ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យុគវីគីង (Viking Age) គឺជាដំណាក់កាលមួយក្នុងយុគសម័យកណ្តាល ដែលពួកន័រស៍ (Norsemen) ដែលត្រូវបានស្គាល់ថាជាវីគីង បានធ្វើការវាយប្រហារ តាំងទីលំនៅ ដណ្តើមកាន់កាប់ និងធ្វើជំនួញយ៉ាងទ្រង់ទ្រាយធំពាសពេញទ្វីបអឺរ៉ុប និងបានទៅដល់ទ្វីបអាមេរិកខាងជើង។ តាមវិគីភីឌា យុគនេះមានរយៈពេលប្រហែលពី គ.ស. ៧៩៣ ដល់ ១០៦៦។

វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា យុគវីគីងមិនត្រឹមតែអនុវត្តចំពោះស្រុកកំណើតរបស់ពួកគេនៅតំបន់ស្កង់ឌីណាវីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែចំពោះទីកន្លែងណាក៏ដោយ ដែលមានជនជាតិស្កង់ឌីណាវីតាំងទីលំនៅយ៉ាងច្រើនក្នុងសម័យនោះ។ ទោះជាយ៉ាងណា វិគីភីឌាកត់សម្គាល់ថា ពួកស្កង់ឌីណាវីក្នុងយុគនេះមានតិចតួចប៉ុណ្ណោះដែលពិតជាវីគីងក្នុងន័យជាចោរសមុទ្រ ប៉ុន្តែពួកគេត្រូវបានហៅជាទូទៅថាទាំងវីគីង និងន័រស៍។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ស្រុកកំណើតរបស់ពួកវីគីងគឺតំបន់ស្កង់ឌីណាវី ដែលសព្វថ្ងៃរួមមានប្រទេសដាណឺម៉ាក ន័រវេស និងស៊ុយអែត។ តាមផែនទីការធ្វើដំណើរដែលផ្សាយលើវិគីភីឌា ការធ្វើដំណើររបស់ពួកគេមានវិសាលភាពធំធេងណាស់ ដោយឆ្លងកាត់ទ្វីបអឺរ៉ុបស្ទើរតែទាំងមូល សមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេ អាហ្វ្រិកខាងជើង តំបន់អាស៊ីមីន័រ (Asia Minor) តំបន់អាកទិក និងទ្វីបអាមេរិកខាងជើង។

ក្រៅពីស្កង់ឌីណាវី ពួកន័រស៍បានតាំងទីលំនៅនៅកោះជាច្រើនក្នុងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងជើង ដូចជាកោះហ្វារ៉ូ (Faroe) អ៊ីស្លង់ និងហ្គ្រីនឡេន ព្រមទាំងនៅតំបន់ដូចជាអៀរឡង់ កោះអង់គ្លេស និងភាគខាងជើងនៃប្រទេសបារាំង។ ពួកគេនិយាយភាសាន័រស៍បុរាណ (Old Norse) និងមានវប្បធម៌ជិតស្និទ្ធគ្នា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យុគវីគីងចាប់ផ្តើមនៅចុងសតវត្សរ៍ទី ៨ នៅពេលដែលក្រុមអ្នកធ្វើដំណើរតាមសមុទ្រមកពីស្កង់ឌីណាវី ចាប់ផ្តើមវាយប្រហារតំបន់មាត់សមុទ្រ និងកោះនានានៅភាគខាងជើងអឺរ៉ុប។ យុគនេះបានបន្តជាច្រើនសតវត្សរ៍ រហូតដល់ពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១១។

នៅអៀរឡង់ កងទ័ពវីគីងបានមកដល់ទីក្រុងឌូប្លិនក្នុងឆ្នាំ ៨៤១ ហើយផ្ទាំងគំនូរនៅសាលាក្រុងឌូប្លិន ដែលគូរដោយ James Ward ប្រហែលឆ្នាំ ១៩១៤ បង្ហាញពីការតស៊ូរបស់ជនជាតិអៀរឡង់ប្រឆាំងនឹងការចុះចតរបស់កងទ័ពវីគីង។ នៅកោះអង់គ្លេស ពួកវីគីងបានគ្រប់គ្រងតំបន់ដែលស្គាល់ថាដេនឡ (Danelaw)។

នៅអឺរ៉ុបដីគោក ឆ្នាំ ៩១១ ព្រះរាជានៃជនជាតិហ្វ្រង់ (Franks) បានប្រគល់ដីនៅភាគខាងលើនៃតំបន់ណរម៉ង់ឌី (Upper Normandy) ជូនមេដឹកនាំវីគីងឈ្មោះរ៉ូឡូ (Rollo)។ នៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងជើង ពួកន័រស៍បានតាំងទីលំនៅនៅហ្គ្រីនឡេន ហើយកំណត់ត្រាសរសេរចុងក្រោយបំផុតរបស់ពួកគេនៅទីនោះ គឺអំពីពិធីមង្គលការមួយនៅព្រះវិហារ Hvalsey ក្នុងឆ្នាំ ១៤០៨។ ចំណែកការធ្វើដំណើរទៅដល់ទ្វីបអាមេរិកខាងជើង គឺជាចំណុចឆ្ងាយបំផុតនៃការពង្រីកវិសាលភាពរបស់ពួកវីគីង។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ជំនួញគឺជាសកម្មភាពសំខាន់មួយនៃយុគវីគីង ដោយពួកវីគីងបានធ្វើជំនួញយ៉ាងទ្រង់ទ្រាយធំពាសពេញអឺរ៉ុប។ ភស្តុតាងមួយគឺទម្ងន់កាក់អង់គ្លូ-សាក់សុន-វីគីង ដែលធ្វើពីសំណ មានទម្ងន់ប្រហែល ៣៦ ក្រាម ហើយប្រើសម្រាប់ជំនួញមាសប្រាក់ និងប្រាក់កាត់ជាដុំ។ ទម្ងន់នោះមានបង្កប់កាក់អង់គ្លូ-សាក់សុនមួយប្រភេទ ដែលចេញនៅតំបន់ Kent ចន្លោះ គ.ស. ៧២០ ដល់ ៧៥០ ហើយមានប្រភពពីតំបន់ដេនឡ ចន្លោះ គ.ស. ៨៧០ ដល់ ៩៣០។

ទីក្រុងក៏ជាមូលដ្ឋានសំខាន់នៃសេដ្ឋកិច្ចនេះដែរ។ គំរូទីក្រុងអារ៉ូស (Aros) ដែលសព្វថ្ងៃជាទីក្រុងអ័រហ៊ូសក្នុងប្រទេសដាណឺម៉ាក បង្ហាញពីទីក្រុងវីគីងដែលមានកំពែងការពារ នៅប្រហែល គ.ស. ៩៥០។ វិគីភីឌាក៏បានផ្សាយផែនទីទីក្រុងវីគីងជាច្រើននៅស្កង់ឌីណាវី ដែលបង្ហាញពីបណ្តាញទីក្រុងនៃសម័យនោះ។

ខាងវប្បធម៌ ថ្មរូបភាពនៅកោះហ្គោតឡង់ ប្រទេសស៊ុយអែត និងរូបកប៉ាល់វែងនៅលើថ្មរូបភាព Tjängvide ដែលមានអាយុកាលពី គ.ស. ៨០០ ដល់ ១០៩៩ គឺជាសក្ខីកម្មសិល្បៈសំខាន់នៃយុគនេះ។ កប៉ាល់វែង (longship) គឺជាមធ្យោបាយធ្វើដំណើរ និងធ្វើសង្គ្រាមដ៏សំខាន់ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យពួកវីគីងធ្វើដំណើរឆ្ងាយៗ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យុគវីគីងនៅតែទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងនៅថ្ងៃនេះ។ កប៉ាល់វែងជំនាន់ថ្មី (replica) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញនៅកន្លែងជាច្រើន ដើម្បីរំឭកអំពីសិល្បៈសំណង់កប៉ាល់របស់ពួកវីគីង និងបម្រើវិស័យទេសចរណ៍ និងការអប់រំ។

មរតកនៃយុគនេះក៏នៅរស់រវើកក្នុងការចងចាំសាធារណៈផងដែរ។ នៅទីក្រុងកាតូរ៉ា (Catoira) ក្នុងតំបន់ហ្គាលីស៊ី ប្រទេសអេស្ប៉ាញ មានរូបសំណាកមួយដែលរំឭកអំពីការលុកលុយរបស់កងទ័ពវីគីង ហើយប្រៃសណីយ៍នៃកោះហ្វារ៉ូក៏បានចេញត្រារំឭកអំពីការធ្វើដំណើររបស់ពួកវីគីងនៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងជើង។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងក្នុងសហគមន៍ខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស យុគវីគីងជាករណីសិក្សាមួយអំពីឥទ្ធិពលនៃជំនួញតាមសមុទ្រ ការធ្វើចំណាកស្រុក និងការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ឆ្លងព្រំដែន។ តាមវិគីភីឌា ការធ្វើដំណើររបស់ពួកវីគីងបានភ្ជាប់តំបន់ជាច្រើននៅអឺរ៉ុប អាហ្វ្រិកខាងជើង និងអាមេរិកខាងជើងឱ្យមានទំនាក់ទំនងគ្នា ដែលជាប្រធានបទស្រដៀងគ្នានឹងបណ្តាញជំនួញ និងការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍សព្វថ្ងៃ។