នយោបាយPolitics
តុលាការមជ្ឈត្តកម្មអចិន្ត្រៃយ៍បង្គាប់ឥណ្ឌាគោរពសន្ធិសញ្ញាចែករំលែកទឹកជាមួយប៉ាគីស្ថាន
តុលាការមជ្ឈត្តកម្មអចិន្ត្រៃយ៍នៅទីក្រុងឡាអេ បានបង្គាប់ឱ្យឥណ្ឌាគោរពសន្ធិសញ្ញាចែករំលែកទឹកឆ្នាំ១៩៦០ និងកំណត់ការងារលើគម្រោងវារីអគ្គិសនី Ratle នៅតំបន់កាស្មៀរ ដើម្បីការពារចំណែកទឹករបស់ប៉ាគីស្ថាន។
Dawn·The Straits Times·Fresh News
តាមការរាយការណ៍របស់កាសែត Dawn និង The Straits Times នៅថ្ងៃទី៣១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ តុលាការមជ្ឈត្តកម្មអចិន្ត្រៃយ៍ (PCA) នៅទីក្រុងឡាអេ បានបង្គាប់ឱ្យឥណ្ឌាគោរពសន្ធិសញ្ញាចែករំលែកទឹកឥន្ទុស (IWT) ជាមួយប៉ាគីស្ថាន និងកំណត់ការងារលើគម្រោងវារីអគ្គិសនី Ratle នៅតំបន់កាស្មៀរ។ សារព័ត៌មាន Fresh News ក៏បានរាយការណ៍ពីការបង្គាប់របស់តុលាការនេះដែរ។ The Straits Times រាយការណ៍ពីទីក្រុង Amsterdam ថា ឥណ្ឌាត្រូវកំណត់ការងារលើរោងចក្រវារីអគ្គិសនីដែលខ្លួនកំពុងសាងសង់នៅតំបន់កាស្មៀរ បន្ទាប់ពីឥណ្ឌាបានផ្អាកសន្ធិសញ្ញានេះជាឯកតោភាគីកាលពីឆ្នាំ២០២៥។
Dawn បានរាយការណ៍ថា ប៉ាគីស្ថានបានអះអាងថា ការផ្អាករបស់ឥណ្ឌារំលោភលើអនុសញ្ញាក្រុងវីយែនឆ្នាំ១៩៦៩ ស្តីពីច្បាប់សន្ធិសញ្ញា ហើយតុលាការបានគាំទ្រជំហររបស់ប៉ាគីស្ថាន។ តុលាការបានសម្រេចជាឯកច្ឆន្ទថា ឥណ្ឌាគ្មានមូលហេតុស្របច្បាប់ដើម្បីផ្អាក ឬបញ្ចប់សន្ធិសញ្ញាទេ ហើយសន្ធិសញ្ញានៅតែមានសុពលភាពពេញលេញ។ តុលាការក៏បានបញ្ជាក់ថា គ្មានច្បាប់អន្តរជាតិណាអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋមួយផ្អាកសន្ធិសញ្ញាដោយឯកតោភាគីដោយផ្អែកលើ «អធិបតេយ្យភាព» ដូចការអះអាងរបស់ឥណ្ឌាឡើយ។ តាមកាសែត Dawn តុលាការបានកំណត់មូលហេតុតែបីយ៉ាងដែលរដ្ឋមួយអាចបញ្ចប់ ឬផ្អាកសន្ធិសញ្ញាជាឯកតោភាគីគឺ ការរំលោភធ្ងន់ធ្ងរលើសន្ធិសញ្ញាដោយភាគីម្ខាងទៀត ការប្រែប្រួលជាមូលដ្ឋាននៃកាលៈទេសៈ និងផលប៉ះពាល់នៃជម្លោះប្រដាប់អាវុធ។ ប្រធានតុលាការនេះគឺសាស្ត្រាចារ្យ Sean D. Murphy របស់សហរដ្ឋអាមេរិក តាមការរាយការណ៍របស់ Dawn។
ប្រភពដដែលរាយការណ៍ថា ឥណ្ឌាបានផ្អាកសន្ធិសញ្ញាជាឯកតោភាគីនៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ហើយប៉ាគីស្ថានបានហៅការប៉ុនប៉ងផ្អាកចំណែកទឹករបស់ខ្លួនថាជា «ទង្វើសង្គ្រាម» ដោយលើកឡើងថា សន្ធិសញ្ញាគ្មានបទប្បញ្ញត្តិអនុញ្ញាតឱ្យផ្អាកជាឯកតោភាគីឡើយ។ តាមកាសែត Dawn ក្រោយការផ្អាកនោះមានការប៉ះទង្គិចយោធារយៈពេលខ្លីរវាងប្រទេសទាំងពីរនៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥។
ទាក់ទងនឹងពាក្យសុំវិធានការបណ្តោះអាសន្នរបស់ប៉ាគីស្ថាន តុលាការ PCA បានសម្រេចជាឯកច្ឆន្ទហាមឃាត់ឥណ្ឌាមិនឱ្យចាក់បេតុងជញ្ជាំងទំនប់ និងរចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់បញ្ចូលទឹកទៅកាន់ទួរប៊ីនរបស់រោងចក្រ Ratle លើសពីកម្រិតកំណត់ រហូតដល់៩០ថ្ងៃក្រោយសេចក្តីសម្រេចចុងក្រោយរបស់អ្នកជំនាញអព្យាក្រឹតដែលតែងតាំងដោយធនាគារពិភពលោក។ តុលាការក៏បានដាក់វិធានការតម្រូវឱ្យឥណ្ឌារាយការណ៍អំពីកាលវិភាគសាងសង់គម្រោង Ratle រហូតដល់ក្រោយសេចក្តីសម្រេចចុងក្រោយនោះដែរ ប៉ុន្តែបានបដិសេធវិធានការពីរផ្សេងទៀតដែលប៉ាគីស្ថានបានស្នើសុំ។ តាម Dawn អ្នកជំនាញអព្យាក្រឹតគ្រោងនឹងចេញសេចក្តីសម្រេចចុងក្រោយនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៧ ថាតើគម្រោង Kishenganga និង Ratle ស្របតាមសន្ធិសញ្ញាឬយ៉ាងណា។
សន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩៦០ បែងចែកទន្លេខាងកើតគឺ Ravi, Beas និង Sutlej ឱ្យឥណ្ឌា រីឯទន្លេខាងលិចគឺ Indus, Jhelum និង Chenab ភាគច្រើនត្រូវបែងចែកឱ្យប៉ាគីស្ថាន។ តាមកាសែត Dawn ប៉ាគីស្ថានបានចាប់ផ្តើមដំណើរការមជ្ឈត្តកម្មនេះតាំងពីខែសីហា ឆ្នាំ២០១៦ ប៉ុន្តែធនាគារពិភពលោកបានផ្អាកការតែងតាំងប្រធានតុលាការនៅខែធ្នូ ឆ្នាំដដែល ហើយការផ្អាកនេះត្រូវបានដកចេញនៅឆ្នាំ២០២២។ កាសែត Dawn បន្ថែមថា ឥណ្ឌាពុំបានចូលរួមធ្វើសេចក្តីស្នើជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ឬផ្ទាល់មាត់ក្នុងដំណើរការនីតិវិធីចុងក្រោយនេះទេ។ បន្ទាប់ពីឥណ្ឌាផ្អាកសន្ធិសញ្ញានៅឆ្នាំ២០២៥ តុលាការបានចេញសេចក្តីសម្រេចបន្ថែមស្តីពីសមត្ថកិច្ចនៅថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ដោយបញ្ជាក់ថា ការផ្អាករបស់ឥណ្ឌាមិនអាចកំណត់សមត្ថកិច្ចរបស់តុលាការបានឡើយ។
ប្រភពទាំងអស់ All 3 sources
- Dawn Hague court orders India to uphold Indus Waters Treaty, suspend work on its hydropower project ៣១ សីហា ២០២៦
- The Straits Times India must uphold water-sharing treaty with Pakistan, international court says ៣១ សីហា ២០២៦
- Fresh News តុលាការមជ្ឈត្តកម្មអន្តរជាតិ បង្គាប់ឱ្យឥណ្ឌាគោរពសន្ធិសញ្ញាចែករំលែកទឹកជាមួយប៉ាគីស្ថាន ៣១ សីហា ២០២៦