ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា សង្គ្រាមឯករាជ្យអ៊ុយក្រែន គឺជាសង្គ្រាមមួយដែលបានកើតឡើងចាប់ពីខែមីនា ឆ្នាំ១៩១៧ ដល់ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩២១ ហើយជាផ្នែកមួយនៃសង្គ្រាមស៊ីវិលរុស្ស៊ី។ វិគីភីឌារាយការណ៍ថា ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមនេះ សាធារណរដ្ឋអ៊ុយក្រែនឯករាជ្យមួយត្រូវបានបង្កើតឡើង និងអភិវឌ្ឍ ប៉ុន្តែតំបន់ភាគច្រើននៃសាធារណរដ្ឋនោះ ត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតអ៊ុយក្រែន រវាងឆ្នាំ១៩១៩ និងឆ្នាំ១៩២០។

នៅក្នុងប្រទេសអ៊ុយក្រែន សង្គ្រាមនេះក៏ត្រូវបានគេហៅផងដែរថា «សង្គ្រាមអ៊ុយក្រែន-សូវៀត»។ តាមវិគីភីឌា ក្រោយសង្គ្រាម សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតអ៊ុយក្រែន បានក្លាយជាសាធារណរដ្ឋសមាជិកមួយនៃសហភាពសូវៀត រវាងឆ្នាំ១៩២២ និងឆ្នាំ១៩៩១។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សង្គ្រាមឯករាជ្យអ៊ុយក្រែនបានកើតឡើងនៅលើទឹកដីអ៊ុយក្រែន ដែលស្ថិតនៅតំបន់អឺរ៉ុបខាងកើត។ តាមវិគីភីឌា ព្រំដែនភាគពាយ័ព្យនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាជនអ៊ុយក្រែន (UPR) ត្រូវបានកំណត់ដោយសន្ធិសញ្ញាប្រេស្ត-លីតូវស្កលើកទី១។ ទីក្រុងសំខាន់ៗដែលពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះនេះ រួមមាន កៀវ (Kyiv) អូដេសា ល្វូវ (Lviv) និងប៊ែរដ្យានស្ក។

ប្រជាជនចម្បងនៃទឹកដីនេះគឺជនជាតិអ៊ុយក្រែន ដែលបានបង្កើតសាធារណរដ្ឋឯករាជ្យរបស់ខ្លួនក្នុងអំឡុងសង្គ្រាម។ ជម្លោះនេះក៏មានកងកម្លាំងផ្សេងៗទៀតចូលរួម ដូចជាកងទ័ពបារាំងនៅទីក្រុងអូដេសាក្នុងឆ្នាំ១៩១៩ និងកងកម្លាំងរបស់ Nestor Makhno នៅប៊ែរដ្យានស្កក្នុងឆ្នាំ១៩១៩។ លើសពីនេះ នៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩២១ ទាហានអ៊ុយក្រែននៅទីក្រុងកាលីស (Kalisz) ក្នុងប្រទេសប៉ូឡូញ បានត្រៀមខ្លួនសម្រាប់បេសកកម្មរដូវរងាលើកទី២។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សង្គ្រាមនេះបានចាប់ផ្តើមនៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩១៧ ហើយបានបន្តរហូតដល់ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩២១ ដោយជាផ្នែកមួយនៃសង្គ្រាមស៊ីវិលរុស្ស៊ី។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ សាធារណរដ្ឋអ៊ុយក្រែនឯករាជ្យមួយត្រូវបានបង្កើតឡើង និងអភិវឌ្ឍ ហើយទឹកដីអ៊ុយក្រែនក៏បានក្លាយជាសមរភូមិនៃជម្លោះដ៏ស្មុគស្មាញ។

ជម្លោះនេះបានប្រព្រឹត្តទៅលើតំបន់ធំធេង និងមានភាគីច្រើនចូលរួម។ នៅភាគខាងលិច ទីក្រុងល្វូវ (Lviv) បានឆ្លងកាត់ការឡោមព័ទ្ធយ៉ាងខ្លាំងក្លា។ ចំណែកនៅឆ្នាំ១៩២០ កងទ័ពប៉ូឡូញបានវាយចូលដល់ទីក្រុងកៀវ ហើយនៅ ៨ ឧសភា ១៩២០ មេទ័ព Edward Rydz-Śmigły បានសំពះកងទ័ពប៉ូឡូញ ក្នុងក្បួនដង្ហែជ័យជម្នះនៅទីក្រុងកៀវ។

តាមវិគីភីឌា តំបន់ភាគច្រើននៃសាធារណរដ្ឋអ៊ុយក្រែនឯករាជ្យ ត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតអ៊ុយក្រែន រវាងឆ្នាំ១៩១៩ និងឆ្នាំ១៩២០ ហើយសង្គ្រាមបានបញ្ចប់នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩២១។ បន្ទាប់មក នៅឆ្នាំ១៩២៣ សន្តិភាពរីហ្គា (Riga) បានកំណត់ព្រំដែនរវាងប៉ូឡូញ និងសូវៀត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទឹកដីដែលសង្គ្រាមនេះប្រព្រឹត្តទៅ មានកេរ្តិ៍ដំណែលវប្បធម៌យូរអង្វែង ដែលគេស្គាល់តាមរយៈផែនទីបុរាណថា «ដែនដីកូសាក់» ដូចជាផែនទីរបស់ Johann Baptiste Homann ក្នុងឆ្នាំ១៧២០។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម តំបន់ភាគច្រើននៃសាធារណរដ្ឋអ៊ុយក្រែនឯករាជ្យត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតអ៊ុយក្រែន ហើយសន្តិភាពរីហ្គាក្នុងឆ្នាំ១៩២៣ បានកំណត់ព្រំដែនប៉ូឡូញ-សូវៀត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

តាមវិគីភីឌា សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតអ៊ុយក្រែន គឺជាសមាជិកមួយនៃសហភាពសូវៀត ពីឆ្នាំ១៩២២ ដល់ឆ្នាំ១៩៩១ ហើយក្រោយការបញ្ចប់នៃសហភាពសូវៀត អ៊ុយក្រែនបានក្លាយជាប្រទេសឯករាជ្យម្តងទៀត។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីសង្គ្រាមឆ្នាំ១៩១៧ ដល់ឆ្នាំ១៩២១ ជួយឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីឫសគល់ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃអត្តសញ្ញាណជាតិអ៊ុយក្រែន។

បច្ចុប្បន្ននេះ ជម្លោះរវាងរុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែន នៅតែជាប្រធានបទព័ត៌មានអន្តរជាតិដ៏សំខាន់ ដែលធ្វើឱ្យប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យរបស់អ៊ុយក្រែនកាន់តែមានភាពពាក់ព័ន្ធចំពោះអ្នកអាន។ សង្គ្រាមក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩១៧ ដល់ឆ្នាំ១៩២១ ក៏បានបង្ហាញថា ទឹកដីអ៊ុយក្រែនមានកងកម្លាំងច្រើនភាគីចូលរួម រួមទាំងកងទ័ពបារាំង កងទ័ពប៉ូឡូញ និងកងកម្លាំងសូវៀត។