ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ព្យុះទីហ្វុងម៉ៃសាក់ (ត្រូវបានគេស្គាល់នៅហ្វីលីពីនថាជាព្យុះ Julian) គឺជាព្យុះត្រូពិកដ៏ខ្លាំងក្លាមួយ ដែលបានវាយប្រហារប្រជុំកោះរីយូគីវ និងឧបទ្វីបកូរ៉េនៅដើមខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០។ តាមវិគីភីឌា ព្យុះនេះបានបណ្តាលឲ្យមានអ្នកស្លាប់ និងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ វាជាព្យុះទីហ្វុងទីបីក្នុងរដូវកាលឆ្នាំ២០២០ ដោយបានកកើតឡើងពីប្រព័ន្ធរំជើបរំជួលមួយ ហើយបានកើនកម្លាំងយ៉ាងឆាប់រហ័សរហូតទៅដល់កម្រិតព្យុះទីហ្វុងដ៏ខ្លាំង មុនពេលចុះខ្សោយបន្តិច និងធ្វើដីគោកនៅកូរ៉េខាងត្បូង។ ភាពល្បីល្បាញរបស់ព្យុះម៉ៃសាក់ក៏ដោយសារតែការប្រើប្រាស់ឈ្មោះពីរផ្សេងគ្នាផងដែរ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រព័ន្ធព្រមានពហុជាតិសាសន៍នៅអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ព្យុះម៉ៃសាក់បានធ្វើដំណើរពីទឹកសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច ឆ្ពោះទៅភាគខាងជើង ដោយឆ្លងកាត់ប្រជុំកោះរីយូគីវ ដែលជាខ្សែកោះស្ថិតនៅចន្លោះកោះក្យូស្យូ (Kyushu) របស់ជប៉ុន និងកោះតៃវ៉ាន់។ កោះសំខាន់ៗក្នុងតំបន់នេះរួមមាន អូគីណាវ៉ា និងអាម៉ាមី ដែលមានប្រជាជនរស់នៅរាប់លាននាក់។ បន្ទាប់មក ព្យុះបានបន្តឆ្ពោះទៅឧបទ្វីបកូរ៉េ ហើយបានធ្វើដីគោកនៅភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ជាពិសេសនៅតំបន់ជុំវិញទីក្រុងប៊ូសាន (Busan) និងអ៊ូលសាន (Ulsan) ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់។ ហ្វីលីពីនក៏បានទទួលឥទ្ធិពលដោយប្រយោល ព្រោះព្យុះបានចូលមកក្នុងតំបន់ទទួលខុសត្រូវរបស់ខ្លួន (PAR) ដែលបណ្តាលឲ្យមានការដាក់ឈ្មោះក្នុងស្រុក និងការត្រៀមបង្ការនៅតាមឆ្នេរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

(គ្មានរូបភាព)

យោងតាមវិគីភីឌា ដំណើរកំណើតនៃព្យុះម៉ៃសាក់បានចាប់ផ្តើមពីតំបន់រំជើបរំជួលនៃអាកាសធាតុ (tropical disturbance) នៅប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិចប្រហែលអំឡុងចុងខែសីហា។ ប្រព័ន្ធនេះបានរៀបចំខ្លួនបន្តិចម្តងៗ រហូតដល់ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាព្យុះត្រូពិកតូច (tropical depression) ហើយបានទទួលឈ្មោះ Julian ពីទីភ្នាក់ងារ PAGASA របស់ហ្វីលីពីន។ នៅពេលនោះ ទីភ្នាក់ងារឧតុនិយមជប៉ុន (JMA) ក៏បានចាប់ផ្តើមចេញការព្រមានដែរ ហើយក្រោយមកបានដាក់ឈ្មោះអន្តរជាតិថា Maysak បន្ទាប់ពីប្រព័ន្ធនេះមានកម្លាំងគ្រប់គ្រាន់។

នៅពេលដែលលក្ខខណ្ឌបរិស្ថានអំណោយផល ដូចជាទឹកសមុទ្រក្តៅ និងចរន្តខ្យល់តិច ព្យុះម៉ៃសាក់បានឆ្លងកាត់ការកើនកម្លាំងយ៉ាងឆាប់រហ័ស (rapid intensification) ដែលជាបាតុភូតមួយដែលព្យុះត្រូពិកកើនកម្លាំងខ្យល់អប្បបរមា ៣០ ណាត (knots) ក្នុងរយៈពេល ២៤ ម៉ោង។ តាមវិគីភីឌា ព្យុះនេះបានក្លាយជាព្យុះទីហ្វុងដ៏ខ្លាំងមួយក្នុងរយៈពេលខ្លី ដែលធ្វើឲ្យវាមានគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំង។ នៅពេលខិតជិតឧបទ្វីបកូរ៉េ ព្យុះបានជួបនឹងស្ថានភាពមិនសូវអំណោយផល ហើយចុះខ្សោយបន្តិច ប៉ុន្តែនៅពេលធ្វើដីគោកក្នុងដើមខែកញ្ញា វានៅតែនាំមកនូវខ្យល់ព្យុះខ្លាំង ភ្លៀងធ្លាក់ជោគជាំ និងរលកសមុទ្រខ្ពស់។ ផលប៉ះពាល់ទាំងនេះបានបណ្តាលឲ្យមានការស្លាប់ របួស និងការបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងច្រើន ដូចបានរាយការណ៍ដោយវិគីភីឌា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

(គ្មានរូបភាព)

ព្យុះទីហ្វុងមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់។ តាមវិគីភីឌា ព្យុះម៉ៃសាក់បានបណ្តាលឲ្យមានការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលអាចរួមមានការបំផ្លាញផ្ទះសម្បែង ដំណាំកសិកម្ម និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ។ នៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ដែលជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ច ការរំខានដល់ខ្សែចង្វាក់ផលិតកម្ម និងការដឹកជញ្ជូនអាចបណ្តាលឲ្យមានការខាតបង់រាប់លានដុល្លារ ហើយការស្តារឡើងវិញត្រូវការពេលវេលា និងការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាល។

ផ្នែកវប្បធម៌ ព្យុះទីហ្វុងគឺជាផ្នែកមួយនៃបទពិសោធន៍រស់នៅរបស់ប្រជាជននៅអាស៊ីបូព៌ា។ របៀបដាក់ឈ្មោះព្យុះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះវាជួយឲ្យប្រជាជនងាយស្រួលចងចាំ និងតាមដានព័ត៌មាន។ ឈ្មោះត្រូវបានជ្រើសរើសពីបញ្ជីដែលរៀបចំដោយគណៈកម្មាធិការទីហ្វុង ESCAP/WMO ដែលមានសមាជិក ១៤ ប្រទេស រួមទាំងកម្ពុជា ចិន ជប៉ុន និងកូរ៉េ។ ការចូលរួមនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីកិច្ចសហការក្នុងតំបន់ ដើម្បីពង្រឹងសុវត្ថិភាពសាធារណៈ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

(គ្មានរូបភាព)

ប្រាំមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍នេះ ព្យុះម៉ៃសាក់នៅតែជាករណីសិក្សាដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកជំនាញឧតុនិយម និងអ្នកគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ។ ក្នុងបរិបទនៃការកើនឡើងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ព្យុះទីហ្វុងដែលមានការកើនកម្លាំងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដូចជាម៉ៃសាក់ កំពុងក្លាយជារឿងគួរឲ្យព្រួយបារម្ភ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើនបានព្រមានថា ការឡើងកម្តៅនៃមហាសមុទ្រអាចធ្វើឲ្យព្យុះមានកម្លាំងខ្លាំងជាងមុន និងពិបាកព្យាករណ៍។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការទីហ្វុង ការតាមដានព្យុះក្នុងតំបន់មានសារៈសំខាន់ ទោះបីជាប្រទេសនេះកម្រទទួលរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ។ តាមរយៈការសិក្សាពីផ្លូវ និងផលប៉ះពាល់នៃព្យុះដូចជា ម៉ៃសាក់ កម្ពុជាអាចពង្រឹងប្រព័ន្ធព្រមាន និងការត្រៀមបង្ការគ្រោះទឹកជំនន់ ដែលជាបញ្ហាញឹកញាប់នៅក្នុងរដូវវស្សា។ មេរៀនពីព្រឹត្តិការណ៍នេះក៏ជួយជំរុញកិច្ចសហការជាមួយប្រទេសជិតខាង ដើម្បីបង្កើនសមត្ថភាពទប់ទល់នឹងគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ។