វ៉ាលី អេកស្ប៉ត

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia លោកស្រី Valie Export (កើតថ្ងៃទី១៧ ឧសភា ១៩៤០) ជាវិចិត្រករអូទ្រីសដែលល្បីឈ្មោះតាមរយៈការសម្ដែងសាធារណៈបែបបង្កហេតុនិងការងារខ្សែភាពយន្តពង្រីក។ ស្នាដៃរបស់លោកស្រីរួមបញ្ចូលទាំងវីដេអូតម្លើង ក្បួនគំនូរជីវចលកុំព្យូទ័រ ការថតរូប សិល្បៈរូបចម្លាក់ និងសៀវភៅនានាដែលសុទ្ធតែស្ថិតក្នុងវិស័យសិល្បៈសហសម័យ។

តាម Wikipedia លោកស្រី Valie Export គឺជាអ្នកដឹកនាំដ៏សំខាន់ម្នាក់ក្នុងចលនាសិល្បៈស្ត្រីនិយម និងសិល្បៈទស្សនទាន ដែលបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់វិចិត្រករជំនាន់ក្រោយទូទាំងពិភពលោក។

ជីវប្រវត្តិ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia លោកស្រី Valie Export កើតនៅថ្ងៃទី១៧ ឧសភា ១៩៤០ ក្នុងទីក្រុង Linz ប្រទេសអូទ្រីស ក្រោមឈ្មោះកំណើត Waltraud Lehner។ លោកស្រីបានសិក្សាផ្នែកគំនូរ និងអប់រំសិល្បៈនៅសាលាវិចិត្រសិល្បៈក្រុងវីយែន (Academy of Fine Arts Vienna) តែក្រោយមកបានបោះបង់ការគូរគំនូរនាចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ដើម្បីផ្តោតលើការសម្ដែងនិងខ្សែភាពយន្ត។

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ឈ្មោះ “Valie Export” ត្រូវបានបង្កើតឡើងពីម៉ាកបារី “Export” ហើយជាការបដិសេធទៅនឹងនាមត្រកូលឪពុក និងប្រព័ន្ធដាក់ឈ្មោះបុរសនិយម។ លោកស្រីបានចូលរួមក្នុងបរិយាកាសសិល្បៈ Viennese Actionism តែបានអភិវឌ្ឍទស្សនៈស្ត្រីនិយមផ្ទាល់ខ្លួនដែលត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាឈានមុខគេនៅអឺរ៉ុប។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia នៅឆ្នាំ១៩៦៨ លោកស្រីបានបង្កើតស្នាដៃដ៏ល្បីឈ្មោះ “Tap and Touch Cinema” ដែលក្នុងនោះលោកស្រីបានពាក់ប្រអប់តូចមួយនៅលើទ្រូង ហើយអញ្ជើញជនចម្លែកឲ្យប៉ះពាល់ ដើម្បីរិះគន់ការធ្វើឲ្យរាងកាយស្ត្រីក្លាយជាវត្ថុ។ ឆ្នាំ១៩៦៩ ស្នាដៃ “Action Pants: Genital Panic” (Aktionshose: Genitalpanik) បានបង្ហាញឲ្យឃើញលោកស្រីស្លៀកខោដែលកាត់ចំហរត្រង់កន្លែងប្រដាប់ភេទ និងកាន់កាំភ្លើង ដើរកាត់មុខទស្សនិកជនក្នុងរោងកុន ដែលជាការប្រឆាំងដោយផ្ទាល់ទៅនឹងទស្សនៈមើលងាយស្ត្រី។

តាម Wikipedia បន្ថែមពីនេះ លោកស្រីក៏បានពិសោធន៍ជាមួយខ្សែភាពយន្តពង្រីកដូចជា “Schnitte” (១៩៧០) ហើយបានផលិតវីដេអូតម្លើងនិងក្បួនគំនូរជីវចលកុំព្យូទ័រជាច្រើន។ ស្នាដៃរបស់លោកស្រីត្រូវបានដាក់តាំងនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ធំៗ ដូចជា Documenta និង Venice Biennale។ លោកស្រីទទួលបានពានរង្វាន់ធំៗជាច្រើន រួមមាន ពានរង្វាន់រដ្ឋអូទ្រីសដ៏ធំ (Grand Austrian State Prize) ក្នុងឆ្នាំ២០០៥ ហើយស្នាដៃរបស់លោកស្រីមានវត្តមាននៅក្នុងសារមន្ទីរល្បីៗដូចជា MoMA និង Tate។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia និងការវិភាគពីប្រភពសិល្បៈនានា ស្នាដៃរបស់ Valie Export នៅតែបន្តជះឥទ្ធិពលដល់វិចិត្រករជំនាន់ក្រោយទូទាំងពិភពលោក។ ការរិះគន់របស់លោកស្រីអំពីតួនាទីយេនឌ័រ និងការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដើម្បីធ្វើអំពើហិង្សាផ្នែកនិមិត្តរូប មានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងសន្ទនាសហសម័យអំពីសមភាពយេនឌ័រ និងអត្តសញ្ញាណឌីជីថល។

នៅកម្ពុជា ដែលការពិភាក្សាអំពីសិទ្ធិស្ត្រី និងការសម្ដែងសិល្បៈកំពុងតែរីកចម្រើន ស្នាដៃរបស់លោកស្រីផ្ដល់ជាគំរូប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏មានអំណាចក្នុងការប្រើប្រាស់សិល្បៈជាសកម្មភាពនិយម។ ការតាំងពិព័រណ៍រំលឹកធំៗអំពីស្នាដៃរបស់លោកស្រីនៅតែត្រូវបានរៀបចំឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ដូចជានៅមជ្ឈមណ្ឌល Pompidou និងស្ថាប័នដទៃទៀត ដែលធានាថាកេរ្តិ៍ដំណែលរបស់លោកស្រីនឹងនៅស្ថិតស្ថេរ។