ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា ប៉មឡុងដ៍ (ឈ្មោះផ្លូវការ៖ ព្រះរាជវាំង និងបន្ទាយនៃព្រះមហាក្សត្រនៅប៉មឡុងដ៍) គឺជាបន្ទាយនិងប្រាសាទប្រវត្តិសាស្ត្រដែលស្ថិតនៅលើច្រាំងខាងជើងនៃទន្លេថេម ក្នុងទីក្រុងឡុងដ៍ ប្រទេសអង់គ្លេស។ វាស្ថិតក្នុងសង្កាត់ថោវើរ ហាម្លេត (Tower Hamlets) ហើយបំបែកចេញពីទីក្រុងឡុងដ៍ចាស់ (City of London) ដោយទីធ្លាបើកចំហដែលគេហៅថាភ្នំប៉ម (Tower Hill)។ ប៉មនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅចុងឆ្នាំ១០៦៦ ក្នុងសម័យការត្រួតត្រាន័រម៉ែន (Norman Conquest)។ ប៉មស (White Tower) ដែលជាឈ្មោះរបស់បន្ទាយនេះ ត្រូវបានសាងសង់ដោយព្រះបាទវីល្លៀមទី១ (William the Conqueror) ក្នុងឆ្នាំ១០៧៨ ហើយដំបូងឡើយជានិមិត្តសញ្ញានៃការជិះជាន់ ប៉ុន្តែក្រោយមកបានក្លាយជារាជវាំងដ៏ធំមួយ។ ប៉មឡុងដ៍ជាសំណង់ស្មុគស្មាញដែលផ្សំឡើងពីអគារជាច្រើនស្ថិតក្នុងរង្វង់កំពែងការពារពីរជាន់ និងមានគូទឹកព័ទ្ធជុំវិញ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា ទីតាំងរបស់ប៉មឡុងដ៍ស្ថិតនៅភាគខាងជើងទន្លេថេម ដោយមានកំពង់ផែនិងទីវាលប្រវត្តិសាស្ត្រនៅជិតនោះ។ ការពង្រីកបន្ទាយនេះបានកើតឡើងជាច្រើនដំណាក់កាល ជាពិសេសក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទរីឆាដទី១ ហេនរីទី៣ និង អេដវឺដទី១ នៅសតវត្សរ៍ទី១២ និងទី១៣។ ច្រកចូលដើមនៃប៉មសគឺស្ថិតនៅជាន់ទី១ (មិនមែនជាន់ដី) ដែលជាលក្ខណៈពិសេសផ្នែកសុវត្ថិភាពក្នុងសម័យនោះ។ នៅខាងក្នុងប៉មស មានវិហារ St John's Chapel ដែលជាគំរូស្ថាបត្យកម្មសម័យន័រម៉ែនដ៏កម្រ។ ប្លង់ទូទៅមានកំពែងពីរជាន់ និងគូទឹកដែលឥឡូវនេះស្ងួត ប៉ុន្តែនៅតែអាចមើលឃើញ។ ថ្វីបើប៉មនេះមិនមែនជាកន្លែងរស់នៅសម្រាប់ប្រជាជនទូទៅក្តី ក៏វាជាទីតាំងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិជារៀងរាល់ថ្ងៃ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប៉មឡុងដ៍ចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ១០៦៦ បន្ទាប់ពីការត្រួតត្រាន័រម៉ែន ហើយប៉មសត្រូវបានសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ១០៧៨។ ក្នុងសម័យកណ្តាល ប៉មនេះបានដើរតួជារាជវាំង ប៉ុន្តែក៏ជាពន្ធនាគារសម្រាប់អ្នកទោសសំខាន់ៗផងដែរ។ អ្នកទោសដ៏ល្បីម្នាក់គឺ ឆាល អ្នកឧកញ៉ាអូរ៉េលៀន (Charles, Duke of Orléans) ក្មួយប្រុសរបស់ស្តេចបារាំង ដែលត្រូវបានឃុំខ្លួននៅទីនេះក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមរយឆ្នាំ។ រូបភាពចំណាស់ជាងគេដែលនៅរស់រានមានជីវិតនៃប៉មឡុងដ៍គឺជារូបនៅសតវត្សរ៍ទី១៥ ដែលបង្ហាញប៉មស កំពង់ផែ និងស្ពានឡុងដ៍ចាស់។

ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏អាថ៌កំបាំងមួយគឺករណីព្រះអង្គម្ចាស់ទាំងពីរ (Princes in the Tower) ដែលត្រូវបានគេជឿថាបានសោយទិវង្គតនៅក្នុងប៉មក្នុងឆ្នាំ១៤៨៣។ រូបគំនូរដោយ John Everett Millais ឆ្នាំ១៨៧៨ បានបង្កើតឡើងដើម្បីរំលឹកព្រឹត្តិការណ៍នេះ។ លើសពីនេះ ភ្នំប៉ម (Tower Hill) ខាងជើងបន្ទាយ គឺជាទីតាំងប្រហារជីវិតសាធារណៈដែលក្នុងរយៈពេល ៤០០ ឆ្នាំ មានមនុស្ស ១១២ នាក់ត្រូវបានប្រហារជីវិតនៅទីនោះ។ នៅឆ្នាំ២០០៦ មានការបើកសម្ពោធអនុស្សាវរីយ៍ដល់អ្នកដែលត្រូវបានប្រហារជីវិត (Memorial To The Executed) រចនាដោយ Brian Catling។ ក៏មានក្បួនដង្ហែរាជសម្បត្តិតាមប្រពៃណីពីប៉មទៅវិហារវ៉េសមីនស្ទើរ ដូចដែលបានកត់ត្រាក្នុងឆ្នាំ១៥៤៧ សម្រាប់ព្រះបាទអេដវឺដទី៦។ ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រក៏បានបង្ហាញផងដែរនូវគំនូរឆ្លាក់ឆ្នាំ១៧៣៧ ដោយ Samuel និង Nathaniel Buck ដែលផ្តល់នូវទិដ្ឋភាពរបស់ប៉មនាសម័យនោះ។ ផ្ទះ King's House សាងសង់ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៦ និងតំបន់ Tower Green ក៏ជាទីតាំងប្រហារជីវិតឯកជនសម្រាប់អភិជនមួយចំនួនផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ ប៉មឡុងដ៍គឺជាកន្លែងទាក់ទាញទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយម ដូចបានបញ្ជាក់ក្នុងរូបថតច្រកចូលសំខាន់ដែលបង្ហាញភ្ញៀវទេសចរមកទស្សនាជាប្រចាំ។ គ្រឿងរាជវង្សនៃចក្រភពអង់គ្លេស (Crown Jewels) រួមទាំងមកុដសន្តអេដវឺដ ត្រូវបានដាក់តាំងនៅក្នុងអគារ Waterloo Block។ មកុដនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងពិធីឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ព្រះមហាក្សត្រអង់គ្លេស។ វប្បធម៌មួយដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍គឺវត្តមានរបស់ក្អែក (ravens) ដែលរស់នៅក្នុងបរិវេណ ហើយត្រូវបានគេថតរូបជាញឹកញាប់។

ក្នុងអតីតកាល ប៉មឡុងដ៍ក៏ជាកន្លែងចិញ្ចឹមសត្វ (menagerie) ដែលមានសត្វកម្រដូចជាតោ ដូចបានបង្ហាញតាមរយៈឆ្អឹងលលាដ៍ក្បាលរបស់តោបាបារី (Barbary lion) ដែលរក្សាទុកនៅសារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្ត្រធម្មជាតិ។ រូបសំណាកដំរីធ្វើពីលួស (wire elephant sculpture) ដោយវិចិត្រករ Kendra Haste ក៏ជាការបន្ថែមសិល្បៈទំនើបដល់ទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រនេះផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ប៉មឡុងដ៍មិនត្រឹមតែជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដ៏សំខាន់របស់ចក្រភពអង់គ្លេសប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាគំរូនៃការអភិរក្សប្រវត្តិសាស្ត្រនិងការទាក់ទាញទេសចរណ៍ប្រកបដោយចីរភាពផងដែរ។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា បទពិសោធន៍ពីការគ្រប់គ្រងរមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រដូចជាប៉មឡុងដ៍អាចផ្តល់មេរៀនដល់ការថែរក្សាប្រាសាទបុរាណនៅកម្ពុជា ដូចជាអង្គរវត្តជាដើម។ ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃភ្ញៀវទេសចរកម្ពុជាធ្វើដំណើរទៅក្រៅប្រទេស ការស្វែងយល់ពីគោលដៅទេសចរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រលំដាប់ពិភពលោកដូចជាប៉មឡុងដ៍នេះ អាចជួយជំរុញការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌រវាងប្រទេសទាំងពីរ។ លើសពីនេះ ការយល់ដឹងអំពីនិមិត្តសញ្ញារាជាធិបតេយ្យអង់គ្លេសក៏ជាផ្នែកមួយនៃការសិក្សាអំពីទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិផងដែរ។