង Farsleben កាលពីខែមេសា ឆ្នាំ១៩៤៥ ដែលបង្ហាញពីភាពវឹកវរចុងក្រោយនៃសង្គ្រាម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច វិមាត្ររបស់ហ្គេតូ Theresienstadt គឺតូចតាច។ អ្នកទោសត្រូវបានបង្ខំឱ្យធ្វើការក្នុងរោងជាង ឬការងារថែទាំ ប៉ុន្តែទិន្នផលសេដ្ឋកិច្ចមិនមែនជាគោលដៅចម្បងឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ជីវិតវប្បធម៌សម្ងាត់នៅក្នុងហ្គេតូគឺជារឿងដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់។ អ្នកទោសដែលជាអ្នកប្រាជ្ញ តន្រ្តីករ សិល្បករ និងអ្នកនិពន្ធបានបង្កើតការសម្តែង ការប្រគុំតន្រ្តី ការតាំងពិព័រណ៌ និងការបោះពុម្ពផ្សាយក្រៅផ្លូវការ។ ទស្សនាវដ្តី Vedem ដែលត្រូវបានសរសេរនិងគូរដោយក្រុមក្មេងៗប្រុសក្រោមការដឹកនាំរបស់ Petr Ginz បានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូខាងវិញ្ញាណ។

Wikipedia បានរៀបរាប់ពីវិចិត្រករដូចជា Bedřich Fritta ដែលបានគូររូបភាពដ៏ឈឺចាប់នៃជីវិតពិត រួមទាំងពិធីបុណ្យសព និងភាពអត់ឃ្លាន។ រូបគំនូរផ្សេងទៀតដូចជា «Facades for the International Commission» បានចំអកឱ្យយុទ្ធនាការតុបតែងមុខ។ ទោះជាយ៉ាងណា វប្បធម៌នេះក៏ត្រូវបានណាស៊ីកេងប្រវ័ញ្ចដើម្បីបង្កើតរូបភាពក្លែងក្លាយថា ហ្គេតូជាកន្លែងដែលអាចរស់នៅបាន។ ការសម្តែងតន្រ្តី និងសាលារៀនក្លែងក្លាយសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរកាកបាទក្រហមជាភស្តុតាងនៃការប្រើប្រាស់វប្បធម៌ជាឧបករណ៍នយោបាយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន ទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រ Terezín ត្រូវបានថែរក្សាជាសារមន្ទីរ និងវិមានអនុស្សាវរីយ៍ដល់ជនរងគ្រោះនៃហ្គេតូ និងឧក្រិដ្ឋកម្មណាស៊ីទាំងមូល។ វារំលឹកពីភាពឃោរឃៅនៃការបោកប្រាស់តាមរយៈការឃោសនា ហើយជាកន្លែងដ៏សំខាន់សម្រាប់ការអប់រំអំពី Holocaust ។ អ្នកទស្សនាមកពីជុំវិញពិភពលោកបានមកសិក្សាពីប្រវត្តិសាស្ត្រនេះដើម្បីយល់ពីផលវិបាកនៃការរើសអើងនិងអំពើហិង្សា។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse រឿងរ៉ាវរបស់ Theresienstadt មានមេរៀនសំខាន់ៗអំពីរបៀបដែលរដ្ឋាភិបាលអាចប្រើប្រាស់ព័ត៌មានមិនពិតដើម្បីបិទបាំងឧក្រិដ្ឋកម្មធំធេង។ នៅក្នុងបរិបទសហសម័យ នេះគឺជាការព្រមានប្រឆាំងនឹងយុទ្ធនាការបំភ្លៃសេចក្តីពិត និងការញុះញង់ជនជាតិ។ វាក៏មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជ្រាលជ្រៅជាមួយនឹងបទពិសោធន៍របស់ប្រទេសកម្ពុជាក្រោមរបបខ្មែរក្រហម ដែលបញ្ជាក់ពីភាពចាំបាច់នៃការអប់រំ និងការចងចាំប្រវត្តិសាស្ត្រដើម្បីការពារអនាគត។