ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការអប់រំវិជ្ជាជីវៈ គឺជាការអប់រំដែលរៀបចំបុគ្គលឱ្យមានជំនាញសម្រាប់មុខរបរ ឬអាជីពជាក់លាក់មួយ។ ការអប់រំប្រភេទនេះត្រូវបានស្គាល់តាមឈ្មោះផ្សេងៗគ្នានៅតាមប្រទេសនានា ដូចជា ការអប់រំអាជីព និងបច្ចេកទេស (Career and Technical Education) ឬអក្សរកាត់ដូចជា TVET និង TAFE ជាដើម។ TVE (Technical and Vocational Education) សំដៅលើគ្រប់ទម្រង់ និងកម្រិតនៃការអប់រំដែលផ្តល់ចំណេះដឹង និងជំនាញពាក់ព័ន្ធនឹងមុខរបរនៅក្នុងវិស័យផ្សេងៗនៃជីវិតសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។ យោងតាមវិគីភីឌា ការអប់រំនេះអាចកើតឡើងតាមរយៈការសិក្សាផ្លូវការ មិនផ្លូវការ និងមិនមែនផ្លូវការ ទាំងនៅក្នុងបរិវេណសាលា និងនៅកន្លែងធ្វើការ។ គោលដៅចម្បងគឺការជួយឱ្យអ្នកសិក្សាចេះបច្ចេកទេសឯកទេស និងយល់ពីគោលការណ៍វិទ្យាសាស្ត្រនៅពីក្រោយបច្ចេកទេសទាំងនោះ ព្រមទាំងទទួលបានចំណេះដឹងទូទៅនិងតម្លៃនានាផងដែរ។

វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ទៀតថា ការអប់រំវិជ្ជាជីវៈមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍជំនាញដែលទីផ្សារការងារត្រូវការ។ មុខរបរជាជាងសំណង់ ជាងអគ្គិសនី អ្នកបច្ចេកទេសព័ត៌មាន និងអ្នកជំនាញសុខាភិបាល សុទ្ធតែពឹងផ្អែកលើប្រព័ន្ធអប់រំបែបនេះ។ នៅប្រទេសជាច្រើន ការអប់រំវិជ្ជាជីវៈក៏ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាផ្លូវសម្រាប់កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិនៃការអប់រំវិជ្ជាជីវៈអាចត្រូវបានតាមដានទៅដល់សម័យបុរាណ នៅពេលដែលជំនាញត្រូវបានបញ្ជូនបន្តតាមរយៈប្រព័ន្ធកូនជាង (apprenticeship)។ ប្រព័ន្ធនេះមានភាពរីកចម្រើននៅយុគសម័យកណ្តាលនៅអឺរ៉ុប ដោយសិប្បករជាច្រើនបានហ្វឹកហាត់កូនជាងឱ្យចេះជំនាញមុខរបរ។ នៅសតវត្សរ៍ទី១៩ និងទី២០ សាលាវិជ្ជាជីវៈផ្លូវការបានចាប់កំណើតឡើង ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការនៃបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម ដែលត្រូវការកម្លាំងពលកម្មដែលមានជំនាញច្រើនឡើង។

នៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងកាណាដា សាលាវិជ្ជាជីវៈដំបូងៗបានបង្កើតឡើងនៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០។ វិគីភីឌាបានលើកឡើងថា វិទ្យាស្ថានវិជ្ជាជីវៈ John F. Ross នៅ Guelph ប្រទេសកាណាដា ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាស្ថាប័នដំបូងគេមួយនៅក្នុងប្រទេសនោះ។ នៅឆ្នាំ ១៩២២ ការតាំងពិព័រណ៍អប់រំវិជ្ជាជីវៈនៅពិព័រណ៍រដ្ឋ Oregon បានបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃការអប់រំប្រភេទនេះដល់សាធារណជន (ដូចរូបភាព)។

ក្នុងកំឡុងពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី២០ ប្រទេសជាច្រើនបានអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធ TVET ដាច់ដោយឡែក ដែលផ្តល់ជម្រើសក្រៅពីការអប់រំសិក្សាទូទៅ។ ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់មានប្រព័ន្ធបណ្តុះបណ្តាលទ្វេ (dual system) ដែលរួមបញ្ចូលការសិក្សានៅសាលានិងការហ្វឹកហាត់នៅក្រុមហ៊ុន ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកជាគំរូមួយសម្រាប់ប្រទេសដទៃ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

យោងតាមវិគីភីឌា ការអប់រំវិជ្ជាជីវៈមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយសេដ្ឋកិច្ច ព្រោះវាផ្តល់ឱ្យពលករមានជំនាញបច្ចេកទេស ដែលជាតម្រូវការរបស់ឧស្សាហកម្ម និងសេវាកម្ម។ ការមានកម្លាំងពលកម្មជំនាញជួយឱ្យប្រទេសមានផលិតភាពខ្ពស់ និងអាចប្រកួតប្រជែងក្នុងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ ការស្រាវជ្រាវបានបង្ហាញថា ប្រទេសដែលវិនិយោគច្រើនលើ TVET មានអត្រាអ្នកគ្មានការងារធ្វើក្នុងចំណោមយុវជនទាបជាង។

ផ្នែកវប្បធម៌ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា នៅក្នុងសង្គមជាច្រើន មានទស្សនៈថាការអប់រំវិជ្ជាជីវៈមានឋានៈទាបជាងការអប់រំសកលវិទ្យាល័យ។ ទោះយ៉ាងណា ទស្សនៈនេះកំពុងតែផ្លាស់ប្តូរជាបណ្តើរៗ ដោយសារការយល់ដឹងកាន់តែច្រើនអំពីតម្លៃនៃជំនាញវិជ្ជាជីវៈ និងតម្រូវការខ្ពស់ពីទីផ្សារការងារ។ ប្រទេសដូចជា អាល្លឺម៉ង់ ស្វ៊ីស និងជប៉ុន បានលើកកម្ពស់កេរ្តិ៍ឈ្មោះនៃការអប់រំវិជ្ជាជីវៈឱ្យក្លាយជាជម្រើសដ៏មានតម្លៃ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ននេះ ការអប់រំវិជ្ជាជីវៈបានក្លាយជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៅក្នុងគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍របស់ប្រទេសជាច្រើន ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន។ យោងតាមវិគីភីឌា បណ្តារដ្ឋាភិបាលកំពុងវិនិយោគលើប្រព័ន្ធ TVET ដើម្បីបង្កើនជំនាញយុវជន និងកាត់បន្ថយអត្រាអតិកម្ម។ ការធ្វើសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់តម្រូវឱ្យមានកម្លាំងពលកម្មដែលមានស្តង់ដារជំនាញខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យ TVET កាន់តែមានសារៈសំខាន់។ ការអភិវឌ្ឍនេះក៏បង្កើតឱកាសការងារថ្មីៗសម្រាប់យុវជនកម្ពុជា ទាំងក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុក។