ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia, Transport for London (ហៅកាត់ថា TfL) គឺជាស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលក្នុងតំបន់ដែលទទួលខុសត្រូវចម្បងចំពោះបណ្តាញដឹកជញ្ជូនសាធារណៈនៅក្នុងទីក្រុងឡុងដ៍ ចក្រភពអង់គ្លេស។ ស្ថាប័ននេះបានគ្រប់គ្រងសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនសំខាន់ៗដូចជា៖ រថភ្លើងក្រោមដីឡុងដ៍ (London Underground) ឡានក្រុង (London Buses) រថភ្លើងពន្លឺ Docklands Light Railway ខ្សែរថភ្លើង London Overground គម្រោង Crossrail (Elizabeth line) រថភ្លើងផ្លូវដែកក្នុងតំបន់ (London Trams) និងសេវាទូកដឹកអ្នកដំណើរតាមដងទន្លេ Thames។ លើសពីនេះ TfL ក៏ទទួលខុសត្រូវផ្លូវធំៗមួយចំនួន គម្រោងថ្លៃកកស្ទះ (Congestion Charge) និងតំបន់កាត់បន្ថយការបំពុល (Ultra Low Emission Zone – ULEZ) ក៏ដូចជាការលើកកម្ពស់ការជិះកង់ និងការដើរផងដែរ។

ស្ថាប័ន TfL ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០០០ ជាផ្នែកនៃអាជ្ញាធរមហាទីក្រុងឡុងដ៍ (Greater London Authority) ដោយបានស្នងបន្តពីអង្គការដឹកជញ្ជូនឡុងដ៍ចាស់ (London Regional Transport)។ ការិយាល័យកណ្តាលរបស់ TfL ស្ថិតនៅអគារ The Palestra ក្នុងសង្កាត់ Southwark ទីក្រុងឡុងដ៍ ដែលជាទីតាំងនៃមជ្ឈមណ្ឌលប្រតិបត្តិការដឹកជញ្ជូនលើផ្ទៃ។ ប្រាក់ចំណូលចម្បងរបស់ TfL បានមកពីការលក់សំបុត្រ ការគិតថ្លៃផ្លូវ និងការឧបត្ថម្ភពីរដ្ឋាភិបាលកណ្តាល ដូចដែល Wikipedia បានបញ្ជាក់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ឡុងដ៍ជាទីក្រុងធំបំផុតនៅអឺរ៉ុប ដែលមានប្រជាជនជាង ៨ លាននាក់ (យោងតាម Wikipedia) ហើយតំបន់ទីប្រជុំជនធំជាងនេះមានប្រជាជនជិត ១៥ លាននាក់។ បណ្តាញដឹកជញ្ជូនរបស់ TfL គ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីប្រមាណ ១.៥៧៩ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា ដោយបម្រើអ្នកធ្វើដំណើរជាង ១០ លាននាក់ក្នុងមួយថ្ងៃ (មុនការរាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩)។ ទីក្រុងឡុងដ៍ត្រូវបានបែងចែកជាតំបន់ពន្ធ (zones) សំរាប់ការគណនាថ្លៃសំបុត្រ ដែលធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធនេះមានលក្ខណៈពិសេស។

ភាសាផ្លូវការគឺភាសាអង់គ្លេស ប៉ុន្តែ TfL បានផ្តល់ព័ត៌មានសំខាន់ៗជាច្រើនភាសាសម្រាប់អ្នកធ្វើដំណើរអន្តរជាតិ ដែលរួមមានអ្នកទេសចររាប់លាននាក់មកទស្សនាទីក្រុងនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ តាម Wikipedia, បណ្តាញដឹកជញ្ជូនរបស់ TfL ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាផ្នែកសំខាន់មួយដែលធ្វើឱ្យឡុងដ៍ក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌សកល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

មុនឆ្នាំ ២០០០ ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូននៅទីក្រុងឡុងដ៍ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយអង្គភាពផ្សេងៗគ្នា ដូចជា London Transport (ដែលក្រោយមកប្តូរឈ្មោះជា London Regional Transport)។ តាម Wikipedia, ក្រុមប្រឹក្សាមហាទីក្រុងឡុងដ៍ (Greater London Council) ធ្លាប់មានអំណាចគ្រប់គ្រងការដឹកជញ្ជូនពីឆ្នាំ ១៩៧០ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៨៦ នៅពេលដែលក្រុមប្រឹក្សានេះត្រូវបានរំលាយដោយរដ្ឋាភិបាលអភិរក្ស។ ក្រោយមក ការគ្រប់គ្រងត្រូវបានប្រគល់ទៅឱ្យ London Regional Transport ដែលជាស្ថាប័នកណ្តាល។

ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ ប្រជាមតិបានអនុម័តការបង្កើតអាជ្ញាធរមហាទីក្រុងឡុងដ៍ឡើងវិញ ហើយច្បាប់អាជ្ញាធរមហាទីក្រុងឡុងដ៍ឆ្នាំ ១៩៩៩ បានបង្កើត TfL ជាស្ថាប័នគ្រប់គ្រងការដឹកជញ្ជូនថ្មី ដែលចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០០។ តាម Wikipedia, TfL បានទទួលការទទួលខុសត្រូវបន្តិចម្តងៗលើប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនទាំងអស់ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំបន្ទាប់ រួមទាំងការទទួលយកការគ្រប់គ្រងផ្លូវពីក្រុមប្រឹក្សាមូលដ្ឋាននៅឆ្នាំ ២០០៧។

ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗរួមមានការណែនាំថ្លៃកកស្ទះនៅកណ្តាលទីក្រុងក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ការដាក់ឱ្យប្រើប្រព័ន្ធសំបុត្រ Oyster Card ការបើកដំណើរការ London Overground ក្នុងឆ្នាំ ២០០៧ និងការដាក់ឱ្យដំណើរការខ្សែ Elizabeth line ក្នុងឆ្នាំ ២០២២។ គួរកត់សម្គាល់ថា ក្នុងអំឡុងការរាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩ ចំនួនអ្នកដំណើរបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ដែលបង្កបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុធ្ងន់ធ្ងរដល់ស្ថាប័ន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

TfL មិនត្រឹមតែជាប្រតិបត្តិករដឹកជញ្ជូនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាកម្លាំងសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់សម្រាប់ទីក្រុងឡុងដ៍។ តាម Wikipedia, ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនដែលមានប្រសិទ្ធភាពអនុញ្ញាតឱ្យកម្មកររាប់លាននាក់ធ្វើដំណើរទៅកាន់ការងារ ជំរុញវិស័យសេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុ បច្ចេកវិទ្យា និងទេសចរណ៍។ បើគ្មាន TfL ឡុងដ៍នឹងមិនអាចរក្សាឋានៈជាទីក្រុងសកលបានឡើយ។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ រូបសញ្ញា (logo) របស់ TfL ដែលគេហៅថា “Roundel” ពុម្ពអក្សរ “Johnston” និងផែនទី Tube map ដ៏ល្បីល្បាញ បានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញារបស់ទីក្រុងឡុងដ៍នៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ តាម Wikipedia, ផែនទីនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាស្នាដៃរចនាប្រព័ន្ធព័ត៌មានដ៏មានឥទ្ធិពល ហើយត្រូវបានយកគំរូដោយប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោក។ ឡានក្រុងពីរជាន់ពណ៌ក្រហម (Routemaster) ក៏ជារូបភាពតំណាងវប្បធម៌ដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរពីគ្រប់ទិសទី។

សរុបមក TfL មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការរក្សាអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ និងភាពរស់រវើកនៃទីក្រុង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាននៅប្រទេសកម្ពុជា ឬសហគមន៍ខ្មែរនៅបរទេស បទពិសោធន៍របស់ TfL អាចផ្តល់មេរៀនដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដឹកជញ្ជូននៅទីក្រុងភ្នំពេញ ដែលកំពុងជួបបញ្ហាកកស្ទះចរាចរណ៍ និងកង្វះប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនសាធារណៈទំនើប។ តាម Wikipedia, TfL បច្ចុប្បន្នកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុក្រោយកូវីដ ហើយត្រូវការជំនួយពីរដ្ឋាភិបាលដើម្បីរក្សាសេវាកម្ម ខណៈពេលដែលគម្រោងពង្រីក និងធ្វើទំនើបកម្មនៅតែបន្ត ដូចជាការជំនួសឡានក្រុងម៉ាស៊ូតដោយឡានអគ្គិសនី និងការពង្រីកតំបន់ ULEZ ដើម្បីគុណភាពខ្យល់។

ថ្មីៗនេះ ការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធបង់ថ្លៃ contactless ដែលជាគំរូជោគជ័យនៅទីក្រុងឡុងដ៍ បានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីបណ្តាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលចង់រៀបចំប្រព័ន្ធសំបុត្រទំនើប។ តាម Wikipedia, ជោគជ័យរបស់ TfL ក្នុងការធ្វើសមាហរណកម្មប្រព័ន្ធផ្សេងៗក្រោមអង្គភាពតែមួយ គឺជាករណីសិក្សាដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នករៀបចំគោលនយោបាយដឹកជញ្ជូននៅទូទាំងពិភពលោក។