ការរឹតត្បិតការធ្វើដំណើរទាក់ទងនឹងជំងឺអេបូឡាឆ្នាំ២០១៤

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមវីគីភីឌា ការផ្ទុះរាតត្បាតជំងឺអេបូឡានៅអាហ្វ្រិកខាងលិចក្នុងឆ្នាំ២០១៤ គឺជាការផ្ទុះធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយមានករណីជំងឺជាង ២៨ ០០០ ករណី និងបណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់ជាង ១១ ០០០ នាក់។ ការរាតត្បាតនេះបានបង្កឱ្យរដ្ឋាភិបាលជាច្រើនជុំវិញពិភពលោកដាក់ចេញការរឹតត្បិតការធ្វើដំណើរយ៉ាងតឹងរ៉ឹង រួមមានការហាមឃាត់ការហោះហើរ ការផ្អាកទិដ្ឋាការ និងការដាក់ឱ្យនៅដាច់ពីគេជាកំហិតសម្រាប់អ្នកដំណើរមកពីតំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់។

យោងតាមវីគីភីឌា អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានរាយការណ៍ថា ការរឹតត្បិតទាំងនេះមិនត្រូវបានគាំទ្រដោយភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រទេ ហើយបានព្រមានថាអាចរាំងស្ទះដល់កិច្ចខិតខំប្រយុទ្ធប្រឆាំងជំងឺនេះ។ ទោះជាយ៉ាងណា រដ្ឋាភិបាលជាច្រើនបានចាត់ទុកថាការដាក់ចេញវិធានការទាំងនេះគឺជារបៀបការពារសុខភាពសាធារណៈរបស់ប្រទេសខ្លួន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាមវីគីភីឌា ការផ្ទុះរាតត្បាតជំងឺអេបូឡាបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងប្រទេសហ្គីណេ ហើយបានរាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សទៅប្រទេសជិតខាង ដូចជា សៀរ៉ាឡេអូន និងលីបេរីយ៉ា។ ករណីខ្លះទៀតត្រូវបានរាយការណ៍នៅនីហ្សេរីយ៉ា ម៉ាលី សេណេហ្កាល់ ហើយមានករណីធ្វើដំណើរទាក់ទងមកសហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុប។

ការរឹតត្បិតការធ្វើដំណើរភាគច្រើនគឺផ្តោតទៅលើអ្នកដំណើរមកពីប្រទេសហ្គីណេ សៀរ៉ាឡេអូន និងលីបេរីយ៉ា។ យោងតាមវីគីភីឌា ប្រទេសជាច្រើននៅអាហ្វ្រិក និងតំបន់ផ្សេងៗទៀត បានបិទព្រំដែន ឬដាក់វិធានការពិនិត្យសុខភាពយ៉ាងតឹងរ៉ឹងនៅព្រលានយន្តហោះ។ ឧទាហរណ៍ ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបានផ្អាកការចេញទិដ្ឋាការសម្រាប់អ្នកធ្វើធម្មយាត្រា ហើយបណ្តាប្រទេសអាហ្វ្រិកមួយចំនួនបានហាមឃាត់ការហោះហើរពីតំបន់ដែលមានជំងឺ។ លទ្ធផលគឺមានអ្នកដំណើររាប់ពាន់នាក់ត្រូវបានជាប់គាំង និងមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ប្រជាជននៅអាហ្វ្រិកខាងលិច។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមវីគីភីឌា ការផ្ទុះជំងឺអេបូឡាឆ្នាំ២០១៤ បានចាប់ផ្តើមដំបូងនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៣ នៅប្រទេសហ្គីណេ ប៉ុន្តែត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនៅខែមីនា ឆ្នាំ២០១៤។ មកដល់ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៤ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានប្រកាសថាវាជាភាពអាសន្នសុខភាពសាធារណៈនៃការព្រួយបារម្ភអន្តរជាតិ។

ការរឹតត្បិតការធ្វើដំណើរបានចាប់ផ្តើមត្រូវបានដាក់ចេញពីខែសីហាដល់ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៤។ យោងតាមវីគីភីឌា រដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេស បានបញ្ជូនកងទ័ពទៅជួយក្នុងតំបន់ ប៉ុន្តែក៏បានដាក់ឱ្យនៅដាច់ពីគេសម្រាប់អ្នកធ្វើដំណើរមកពីតំបន់នោះផងដែរ។ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ជាច្រើនបានផ្អាកការហោះហើរទៅកាន់ប្រទេសដែលរងផលប៉ះពាល់។ អង្គការសហប្រជាជាតិបានរិះគន់ថា ការរឹតត្បិតទាំងនេះបានបង្កឲ្យមានផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរ និងបានរារាំងការផ្តល់ជំនួយ។ នៅឆ្នាំ២០១៦ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានប្រកាសបញ្ចប់ការរាតត្បាតនេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

យោងតាមវីគីភីឌា ការរឹតត្បិតការធ្វើដំណើរបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសនៅអាហ្វ្រិកខាងលិច។ វិស័យទេសចរណ៍ ពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគត្រូវបានបង្អាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ធនាគារពិភពលោកបានប៉ាន់ប្រមាណថា ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ប្រទេសទាំងបីបានបាត់បង់ប្រមាណ ២.២ ពាន់លានដុល្លារ។ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ជាច្រើនក៏បានខាតបង់ប្រាក់ចំណូលយ៉ាងច្រើនផងដែរ។

តាមផ្នែកវប្បធម៌ ការរឹតត្បិតបានបង្កើតការមាក់ងាយនិងការរើសអើងចំពោះជនជាតិអាហ្វ្រិក និងអ្នកដែលមានដើមកំណើតពីតំបន់នោះនៅទូទាំងពិភពលោក។ យុទ្ធនាការបំភិតបំភ័យបានរីករាលដាល ហើយការអនុវត្តវប្បធម៌ប្រពៃណីដូចជាពិធីបុណ្យសពត្រូវបានរំខាន។ យោងតាមវីគីភីឌា ទន្ទឹមនេះ ការរាតត្បាតនេះបានជំរុញឱ្យមានការវិនិយោគបន្ថែមលើសន្តិសុខសុខភាពពិភពលោក និងការត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ជំងឺរាតត្បាតនាពេលអនាគត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

បច្ចុប្បន្ននេះ មេរៀនពីការរឹតត្បិតការធ្វើដំណើរក្នុងឆ្នាំ២០១៤ នៅតែមានភាពពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេសបន្ទាប់ពីការរាតត្បាតជំងឺកូវីដ-១៩។ ក្នុងអំឡុងជំងឺកូវីដ-១៩ ប្រទេសជាច្រើនរួមទាំងកម្ពុជា បានដាក់ចេញវិធានការហាមឃាត់ការធ្វើដំណើរ និងការដាក់ឱ្យនៅដាច់ពីគេ។ ការជជែកវែកញែកអំពីប្រសិទ្ធភាព និងក្រមសីលធម៌នៃការរឹតត្បិតការធ្វើដំណើរនៅតែបន្ត។

យោងតាមវីគីភីឌា អង្គការសុខភាពពិភពលោកឥឡូវនេះមានគោលការណ៍ណែនាំដែលលើកទឹកចិត្តឱ្យមានវិធានការសមស្របដោយពឹងផ្អែកលើហានិភ័យ ជាជាងការហាមឃាត់ជារួម។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា បទពិសោធន៍ពីការរឹតត្បិតការធ្វើដំណើរក្នុងអំឡុងកូវីដ-១៩ អាចជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីសារៈសំខាន់នៃតុល្យភាពរវាងការការពារសុខភាពសាធារណៈ និងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចសង្គម។