ទិដ្ឋភាពទូទៅ

តាមអត្ថបទវិគីភីឌាជាភាសាអង់គ្លេស សង្គ្រាមសន្តសាបាសគឺជាជម្លោះរវាងសាធារណរដ្ឋសមុទ្រអ៊ីតាលីពីរ គឺជេណូអា (Genoa) និងវីនីស (Venice) ដើម្បីគ្រប់គ្រងទីក្រុងអាកគ្រោ (Acre) ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រយេរ៉ូសាឡឹម។ ឈ្មោះរបស់សង្គ្រាមនេះកើតចេញពីវិវាទជុំវិញទ្រព្យសម្បត្តិរបស់វត្តសន្តសាបាស ដែលស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងអាកគ្រោ។

សង្គ្រាមនេះបានកើតឡើងចន្លោះឆ្នាំ ១២៥៦ និង ១២៥៨ ហើយជាផ្នែកមួយនៃការប្រកួតប្រជែងយ៉ាងយូររវាងសាធារណរដ្ឋសមុទ្រទាំងពីរ ដើម្បីដណ្តើមឥទ្ធិពលលើផ្លូវពាណិជ្ជកម្មនៅសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេខាងកើត។ តាមវិគីភីឌា លទ្ធផលនៃសង្គ្រាមបានធ្វើឲ្យវីនីសរក្សាបានភាពលេចធ្លោនៅអាកគ្រោ ខណៈជេណូអាត្រូវបង្ខំចិត្តដកថយទៅកាន់ទីក្រុងទីរ៉ូស (Tyre)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទីក្រុងអាកគ្រោស្ថិតនៅលើឆ្នេរសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ក្នុងទឹកដីដែលសព្វថ្ងៃជាផ្នែកនៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។ នៅសតវត្សរ៍ទី១៣ ទីក្រុងនេះជាកំពង់ផែដ៏សំខាន់ និងជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃផ្នែកដែលនៅសេសសល់នៃព្រះរាជាណាចក្រយេរ៉ូសាឡឹម បន្ទាប់ពីការបាត់បង់ទឹកដីដើមនៅតំបន់ដីគោក។ ប្រជាជនទីក្រុងមានភាពចម្រុះ ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងសហគមន៍ពាណិជ្ជករមកពីសាធារណរដ្ឋសមុទ្រអ៊ីតាលី ជាពិសេសវីនីស និងជេណូអា ដែលមានត្រីមាសផ្ទាល់ខ្លួន និងទទួលបានសិទ្ធិពាណិជ្ជកម្មពិសេសៗ។ វិវាទរវាងសហគមន៍ទាំងនេះចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិមួយដែលជាប់ទាក់ទងនឹងវត្តសន្តសាបាស បានក្លាយជាចំណុចផ្ដើមនៃជម្លោះប្រដាប់អាវុធ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការឈ្លានពានគ្នារវាងឈ្មួញវីនីស និងជេណូអាក្នុងអាកគ្រោបានកើនឡើងនៅឆ្នាំ ១២៥៦ ដោយភាគីវីនីសបានវាយដណ្តើមត្រីមាសរបស់ជេណូអា ហើយបណ្តេញអ្នកជំនួញជេណូអាចេញពីទីក្រុង។ ជនជាតិជេណូអាបានស្វែងរកសម្ព័ន្ធមិត្តនៅខាងក្រៅ ហើយយោងតាមវិគីភីឌា ពួកគេបានទទួលការគាំទ្រពី Philip of Montfort ដែលជាម្ចាស់កាន់កាប់ទីក្រុងទីរ៉ូស រីឯវីនីសបានទទួលការគាំទ្រពីសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងតំបន់ផ្សេងទៀត។ ជម្លោះបានរាលដាលហួសពីកំពែងក្រុងអាកគ្រោ ទៅដល់ទីក្រុងនិងកំពង់ផែផ្សេងៗក្នុងតំបន់។

ការប៉ះទង្គិចដ៏មុតស្រួចបំផុតបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១២៥៨ នៅពេលកងនាវាវីនីសបានកម្ចាត់កងនាវាជេណូអាក្នុងសមរភូមិមួយនៅជិតទីក្រុងអាកគ្រោ។ តាមវិគីភីឌា ក្រោយការបរាជ័យនេះ ជេណូអាបានបោះបង់ចោលទីតាំងរបស់ខ្លួននៅអាកគ្រោ ហើយផ្លាស់ទីមូលដ្ឋានពាណិជ្ជកម្មទៅកាន់ទីក្រុងទីរ៉ូស។ វាជាផលវិបាកមួយដែលបានផ្លាស់ប្តូរតុល្យភាពអំណាចរវាងសាធារណរដ្ឋសមុទ្រទាំងពីរនៅក្នុងតំបន់។

ការវិវត្តសំខាន់មួយទៀត ដែលតាមវិគីភីឌាមានជាប់ទាក់ទងនឹងសង្គ្រាមនេះ គឺការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងជេណូអា និងអធិរាជ Byzantine ឈ្មោះ Michael VIII Palaiologos ដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិពាណិជ្ជកម្ម ជាថ្នូរនឹងការគាំទ្រផ្នែកកងទ័ពជើងទឹក។ ការនេះបានបើកឱកាសឲ្យជេណូអាបន្តប្រកួតប្រជែងឥទ្ធិពលនៅក្នុងតំបន់ ខណៈឥទ្ធិពលរបស់វីនីសត្រូវបានគេចាត់ទុកថាបានចុះខ្សោយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាមវិគីភីឌា សង្គ្រាមសន្តសាបាសបានលាតត្រដាងពីសារៈសំខាន់នៃកំពង់ផែអាកគ្រោ ដែលជាចំណុចប្រសព្វសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មរវាងអឺរ៉ុប និងអាស៊ី។ ទំនិញដ៏មានតម្លៃ ដូចជាគ្រឿងទេស និងសូត្រ តែងឆ្លងកាត់ទីក្រុងនេះ ហើយការគ្រប់គ្រងត្រីមាសពាណិជ្ជកម្មមានន័យថាអាចទទួលបានចំណូលពន្ធគយ និងអត្ថប្រយោជន៍នយោបាយយ៉ាងធំ។ ហេតុនេះ ការវាយដណ្តើមទ្រព្យសម្បត្តិវត្តសន្តសាបាសមិនមែនគ្រាន់តែជារឿងសាសនាទេ ប៉ុន្តែជាការតស៊ូដណ្តើមសិទ្ធិ និងឥទ្ធិពលលើបណ្តាញពាណិជ្ជកម្ម។ វប្បធម៌នៃអាកគ្រោបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការរួមរស់នៃសហគមន៍ជំនួញផ្សេងគ្នា ប៉ុន្តែការប្រកួតប្រជែងខាងសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយបានធ្វើឲ្យភាពតានតឹងកើនឡើងរហូតដល់ផ្ទុះសង្គ្រាម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ព្រឹត្តិការណ៍ដែលមានអាយុរាប់រយឆ្នាំនេះផ្តល់ជាមេរៀនអំពីរបៀបដែលការប្រកួតប្រជែងលើទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រ និងផ្លូវពាណិជ្ជកម្មអាចវិវត្តទៅជាជម្លោះប្រដាប់អាវុធ។ ទោះបីជាអាកគ្រោសព្វថ្ងៃស្ថិតក្នុងបរិបទខុសគ្នាទាំងស្រុងក៏ដោយ ក៏ប្រវត្តិសាស្ត្រនេះនៅតែត្រូវបានអ្នកសិក្សាប្រើប្រាស់ ដើម្បីយល់ពីភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៃសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ និងការប្រកួតប្រជែងរវាងមហាអំណាចសមុទ្រ។ សម្រាប់អ្នកអានដែលតាមដានព័ត៌មានអំពីពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ និងជម្លោះក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា សង្គ្រាមនេះជាករណីសិក្សាដ៏មានប្រយោជន៍។