KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់១០ កញ្ញា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ១០ កញ្ញា ២០២៦

ទុង ជីហ្វា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ទុង ជីហ្វា ក្នុងឆ្នាំ ២០១១ ប្រភព: Wikipedia

ទុង ជីហ្វា (Tung Chee-hwa) គឺជាអ្នកជំនួញ និងអ្នកនយោបាយកោះហុងកុងដែលបានចូលនិវត្តន៍។ តាមវិគីភីឌា លោកបានបម្រើការជាប្រធាននាយកប្រតិបត្តិទីមួយនៃតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសហុងកុង ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩៧ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០៥។ លោកបានឡើងកាន់តំណែងនេះនៅពេលដែលហុងកុងត្រូវបានផ្ទេរអធិបតេយ្យភាពពីចក្រភពអង់គ្លេសមកប្រទេសចិន នៅថ្ងៃទី ១ ឧសភា ១៩៩៧។ លោកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាឥស្សរជនសំខាន់ម្នាក់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទំនើបរបស់ហុងកុង ព្រោះលោកជាអ្នកដឹកនាំទីមួយនៃហុងកុងក្រោយសម័យអាណានិគម។

ក្រោយពីចប់អាណត្តិជាប្រធាននាយកប្រតិបត្តិ លោកបានបន្តតួនាទីក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយចិន ដោយបានបម្រើជាអនុប្រធានគណៈកម្មាធិការប្រឹក្សានយោបាយប្រជាជនចិន (CPPCC) ចាប់ពីឆ្នាំ ២០០៥ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០២៣។ តាមវិគីភីឌា តួនាទីនេះបានបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធរបស់លោកជាមួយរដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

រូបថតផ្លូវការរបស់ទុង ជីហ្វា ឆ្នាំ ២០០៤ ប្រភព: Wikipedia

ទុង ជីហ្វា ជាសញ្ជាតិហុងកុង និងចិន។ តាមវិគីភីឌា លោកកើតនៅក្នុងគ្រួសារអ្នកជំនួញនៅហុងកុង ដែលជាតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសរបស់ប្រទេសចិន ស្ថិតនៅឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងត្បូងរបស់ចិន។ ហុងកុងជាទីក្រុងកំពង់ផែសកល ដែលមានប្រវត្តិជាអាណានិគមអង់គ្លេសអស់រយៈពេលជាង ១៥០ ឆ្នាំ មុនពេលប្រគល់មកចិនវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩៧។

អត្តសញ្ញាណរបស់លោកទុង មានលក្ខណៈពិសេស ព្រោះលោកជាអ្នកជំនួញដែលចេះភាសាច្រើន និងមានបទពិសោធន៍ទាក់ទងជាមួយសហគមន៍អន្តរជាតិ។ តាមវិគីភីឌា មុនពេលចូលក្នុងឆាកនយោបាយ លោកជាអ្នកដឹកនាំអាជីវកម្មគ្រួសារលើវិស័យដឹកជញ្ជូនតាមសមុទ្រ ដែលជាវិស័យសេដ្ឋកិច្ចប្រពៃណីដ៏សំខាន់មួយរបស់ហុងកុង។ ប្រវត្តិជាអ្នកជំនួញនេះបានជួយឲ្យលោកមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះក្នុងសង្គមហុងកុង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

លោកទុង ជីហ្វា ជាមួយប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោកប៊ីល គ្លីនតុន ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ ប្រភព: Wikipedia

ចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រហុងកុងគឺការផ្ទេរអធិបតេយ្យភាពពីចក្រភពអង់គ្លេសមកប្រទេសចិន នៅថ្ងៃទី ១ កក្កដា ១៩៩៧។ តាមវិគីភីឌា លោកទុង ជីហ្វា បានចូលកាន់តំណែងជាប្រធាននាយកប្រតិបត្តិទីមួយនៃហុងកុង នៅថ្ងៃនោះតែម្តង។ ការផ្ទេរនេះបានបញ្ចប់អាណានិគមកិច្ចរបស់អង់គ្លេសដែលចាប់ផ្តើមពីសតវត្សទី ១៩ ហើយលោកទុងបានក្លាយជាអ្នកដឹកនាំក្រោមគោលការណ៍ «ប្រទេសមួយ ប្រព័ន្ធពីរ» ដែលរដ្ឋាភិបាលចិនបានប្រកាសថានឹងរក្សាប្រព័ន្ធ។

ក្នុងអាណត្តិដំបូងរបស់លោក ហុងកុងបានប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ រួមទាំងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ី និងជំងឺរាតត្បាតនៅពេលក្រោយ។ តាមរូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្រដែលវិគីភីឌាបានផ្តល់ លោកទុងបានធ្វើកិច្ចការទូតក្នុងនាមហុងកុង ដូចជាការជួបជាមួយប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោកប៊ីល គ្លីនតុន នៅឆ្នាំ ១៩៩៨ និងការជួបជាមួយឯកអគ្គរាជទូតថៃ លោក Tharit Charungvat នៅឆ្នាំ ២០០៣។ លោកបានបម្រើការជាប្រធាននាយកប្រតិបត្តិរហូតដល់ឆ្នាំ ២០០៥។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

លោកទុង ជីហ្វា ជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីកាណាដា លោក Paul Martin ក្នុងខែមករា ឆ្នាំ ២០០៥ ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា លោកទុង ជីហ្វា ជាអ្នកជំនួញមុនពេលចូលកាន់តំណែងនយោបាយ។ ហុងកុងជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ និងពាណិជ្ជកម្មសកល ហើយតួនាទីរបស់លោកទុងបានភ្ជាប់ទៅនឹងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់ហុងកុងក្រោយការផ្ទេរ។ រូបថតដែលវិគីភីឌាផ្តល់បង្ហាញពីកិច្ចប្រជុំរបស់លោកជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីកាណាដា លោក Paul Martin ក្នុងខែមករា ឆ្នាំ ២០០៥ ដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិរបស់ហុងកុងក្នុងអាណត្តិរបស់លោក។

ក្នុងនាមជាអ្នកដឹកនាំដែលមានប្រវត្តិជាអ្នកជំនួញ លោកទុងត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងរក្សាលំនឹងសេដ្ឋកិច្ចហុងកុងដែលផ្អែកលើទីផ្សារសេរី ធនាគារ និងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។ តាមវិគីភីឌា លោកបានដឹកនាំហុងកុងតាមរយៈពេលនៃការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធ មុនពេលលោកលាឈប់ពីតំណែងនៅឆ្នាំ ២០០៥។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

លោកទុង ជីហ្វា ជាមួយឯកអគ្គរាជទូតថៃ លោក Tharit Charungvat ក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា លោកទុង ជីហ្វា បានបម្រើជាអនុប្រធានគណៈកម្មាធិការប្រឹក្សានយោបាយប្រជាជនចិន (CPPCC) ចាប់ពីឆ្នាំ ២០០៥ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០២៣។ តួនាទីនេះបង្ហាញថាបន្ទាប់ពីចប់អាណត្តិជាប្រធាននាយកប្រតិបត្តិ លោកនៅតែបន្តជាឥស្សរជនមានឥទ្ធិពលក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយចិន និងជាសំឡេងសម្រាប់ហុងកុងក្នុងក្របខណ្ឌជាតិចិន។

សម្រាប់អ្នកអានទស្សនាវដ្តីយើង ទុង ជីហ្វា ជានិមិត្តរូបនៃការផ្លាស់ប្តូររបស់ហុងកុងពីអាណានិគមទៅជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសចិន។ ប្រធានបទនេះពាក់ព័ន្ធនឹងការយល់ដឹងអំពីគោលនយោបាយ «ប្រទេសមួយ ប្រព័ន្ធពីរ» និងទំនាក់ទំនងរវាងចិន និងលោកខាងលិច ដែលជាប្រធានបទសំខាន់ក្នុងព័ត៌មានក្នុងតំបន់ រួមទាំងទំនាក់ទំនងរវាងចិន និងអាស៊ានផងដែរ។ ក្រាហ្វិកប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ហុងកុងក្រោយឆ្នាំ ១៩៩៧ មិនអាចពន្យល់បានពេញលេញដោយមិននិយាយពីលោកទុង ជីហ្វា នោះទេ។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

Related articles · 1 brief

លោក ទុង ជីហ្វា អគ្គនាយកប្រតិបត្តិទីមួយរបស់ហុងកុង ទទួលមរណភាពក្នុងជន្មាយុ ៨៩ ឆ្នាំ

លោក ទុង ជីហ្វា (Tung Chee-hwa) អគ្គនាយកប្រតិបត្តិដំបូងរបស់ហុងកុង បន្ទាប់ពីការប្រគល់អាណានិគមអង់គ្លេសមកចិនវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩៧ បានទទួលមរណភាពកាលពីថ្ងៃអង្គារ ក្នុងជន្មាយុ ៨៩ ឆ្នាំ ហើយអាជ្ញាធរហុងកុងកំពុងរៀបចំពិធីបុណ្យសពរដ្ឋជូនលោក ខណៈមេដឹកនាំ និងបុគ្គលល្បីៗនាំគ្នាសម្តែងការរំលែកទុក្ខ។

10 sources · New York Times, Nikkei Asia, South China Morning Post