ប៉ាគីស្ថាន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ប៉ាគីស្ថាន ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋឥស្លាមប៉ាគីស្ថាន គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីខាងត្បូង។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ប៉ាគីស្ថានជាប្រទេសដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទី៥ នៅលើពិភពលោក ដោយមានប្រជាជនសរុបជាង ២៤១ លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ និងមានប្រជាជនមូស្លីមច្រើនជាងគេទីពីរនៅលើពិភពលោក។ រដ្ឋធានីរបស់ប្រទេសនេះគឺឥស្លាម៉ាបាដ ខណៈក្រុងការ៉ាជីជាទីក្រុងធំជាងគេ និងជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ។ ប្រទេសនេះមានផ្ទៃដីសរុប ៨៨១.៩១៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយស្ថិតក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទី៣៣ បើគិតតាមផ្ទៃដី។

ប៉ាគីស្ថានមានព្រំប្រទល់ជាប់សមុទ្រអារ៉ាប់នៅភាគខាងត្បូង ហើយនៅភាគខាងជើងមានព្រំដីជាប់ប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាន និងចិន។ នៅខាងកើតជាប់ប្រទេសឥណ្ឌា រីឯខាងលិចជាប់ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ តាមវិគីភីឌា ប្រទេសនេះក៏មានព្រំប្រទល់សមុទ្រជាមួយប្រទេសអូម៉ង់ក្នុងឈូងសមុទ្រអូម៉ង់ និងត្រូវបានបំបែកចេញពីប្រទេសតាហ្ស៊ីគីស្ថានដោយច្រកវ៉ាខាន់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ប៉ាគីស្ថានស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ភូមិសាស្ត្រផ្សេងៗ រាប់ចាប់ពីជួរភ្នំខ្ពស់ៗនៅភាគខាងជើង ដូចជាភ្នំហិម៉ាឡៃយ៉ានិងការ៉ាកូរ៉ាម រហូតដល់តំបន់រាបទំនាប និងវាលខ្សាច់នៅភាគខាងត្បូង។ ទន្លេឥន្ទុស គឺជាទន្លេគោលសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងជាប្រភពទឹកដ៏សំខាន់។ អាកាសធាតុមានលក្ខណៈប្រែប្រួល ពីត្រជាក់នៅតំបន់ភ្នំ ដល់ក្តៅស្ងួតនៅតំបន់វាលខ្សាច់។

ប្រទេសនេះមានប្រជាជនជាង ២៤១ លាននាក់ យោងតាមទិន្នន័យវិគីភីឌា។ ក្រុមជនជាតិសំខាន់ៗរួមមាន ពន្យាប ស៊ីនឌី ផាស្ទូន និងមូហាជីរ ព្រមទាំងជនជាតិភាគតិចដទៃទៀត។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាអ៊ូឌូ និងភាសាអង់គ្លេស ប៉ុន្តែភាសាក្នុងតំបន់ជាច្រើនក៏ត្រូវបាននិយាយផងដែរ។ ប្រជាជនប្រមាណ ៩៦% ជាមូស្លីម ហើយមានសហគមន៍សាសនាហិណ្ឌូ គ្រិស្តាន និងសាសនាដទៃទៀតតិចតួច។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ាគីស្ថានមានតាំងពីអរិយធម៌ឥន្ទុស ដែលជាអរិយធម៌បុរាណមួយក្នុងចំណោមអរិយធម៌ដំបូងៗលើពិភពលោក តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា។ តំបន់នេះក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃអាណាចក្រគន្ធារៈ ដែលរីកចម្រើនក្នុងសម័យពុទ្ធសាសនា។ ក្រោយមក តំបន់នេះបានស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលនៃចក្រភពឥស្លាម រួមទាំងចក្រភពមុគល ដែលបានបន្សល់ទុកនូវស្ថាបត្យកម្មសំខាន់ៗដូចជា បន្ទាយឡាហ័រ។

នៅសតវត្សរ៍ទី១៩ តំបន់នេះបានក្លាយជាផ្នែកនៃចក្រភពអង់គ្លេស។ ចលនាទាមទារឯករាជ្យបានកើតឡើងក្រោមការដឹកនាំរបស់មូហាំម៉ាត់ អ៊ីកបាល ដែលបានបង្កើតគំនិតបង្កើតជាតិដាច់ដោយឡែក និងមូហាំម៉ាត់ អាលី ជិនណា ដែលក្រោយមកបានក្លាយជាបិតាឯករាជ្យ។ តាមវិគីភីឌា ប៉ាគីស្ថានទទួលបានឯករាជ្យពីចក្រភពអង់គ្លេសនៅថ្ងៃទី ១៤ សីហា ១៩៤៧ ដោយការបែងចែកប្រទេសឥណ្ឌា។

ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ប្រទេសនេះបានឆ្លងកាត់សង្គ្រាមជាមួយឥណ្ឌាជាច្រើនលើក ការបំបែកបង់ក្លាដេស (បូព៌ប៉ាគីស្ថាន) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧១ និងបានក្លាយជាមហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរដំបូងក្នុងពិភពមូស្លីម។ ប្រទេសនេះក៏បានឆ្លងកាត់រយៈពេលនៃការគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិល និងយោធាជាច្រើនដងផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចប៉ាគីស្ថានមានមូលដ្ឋានលើវិស័យកសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម និងសេវាកម្ម។ វិស័យឧស្សាហកម្មរួមចំណែកប្រមាណ ២០% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ហើយគ្របដណ្តប់លើវិស័យវាយនភណ្ឌ សារធាតុគីមី និងការផលិតគ្រឿងអេឡិចត្រូនិក។ កំពង់ផែការ៉ាជីជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់។ គម្រោងច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចចិន-ប៉ាគីស្ថាន (CPEC) ដែលជាផ្នែកមួយនៃគំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវ (Belt and Road Initiative) បាននាំមកនូវការវិនិយោគយ៉ាងច្រើនក្នុងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងថាមពល។

ផ្នែកវប្បធម៌ ប៉ាគីស្ថានមានបេតិកភណ្ឌដ៏សម្បូរបែប រួមមានស្ថាបត្យកម្ម តន្ត្រី របាំ និងសិល្បៈ។ វិគីភីឌារាយការណ៍ថា ប្រទេសនេះមានតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់យូណេស្កូជាច្រើន ដូចជាបន្ទាយឡាហ័រ និងទីក្រុងបុរាណម៉ូហែនចូដារ៉ូ។ ម្ហូបអាហារបែបប៉ាគីស្ថានមានភាពល្បីល្បាញ ដោយមានគ្រឿងទេសនិងនំបុ័ងរ៉ូទី ជាអាហារចម្បង។ សម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីមានដូចជា សាល់វ៉ារខ្មីស (Shalwar Kameez)។ កីឡាគ្រីកេតជាកីឡាដែលពេញនិយមជាងគេ ហើយប្រទេសនេះធ្លាប់ឈ្នះពានរង្វាន់កីឡាគ្រីកេតពិភពលោកនៅឆ្នាំ ១៩៩២។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅសម័យបច្ចុប្បន្ន ប៉ាគីស្ថានប្រឈមនឹងបញ្ហាអស្ថិរភាពនយោបាយ ភេរវកម្ម និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ តាមវិគីភីឌា ប្រទេសនេះបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងកិច្ចការតំបន់ និងអន្តរជាតិ រួមទាំងការធ្វើជាសមាជិកសកម្មនៅក្នុងអង្គការសហប្រតិបត្តិការអ៊ីស្លាម (OIC) និងអង្គការសហប្រតិបត្តិការសៀងហៃ (SCO)។

ទំនាក់ទំនងជាមួយឥណ្ឌានៅតែមានភាពតានតឹង ជាពិសេសលើបញ្ហាតំបន់កាស្មៀរ។ ទន្ទឹមនេះ ប៉ាគីស្ថានមានចំណងមិត្តភាពយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយចិន ដូចដែលបង្ហាញតាមរយៈគម្រោង CPEC។ ប្រទេសនេះក៏ជាម្ចាស់ផ្ទះនៃជនភៀសខ្លួនអាហ្វហ្កានីស្ថានរាប់លាននាក់ ដែលជាសហគមន៍ជនភៀសខ្លួនធំបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។

ក្នុងវិស័យអប់រំ តួអង្គដូចជា ម៉ាឡាឡា យូសាហ្វហ្សៃ ដែលបានទទួលរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាពនៅឆ្នាំ ២០១៤ បាននាំពន្លឺអន្តរជាតិមកលើការតស៊ូដើម្បីសិទ្ធិអប់រំរបស់កុមារី។ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុក៏បានបង្កជាគ្រោះទឹកជំនន់ធ្ងន់ធ្ងរក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ដែលគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខស្បៀង និងសេដ្ឋកិច្ច។