ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ជាភាសាអង់គ្លេស បឹងទន្លេសាបគឺជាបឹងទឹកសាបមួយស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសកម្ពុជា។ វាជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធទន្លេមេគង្គ ហើយត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាបឹងទឹកសាបធំជាងគេនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ព្រមទាំងជាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីមួយដែលមានភាពសម្បូរបែប និងផលិតភាពខ្ពស់បំផុតនៅលើពិភពលោក។ ការប្រែប្រួលកម្រិតទឹកប្រចាំឆ្នាំដ៏ខ្លាំងរបស់វា ដែលអាចឡើងដល់ ១០ ម៉ែត្រក្រោយរដូវមូសុង ជាលក្ខណៈពិសេសមួយដែលផ្ដល់ឱ្យបឹងនេះនូវសមត្ថភាពផលិតជីវម៉ាស់ដ៏អស្ចារ្យសម្រាប់ទ្រទ្រង់ជីវិតរុក្ខជាតិនិងសត្វ។ នៅឆ្នាំ១៩៩៧ អង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) បានប្រកាសដាក់បញ្ចូលបឹងទន្លេសាបទៅក្នុងបណ្ដាញតំបន់បម្រុងជីវមណ្ឌលពិភពលោក ដោយទទួលស្គាល់ពីតម្លៃអភិរក្សដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់វា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

បឹងទន្លេសាបស្ថិតនៅចំកណ្ដាលតំបន់ទំនាបកណ្ដាលនៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយត្រូវបានតភ្ជាប់ទៅនឹងទន្លេមេគង្គដោយទន្លេសាប។ ក្នុងកំឡុងរដូវវស្សា ចាប់ពីខែមិថុនាដល់ខែតុលា ទឹកពីទន្លេមេគង្គហូរបញ្ច្រាស់ទិសចូលទៅក្នុងបឹង បណ្ដាលឱ្យផ្ទៃដីបឹងកើនឡើងពីប្រមាណ ២៥០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ទៅដល់ជាង ១២០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ បាតុភូតនេះបង្កើតបានជាតំបន់វាលទំនាបលិចទឹក និងព្រៃលិចទឹកដ៏ធំ ដែលដើរតួជាកន្លែងពងកូន និងចិញ្ចឹមជីវិតសម្រាប់មច្ឆជាតិនិងសត្វស្លាបរាប់រយប្រភេទ។

សហគមន៍មនុស្សនៅតំបន់ទន្លេសាបបានសម្របខ្លួនទៅនឹងវដ្ដទឹកនេះ ដោយរស់នៅក្នុងភូមិអណ្តែតទឹកនិងផ្ទះដែលសង់នៅលើបង្គោលខ្ពស់។ ប្រជាជនភាគច្រើនជាអ្នកនេសាទ និងកសិករ ដែលពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើធនធានពីបឹងសម្រាប់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។ ការប្រមូលផលត្រី និងការដាំដុះស្រូវនៅតំបន់ទំនាបលិចទឹកគឺជាសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចចំបង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាម Wikipedia បឹងទន្លេសាបត្រូវបានគេស្គាល់ជាយូរមកហើយថាជាប្រភពធនធានដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រជាជននៅតំបន់នេះ។ ការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧ ដោយអង្គការយូណេស្កូជាតំបន់បម្រុងជីវមណ្ឌល បានបញ្ជាក់ពីតម្លៃអន្តរជាតិរបស់វា។ ប៉ុន្តែចាប់ពីដើមសតវត្សរ៍ទី២១ សម្ពាធពីកត្តាមនុស្ស ដូចជាការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ កសិកម្មខ្លាំងក្លា និងការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ បានចាប់ផ្ដើមធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនេះធ្លាក់ចុះយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រជាជននៅតំបន់ទន្លេសាបពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើជលផល។ បឹងនេះផ្ដល់ត្រីទឹកសាបយ៉ាងច្រើនសម្បើម ដែលជាប្រភពប្រូតេអ៊ីនចម្បងសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាភាគច្រើន។ កសិកម្មក៏រីកចម្រើនដែរ ដោយសារភាពមានជីជាតិនៃដីល្បាប់ពីទឹកជំនន់ជួយឱ្យផលិតកម្មស្រូវនៅទូទាំងតំបន់នេះមានបរិមាណខ្ពស់។

ខាងវប្បធម៌ បឹងទន្លេសាបបានបង្កើតឱ្យមានរបៀបរស់នៅពិសេសមួយ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងក្នុងសិល្បៈ តន្ត្រី និងពិធីបុណ្យប្រពៃណី។ ពិធីបុណ្យអុំទូកដែលប្រារព្ធឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ គឺជាការបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងយ៉ាងស៊ីជម្រៅរវាងប្រជាជនខ្មែរ និងទន្លេសាប។ លើសពីនេះ ភូមិអណ្តែតទឹក ដូចជា កំពង់ភ្លុក និង កំពង់លួង បានក្លាយជាគោលដៅទេសចរណ៍សំខាន់ ដោយទាក់ទាញភ្ញៀវជាតិនិងអន្តរជាតិឱ្យមកទស្សនាជីវិតលើទឹក និងទេសភាពព្រៃលិចទឹកដ៏ស្រស់ស្អាត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន បឹងទន្លេសាបកំពុងប្រឈមនឹងវិបត្តិបរិស្ថានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ យោងតាម Wikipedia ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការធ្វើកសិកម្មដែលពឹងផ្អែកខ្លាំង ការនេសាទហួសកម្រិត ការពង្រីកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ សុទ្ធតែកំពុងគំរាមកំហែងដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដ៏ផុយស្រួយមួយនេះ។ ការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីនៅតាមដងទន្លេមេគង្គខាងលើ ដូចជានៅប្រទេសចិន និងឡាវ បានកាត់បន្ថយបរិមាណទឹកនិងដីល្បាប់ដែលហូរចូលបឹង ដែលជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ដល់ផលិតភាពត្រី និងកសិកម្ម។

ថ្មីៗនេះ គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ធំៗក្នុងស្រុក ដូចជាគម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ ក៏បានបង្កឱ្យមានការពិភាក្សាអំពីផលប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធទឹកនៅកម្ពុជា រួមទាំងបឹងទន្លេសាបផងដែរ។ ប្រជាជននិងអង្គការសង្គមស៊ីវិលកំពុងអំពាវនាវឱ្យមានការគ្រប់គ្រងធនធានប្រកបដោយនិរន្តរភាព ដើម្បីការពារបឹងដ៏មានតម្លៃនេះសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។ KhmerPulse បន្តតាមដានគ្រប់ព្រឹត្តិការណ៍ពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីផ្ដល់ព័ត៌មានទាន់ហេតុការណ៍ដល់អ្នកអាន។