KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់១៤ មិថុនា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ១៤ មិថុនា ២០២៦

ការបះបោររបស់កសិករអង់គ្លេសឆ្នាំ១៣៨១ និងការវាយដណ្តើមប៉មឡុងដ៍

នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៣៨១ ក្នុងការបះបោររបស់កសិករអង់គ្លេស ក្រុមឧទ្ទាមបានវាយចូលប៉មឡុងដ៍ និងសម្លាប់លោក Simon Sudbury (Lord Chancellor) និងលោក Robert Hales (Lord High Treasurer) ដោយកំហឹងចំពោះពន្ធដារដ៏ធ្ងន់។

Synthesized from

Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia

From the 1340s onwards, the catastrophic plague, known as the Black Death, had swept through England, killing between a third and half of the population. These huge death tolls led to a shortage of
ប្រភព: Wikimedia Commons

នៅចុងសតវត្សទី១៤ ប្រទេសអង់គ្លេសកំពុងប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិជាច្រើន។ តាមការកត់ត្រារបស់វិគីភីឌា ការបះបោររបស់កសិករ (Peasants' Revolt) ដែលត្រូវបានគេហៅផងដែរថា Wat Tyler's Rebellion គឺជាការបះបោរទ្រង់ទ្រាយធំមួយដែលបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ១៣៨១។ មូលហេតុចម្បងនៃការបះបោរនេះរួមមាន ភាពតានតឹងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមដែលបណ្តាលមកពីជំងឺប៉េស្ត Black Death ក្នុងទសវត្សឆ្នាំ១៣៤០ ការដំឡើងពន្ធខ្ពស់ដោយសារសង្គ្រាមរវាងអង់គ្លេសនិងបារាំងដែលគេស្គាល់ថាសង្គ្រាមរយឆ្នាំ (Hundred Years' War) និងភាពអស្ថិរភាពនៅក្នុងការដឹកនាំរបស់ទីក្រុងឡុងដ៍។

ជំងឺប៉េស្តបានធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងធំ។ យោងតាមវិគីភីឌា ភាពតានតឹងដែលបណ្តាលមកពីជំងឺនេះ រួមជាមួយនឹងការដំឡើងពន្ធខ្ពស់សម្រាប់ឧបត្ថម្ភសង្គ្រាមបានធ្វើឲ្យប្រជាជនមានកំហឹង។ សង្គ្រាមរយឆ្នាំរវាងអង់គ្លេសនិងបារាំងនៅតែបន្ត ហើយត្រូវការថវិកាយ៉ាងច្រើន ដូច្នេះរដ្ឋាភិបាលបានដំឡើងពន្ធដារម្តងហើយម្តងទៀត។ ការរួមផ្សំនៃកត្តាទាំងនេះបានបង្កើតជាចលនាតវ៉ាដ៏ធំ។

ប៉មឡុងដ៍មិនគ្រាន់តែជាបន្ទាយរឹងមាំប៉ុណ្ណោះទេ តាមវិគីភីឌា វាក៏ជានិមិត្តរូបនៃការគាបសង្កត់របស់ពួកន័រមែនលើប្រជាជនអង់គ្លេសដើមផងដែរ។ ស្ថាបនាឡើងក្នុងឆ្នាំ១០៦៦ ដោយស្តេច William the Conqueror ប៉មស (White Tower) ដែលជាសំណង់ដើមត្រូវបានកសាងរួចរាល់នៅឆ្នាំ១០៧៨។ វាធ្លាប់ជាព្រះរាជដំណាក់ និងជាទីតាំងរក្សាទ្រព្យសម្បត្តិរាជវង្ស។ ក្នុងកំឡុងការបះបោរ ប៉មនេះបានក្លាយជាគោលដៅ ដោយសារមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ជាច្រើនបានជ្រកកោននៅទីនេះ។

នៅខែមិថុនាឆ្នាំ១៣៨១ ក្រុមឧទ្ទាមដឹកនាំដោយ Wat Tyler បានដង្ហែរចូលក្រុងឡុងដ៍។ ពួកគេបានឡោមព័ទ្ធនិងវាយចូលប៉មឡុងដ៍ ដែលជាបេះដូងនៃអំណាចរាជាណាចក្រ។ នៅខាងក្នុង ពួកគេបានចាប់ខ្លួន Simon Sudbury អាចារ្យដ្ឋានធំនៃខាន់ធ័របឺរី និងជា Lord Chancellor ព្រមទាំង Robert Hales ជា Lord High Treasurer និងជា Grand Prior នៃ Knights Hospitaller។ ដោយគ្មានការកាត់ទោសតាមផ្លូវច្បាប់ អ្នកទាំងពីរត្រូវបានប្រហារជីវិតយ៉ាងឃោរឃៅ ដែលជាទង្វើដែលបង្ហាញពីកំហឹងរបស់ប្រជាជន។

លោក Simon Sudbury គឺជាឥស្សរជនសំខាន់ក្នុងព្រះវិហារនិងនយោបាយ។ តាមវិគីភីឌា គាត់ធ្លាប់ជាប៊ីសូព្រះសង្ឃនៃទីក្រុងឡុងដ៍ពីឆ្នាំ១៣៦១ ដល់ ១៣៧៥ មុននឹងក្លាយជាអាចារ្យដ្ឋានធំនៃខាន់ធ័របឺរីក្នុងឆ្នាំ១៣៧៥។ ក្នុងឆ្នាំចុងក្រោយនៃជីវិត គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជា Lord Chancellor ដែលជាមន្ត្រីច្បាប់កំពូល និងជាប្រមុខគណៈរដ្ឋមន្ត្រីរបស់ស្តេច Richard II។ តំណែងនេះមានអំណាចខ្លាំងក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធតុលាការ ហើយ Sudbury ត្រូវបានពួកកសិករចាត់ទុកថាជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចម្បងចំពោះគោលនយោបាយពន្ធដែលធ្វើឲ្យពួកគេរងទុក្ខ។

ចំណែកលោក Robert Hales វិញ គាត់ជាអ្នកជិះសេះ និងជាមេបញ្ជាការ Knights Hospitaller ដែលជាក្រុមទាហានសាសនា។ យោងតាមវិគីភីឌា គាត់ក៏ជា Lord High Treasurer ដែលជាមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុកំពូល និងជាតំណែងខ្ពស់បំផុតទីបីក្នុងឋានានុក្រមរដ្ឋាភិបាល។ Hales មានតួនាទីផ្ទាល់ក្នុងការប្រមូលពន្ធ និងគ្រប់គ្រងថវិកាសម្រាប់សង្គ្រាម។ ដូច្នេះគាត់ក៏ជាគោលដៅនៃការស្អប់របស់ពួកឧទ្ទាមដែរ។

ទោះបីជាការបះបោរត្រូវបានបង្រ្គប់វិញ តាមវិគីភីឌា ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ដំណើរការនយោបាយអង់គ្លេស។ សភាអង់គ្លេសបានក្លាយជាមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ក្នុងការដំឡើងពន្ធសម្រាប់យុទ្ធនាការយោធា។ ការស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការផ្តល់ថវិកាបន្ថែមនេះបានជះឥទ្ធិពលដល់សង្គ្រាមរយឆ្នាំ ដោយធ្វើឲ្យអង់គ្លេសមិនអាចធ្វើយុទ្ធនាការធំៗប្រឆាំងនឹងបារាំងដូចមុន។ ដូច្នេះ ការបះបោររបស់កសិករមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ក្នុងស្រុកទេ ប៉ុន្តែបានផ្លាស់ប្តូរផែនទីនយោបាយអន្តរជាតិផងដែរ។

ការវាយដណ្តើមប៉មឡុងដ៍និងការសម្លាប់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៅឆ្នាំ១៣៨១ គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពតានតឹងរវាងអ្នកកាន់អំណាចនិងប្រជាជនសាមញ្ញ។ វាបង្ហាញថា នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលមិនស្តាប់សំឡេងរបស់ប្រជាជន ហើយយកពន្ធហួសហេតុ ការបះបោរអាចកើតឡើង។ សព្វថ្ងៃនេះ ព្រឹត្តិការណ៍នេះនៅតែជាមេរៀនដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកដឹកនាំទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសក្នុងបរិបទនៃវិសមភាពសេដ្ឋកិច្ចនិងការតវ៉ារបស់ប្រជាជននៅសម័យទំនើប។

សរុបមក ការស្លាប់របស់ Simon Sudbury និង Robert Hales មិនគ្រាន់តែជាការសម្លាប់មនុស្សប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការវាយប្រហារទៅលើប្រព័ន្ធទាំងមូលដែលបានធ្វើឲ្យប្រជាជនរងទុក្ខ។ ថ្វីបើការបះបោរមិនបានសម្រេចគោលដៅទាំងអស់ក៏ដោយ ក៏វាបានបន្សល់ទុកស្លាកស្នាមមួយដែលមិនអាចបំភ្លេចបានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអង់គ្លេស និងពិភពលោក។

ប្រភពទាំងអស់ All 6 sources

  1. Wikipedia Peasants'_Revolt ១ មករា ១៣៨១
  2. Wikipedia Tower_of_London ១ មករា ១៣៨១
  3. Wikipedia Simon_Sudbury ១ មករា ១៣៨១
  4. Wikipedia Lord_Chancellor ១ មករា ១៣៨១
  5. Wikipedia Robert_Hales_(knight) ១ មករា ១៣៨១
  6. Wikipedia Lord_High_Treasurer ១ មករា ១៣៨១