ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សន្ធិសញ្ញាត្រីភាគី (Tripartite Pact) ដែលគេស្គាល់ផងដែរថាជា «សន្ធិសញ្ញាប៊ែរឡាំង» គឺជាកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ អ៊ីតាលី និងជប៉ុន ដែលត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅទីក្រុងប៊ែរឡាំង នៅថ្ងៃទី២៧ កញ្ញា ១៩៤០។ តាមវិគីភីឌា វាជាសម្ព័ន្ធភាពយោធាបែបការពារខ្លួន ហើយក្រោយមកមានប្រទេសហុងគ្រី រូម៉ានី ស្លូវ៉ាគី ប៊ុលហ្គារី និងយូហ្គោស្លាវី ចូលរួមបន្ថែម។

អ្នកចុះហត្ថលេខាមានលោក ចូអាហ៊ីម វ៉ុន រីបិនត្រុប (Joachim von Ribbentrop) តំណាងអាល្លឺម៉ង់ លោក ហ្គាលេអាសូ ឆាណូ (Galeazzo Ciano) តំណាងអ៊ីតាលី និងលោក សាប៊ូរ៉ូ គូរុស៊ូ (Saburō Kurusu) តំណាងជប៉ុន ក្នុងវត្តមានរបស់លោក អាដុល ហ៊ីត្លែរ (Adolf Hitler)។ ប្រទេសទាំងបីនេះ ត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជាមហាអំណាចអ័ក្ស (Axis) ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សន្ធិសញ្ញាត្រីភាគីមិនមែនជាប្រទេស ឬទឹកដីណាមួយទេ ប៉ុន្តែជាកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងរដ្ឋចំនួនបី ដែលស្ថិតនៅលើពីរទ្វីបផ្សេងគ្នា។ តាមវិគីភីឌា ភាគីហត្ថលេខីមានអាល្លឺម៉ង់ អ៊ីតាលី និងជប៉ុន ដោយអាល្លឺម៉ង់ និងអ៊ីតាលីស្ថិតនៅអឺរ៉ុប រីឯជប៉ុនស្ថិតនៅអាស៊ីខាងកើត។ ទីក្រុងប៊ែរឡាំង ជាទីតាំងនៃពិធីចុះហត្ថលេខា ហើយស្ថានទូតជប៉ុននៅទីក្រុងនេះ ត្រូវបានតុបតែងដោយទង់ជាតិនៃប្រទេសហត្ថលេខីទាំងបី ក្នុងខែកញ្ញា ១៩៤០។

រដ្ឋដែលបានចូលរួមបន្ថែមមានហុងគ្រី រូម៉ានី ស្លូវ៉ាគី ប៊ុលហ្គារី និងយូហ្គោស្លាវី ដែលស្ថិតនៅអឺរ៉ុបកណ្តាល អឺរ៉ុបខាងកើត និងតំបន់បាល់កង់។ ក្រៅពីនេះ រដ្ឋឯករាជ្យក្រូអាត (Independent State of Croatia) ដែលជារដ្ឋអាណិកជន (client state) របស់អ៊ីតាលី និងអាល្លឺម៉ង់ ក៏បានចូលរួមក្នុងសន្ធិសញ្ញានេះដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

សន្ធិសញ្ញាត្រីភាគីត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី២៧ កញ្ញា ១៩៤០ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ ក្រោយការចុះហត្ថលេខា រដ្ឋជាច្រើននៅអឺរ៉ុបកណ្តាល និងអឺរ៉ុបខាងកើត បានចូលរួមបន្ថែម រួមមានហុងគ្រី រូម៉ានី ស្លូវ៉ាគី ប៊ុលហ្គារី និងយូហ្គោស្លាវី។ ឯកសារពិធីសារផ្លូវការនៃការចូលរួមរបស់ប៊ុលហ្គារី មានកាលបរិច្ឆេទថ្ងៃទី១ មីនា ១៩៤១។

ករណីដ៏សំខាន់មួយ គឺការចូលរួមរបស់យូហ្គោស្លាវី។ តាមវិគីភីឌា ការចូលរួមនេះបានបង្កឱ្យមានរដ្ឋប្រហារនៅទីក្រុងប៊ែលក្រាដ ពីរថ្ងៃក្រោយមក។ ជាការឆ្លើយតប អាល្លឺម៉ង់ អ៊ីតាលី និងហុងគ្រី បានឈ្លានពានយូហ្គោស្លាវី។ រដ្ឋអាណិកជនអ៊ីតាលី-អាល្លឺម៉ង់ ដែលមានឈ្មោះថារដ្ឋឯករាជ្យក្រូអាត បានចូលរួមក្នុងសន្ធិសញ្ញានេះនៅថ្ងៃទី១៥ មិថុនា ១៩៤១។

នៅអាស៊ី សន្ធិសញ្ញានេះក៏មានផលប៉ះពាល់ផងដែរ។ តាមវិគីភីឌា នៅថ្ងៃទី៩ ធ្នូ ១៩៤១ ប្រទេសចិនបានប្រកាសសង្គ្រាមទៅលើអាល្លឺម៉ង់ និងអ៊ីតាលី ដោយលើកហេតុផលថា សន្ធិសញ្ញាត្រីភាគីបានចងសម្ព័ន្ធមិត្តទាំងនោះចូលគ្នាជា «ប្លុកនៃរដ្ឋឈ្លានពាន ដែលសហការគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ដើម្បីអនុវត្តកម្មវិធីរួមគ្នានៃការសញ្ជ័យ និងការត្រួតត្រាពិភពលោក»។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ខ្លឹមសារសំខាន់នៃសន្ធិសញ្ញាត្រីភាគី គឺផ្នែកយោធា និងនយោបាយ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ សន្ធិសញ្ញានេះក៏មានវត្តមានក្នុងការផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈនៃសម័យសង្គ្រាមផងដែរ។

នៅថ្ងៃទី១៥ មករា ១៩៤១ ការិយាល័យព័ត៌មានរបស់គណៈរដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន បានចេញផ្សាយទស្សនាវដ្តីមួយ ដែលផ្សព្វផ្សាយអំពីសន្ធិសញ្ញាត្រីភាគី។ ការតុបតែងទង់ជាតិនៃប្រទេសហត្ថលេខីទាំងបីនៅស្ថានទូតជប៉ុនក្នុងទីក្រុងប៊ែរឡាំង ក៏ជាសក្ខីកម្មនៃរបៀបដែលសន្ធិសញ្ញានេះត្រូវបានបង្ហាញជាសាធារណៈដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ សន្ធិសញ្ញាត្រីភាគីបង្ហាញពីរបៀបដែលសង្គ្រាមនៅអឺរ៉ុប និងសង្គ្រាមនៅអាស៊ី បានភ្ជាប់គ្នា។ ការចូលរួមរបស់ជប៉ុនក្នុងសន្ធិសញ្ញានេះ បានធ្វើឱ្យជម្លោះនៅអាស៊ីកាន់តែជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយជម្លោះនៅអឺរ៉ុប ហើយតំបន់នេះក៏មានទំនាក់ទំនងជាមួយមហាអំណាចទាំងនោះផងដែរ។

រូបថតពីឆ្នាំ១៩៤៣ នៅទីក្រុងប៊ែរឡាំង បង្ហាញលោក ហ្លួង វិចិត្រវាធកាន (Luang Wichitwathakan) នៃប្រទេសថៃ ជាមួយអ្នកការទូតអាល្លឺម៉ង់។ នេះជាសក្ខីកម្មថា ទំនាក់ទំនងរវាងបុគ្គល និងមន្ត្រីនៃតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជាមួយមហាអំណាចអឺរ៉ុប ក៏មានវត្តមានក្នុងសម័យនោះដែរ។

បច្ចុប្បន្ន សន្ធិសញ្ញាត្រីភាគីនៅតែជាឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រសំខាន់ ដែលគេសិក្សា និងយោងក្នុងការពិភាក្សាអំពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២ និងអំពីរបៀបដែលសម្ព័ន្ធភាពយោធាឆ្លងទ្វីបត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ជាង ៨៥ ឆ្នាំក្រោយការចុះហត្ថលេខា មរតកនៃសន្ធិសញ្ញានេះនៅតែអាចមើលឃើញតាមរយៈឯកសារ រូបថត និងការចងចាំប្រវត្តិសាស្ត្រនៅអឺរ៉ុប និងអាស៊ី។