វប្បធម៌Culture
ជាង ៣០០ ឆ្នាំនៃបទ Jesu, der du meine Seele របស់លោក Bach និងឫសគល់របស់វា
នៅថ្ងៃទី ១០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៧២៤ លោក Johann Sebastian Bach បានដឹកនាំការសម្ដែងលើកដំបូងនៃបទ cantata ព្រះវិហារ Jesu, der du meine Seele នៅក្រុង Leipzig ដែលជាផ្នែកមួយនៃវដ្ដការតែង cantata ប្រចាំឆ្នាំដ៏មមាញឹករបស់លោក។
Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia
នៅថ្ងៃនេះកាលពី ៣០២ ឆ្នាំមុន គឺនៅថ្ងៃទី ១០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៧២៤ លោក Johann Sebastian Bach បានដឹកនាំការសម្ដែងលើកដំបូងនៃបទ Jesu, der du meine Seele ដែលមានលេខកាតាឡុក BWV 78 នៅក្រុង Leipzig ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia បទនេះជាបទ cantata ព្រះវិហារ ដែលលោកនិពន្ធឡើងសម្រាប់ថ្ងៃអាទិត្យទី ១៤ បន្ទាប់ពីថ្ងៃបុណ្យព្រះត្រីឯក (Trinity) ហើយផ្អែកលើទំនុកតម្កើងឆ្នាំ ១៦៤១ របស់លោក Johann Rist។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលធ្វើឱ្យការសម្ដែងនេះនៅគួរចងចាំ ក្រោយរយៈពេលជាងបីសតវត្ស មិនមែនគ្រាន់តែជាបទចម្រៀងមួយបទនោះទេ គឺជាប្រព័ន្ធការងារ និងវប្បធម៌តន្ត្រីដែលបានផលិតបទនេះឡើង។
យោងតាម Wikipedia លោក Bach គឺជាអ្នកនិពន្ធតន្ត្រី និងតន្ត្រីករជនជាតិអាល្លឺម៉ង់នៃចុងសម័យ Baroque ហើយលោកបានទទួលមុខងារ Thomaskantor នៅ Leipzig តាំងពីឆ្នាំ ១៧២៣។ បទ BWV 78 មិនមែនជាបទដែលឈរតែឯកោនោះទេ។ វាស្ថិតនៅក្នុង «វដ្ដ cantata ផ្អែកលើទំនុកតម្កើង» (chorale cantata cycle) ដែលជាវដ្ដប្រចាំឆ្នាំនៃបទ cantata ព្រះវិហារ ហើយដែលលោកបានចាប់ផ្ដើមតែងនៅ Leipzig ចាប់ពីថ្ងៃអាទិត្យដំបូងបន្ទាប់ពីថ្ងៃបុណ្យ Trinity ក្នុងឆ្នាំ ១៧២៤។ វដ្ដថ្មីនេះបានមកបន្ទាប់ពីវដ្ដ cantata ដែលលោកបានតែងចាប់តាំងពីពេលចូលកាន់តំណែង Thomaskantor កាលពីឆ្នាំ ១៧២៣។ ការពិតនេះបង្ហាញថា ការតែង cantata សម្រាប់ការបូជាព្រះវិហារ គឺជាកិច្ចការទៀងទាត់ប្រចាំឆ្នាំរបស់លោក មិនមែនជាការបំផុសឡើងដោយចៃដន្យនោះទេ។
ចំណែកឫសគល់នៃបទនេះ គឺចាស់ជាងថ្ងៃសម្ដែងដល់ទៅជិតមួយសតវត្ស។ តាម Wikipedia លោក Johann Rist ដែលជាម្ចាស់ទំនុកតម្កើងដើម គឺជាគ្រូគង្វាលនិកាយ Lutheran កវី និងអ្នកនិពន្ធរឿងជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ ដែលល្បីល្បាញជាងគេដោយសារទំនុកតម្កើងរបស់គាត់។ ទំនុកតម្កើងទាំងនោះបានបំផុសឱ្យមានការតែងភ្លេងជាច្រើន ហើយនៅមានវត្តមានក្នុងសៀវភៅទំនុកតម្កើងរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ ប្រធានបទស្នូលនៃទំនុក Jesu, der du meine Seele គឺការរងទុក្ខរបស់ព្រះយេស៊ូ (Passion) ដែលលាងជម្រះអ្នកជឿឱ្យបានបរិសុទ្ធ។ គួរកត់សម្គាល់ដែរថា ប្រធានបទនោះមានទំនាក់ទំនងគ្រាន់តែឆ្ងាយៗ ជាមួយការអានគម្ពីរនៃថ្ងៃអាទិត្យទី ១៤ នោះប៉ុណ្ណោះ។
ដើម្បីយល់ចំណុចចុងក្រោយនេះ គេត្រូវស្គាល់បែបបទ Passion ជាមុនសិន។ តាម Wikipedia បទ Passion គឺជាការតែងតន្ត្រីគ្រីស្តបរិស័ទដែលពណ៌នាអំពីការរងទុក្ខរបស់ព្រះគ្រីស្ទ ហើយតាមធម្មតា បទ Passion ភាគច្រើនត្រូវបានរៀបចំឱ្យសម្ដែងក្នុងការបូជានៃអំឡុងសប្ដាហ៍បរិសុទ្ធ (Holy Week)។ ដូច្នេះ ការដែលបទ cantata មួយដែលផ្អែកលើទំនុកបែប Passion ត្រូវបានសម្ដែងនៅថ្ងៃអាទិត្យធម្មតាមួយក្នុងរដូវកាលក្រោយថ្ងៃបុណ្យ Trinity គឺជាជម្រើសដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍។ វាបង្ហាញពីរបៀបដែលប្រធានបទសាសនាអាចធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ប្រតិទិនបូជា ដោយមិនចាំបាច់ត្រូវជាប់នៅនឹងថ្ងៃបុណ្យជាក់លាក់មួយជានិច្ចនោះ។
ប៉ុន្តែគេមិនគួរមើលបទ BWV 78 ដោយឡែកចេញពីជីវិតច្នៃប្រឌិតទាំងមូលរបស់លោក Bach ឡើយ។ តាម Wikipedia លោកបានបន្សល់ទុកស្នាដៃដ៏សម្បូរបែប ចាប់ពី Brandenburg Concertos រហូតដល់កិច្ចការបទចម្រៀងធំៗដូចជា St. Matthew Passion និង Mass in B minor ហើយលោកត្រូវបានទទួលស្គាល់ចំពោះភាពស្ទាត់ជំនាញខាង counterpoint ពោលគឺបច្ចេកទេសត្បាញខ្សែភ្លេងជាច្រើនឱ្យដំណើរការទន្ទឹមគ្នា។ វដ្ដ cantata ប្រចាំសប្ដាហ៍របស់លោក ដែលមាន BWV 78 ជាផ្នែកមួយ គឺជាផ្ទាំងខាងក្រោយនៃជីវិតច្នៃប្រឌិតនោះ ពោលគឺជាកន្លែងដែលកាតព្វកិច្ចប្រចាំសប្ដាហ៍ និងសិល្បៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានជួបប្រសព្វគ្នាជាប្រចាំ។
កេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់លោក Bach ដូចដែលពិភពលោកស្គាល់សព្វថ្ងៃ មិនបានកើតឡើងភ្លាមៗបន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់លោកនោះទេ។ តាម Wikipedia គឺលោក Felix Mendelssohn ដែលបានផ្ដួចផ្ដើម «ការរស់ឡើងវិញរបស់ Bach» (Bach Revival) តាមរយៈការសម្ដែងបទ St. Matthew Passion ក្នុងឆ្នាំ ១៨២៩។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក លោក Bach ត្រូវបានគេសាទរថាជាអ្នកនិពន្ធតន្ត្រីដ៏អស្ចារ្យបំផុតម្នាក់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រតន្ត្រីលោកខាងលិច។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានោះ ទំនុកតម្កើងរបស់លោក Rist ក៏បានបន្តស្ថិតក្នុងសៀវភៅទំនុកតម្កើងរហូតដល់បច្ចុប្បន្នដែរ ដែលបង្ហាញថា អត្ថបទបុរាណមួយពីឆ្នាំ ១៦៤១ នៅតែមានជីវិតក្នុងប្រពៃណីទំនុកតម្កើងរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។
ហេតុដូច្នេះហើយ បានជាកាលបរិច្ឆេទនេះនៅមានសារៈសំខាន់គួរនិយាយដល់ សូម្បីតែនៅពេលនេះ។ វារំឭកយើងថា តន្ត្រីដែលបច្ចុប្បន្នត្រូវបានគេចាត់ទុកជាសម្បត្តិវប្បធម៌ខ្ពង់ខ្ពស់ មានច្រើនដែលបានកើតចេញពីការបម្រើប្រចាំសប្ដាហ៍ គឺការបូជាព្រះវិហារ មិនមែនចេញពីការបំផុសដែលគ្មានវិន័យនោះទេ។ ក្នុងក្របខណ្ឌនោះ អ្នកនិពន្ធត្រូវបង្កើត ត្រូវសម្ដែង និងត្រូវបំពេញកាលវិភាគដ៏តឹងរឹង តែលទ្ធផលបានក្លាយជាស្នាដៃដែលមនុស្សជំនាន់ក្រោយត្រឡប់មកសាទរវិញជាងមួយសតវត្សក្រោយមក។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា រឿងនេះអាចជាមេរៀនមួយថា បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ធំៗ ជារឿយៗដុះចេញពីកិច្ចការតូចៗ និងទៀងទាត់ មិនមែនសុទ្ធតែមកពីគ្រាដ៏អស្ចារ្យដ៏ឯកាមួយភ្លែតនោះទេ។
សរុបមក បទ Jesu, der du meine Seele ដែលបានសម្ដែងជាលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី ១០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៧២៤ គឺជាតួយ៉ាងនៃការតែង cantata ព្រះវិហារនាយុគ Baroque ដែលជាចំណុចជួបគ្នារវាងទំនុកតម្កើងប្រពៃណីឆ្នាំ ១៦៤១ កាតព្វកិច្ចនៃប្រតិទិនបូជារបស់ Leipzig និងទេពកោសល្យរបស់លោក Bach។ តាម Wikipedia ប្រធានបទនៃការរងទុក្ខរបស់ព្រះយេស៊ូ ដែលជាស្នូលនៃទំនុកនោះ មានទំនាក់ទំនងគ្រាន់តែឆ្ងាយៗ ជាមួយការអានគម្ពីរនៃថ្ងៃអាទិត្យនោះក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែចំណុចត្រង់នេះឯងដែលធ្វើឱ្យការជួបប្រសព្វនៃធាតុទាំងបីនេះកាន់តែគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់អ្នកស្តាប់គ្រប់ជំនាន់។
ប្រភពទាំងអស់ All 5 sources
- Wikipedia Johann_Sebastian_Bach ១ មករា ១៧២៤
- Wikipedia Jesu,_der_du_meine_Seele,_BWV_78 ១ មករា ១៧២៤
- Wikipedia Chorale_cantata_cycle ១ មករា ១៧២៤
- Wikipedia Passion_(music) ១ មករា ១៧២៤
- Wikipedia Johann_Rist ១ មករា ១៧២៤