ពិភពលោកWorld
ការសិក្សាថ្មី៖ ផ្ទាំងទឹកកកហិមាល័យជិតដល់ចំណុចវិបត្តិ គំរាមកំហែងសន្តិសុខទឹកនៅអាស៊ី
ការសិក្សាថ្មីមួយ ព្រមានថា ផ្ទាំងទឹកកកនៅតំបន់ហិមាល័យ កំពុងរលាយលឿនជាងមួយទសវត្សរ៍មុន ហើយតំបន់នេះជិតឈានដល់ចំណុចវិបត្តិ ដែលអាចគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខទឹក និងជីវភាពប្រជាជនរាប់លាននាក់នៅអាស៊ី។
South China Morning Post·Dawn·BBC News·The Straits Times·The Japan Times·Asharq Al-Awsat·AsiaOne
South China Morning Post និង Dawn រាយការណ៍ថា ការសិក្សាថ្មីមួយ ដែលចេញផ្សាយក្នុងខែកញ្ញានេះ ព្រមានថា ផ្ទាំងទឹកកកនៅតំបន់ហិមាល័យ កំពុងរលាយលឿនជាងមួយទសវត្សរ៍មុន ហើយតំបន់នេះ កំពុងខិតជិតដល់ចំណុចវិបត្តិ ដែលគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខទឹក សម្រាប់ប្រជាជនប្រមាណ ២ ពាន់លាននាក់នៅអាស៊ី។
Dawn រាយការណ៍ថា ការសិក្សានេះ ចេញផ្សាយបន្ទាប់ពីផ្ទាំងទឹកកកមួយ នៅតាមព្រំដែននេប៉ាល់-ទីបេ បានដួលរលំនៅចុងខែសីហា ដែលបណ្តាលឱ្យមានការរអិលបាក់ដី និងទឹកជំនន់ភ្លាមៗនៅតាមជ្រលងភ្នំខាងក្រោម។ SCMP និង Dawn រាយការណ៍ថា យ៉ាងហោចណាស់មនុស្ស ១,៣០០ នាក់ ត្រូវបានបញ្ជាក់ថាបានស្លាប់ ហើយជាង ៥,៣០០ នាក់ទៀត កំពុងបាត់ខ្លួននៅប្រទេសនេប៉ាល់ និងតំបន់ទីបេរបស់ចិន។
ការសិក្សានេះ ធ្វើឡើងដោយក្រុមហ៊ុនប្រឹក្សាផ្នែកនិរន្តរភាព Systemiq រួមជាមួយ Integrated Mountain Initiative និង International Centre for Integrated Mountain Development ព្រមទាំងវិទ្យាស្ថាន GB Pant National Institute of Himalayan Environment របស់ឥណ្ឌា តាមការរាយការណ៍របស់ Dawn ។ ការសិក្សារកឃើញថា មានតែផ្ទាំងទឹកកក ២១ ប៉ុណ្ណោះ ដែលត្រូវបានត្រួតពិនិត្យផ្ទាល់នៅនឹងដី ក្នុងចំណោមផ្ទាំងទឹកកកប្រមាណ ៤០,០០០ នៅទូទាំងតំបន់ Hindu Kush-Himalaya ដែលជាប្រព័ន្ធភ្នំឆ្លងកាត់ ៨ ប្រទេស ចាប់ពីអាហ្វហ្គានីស្ថានដល់មីយ៉ាន់ម៉ា។ The Straits Times រាយការណ៍ថា ការបាត់បង់ម៉ាស់ផ្ទាំងទឹកកកហិមាល័យ បានកើនល្បឿនក្នុងទសវត្សរ៍ថ្មីៗនេះ។
តាមការរាយការណ៍របស់ The Japan Times និង Dawn នៅពេលផ្ទាំងទឹកកកថយក្រោយ វាបន្សល់ទុកបឹងទឹកកកមិនស្ថិតស្ថេរ ដែលរក្សាទប់ទឹកដោយគ្រាន់តែថ្ម និងទឹកកករលុងៗ នៅខាងលើជ្រលងភ្នំដែលមានប្រជាជនរាប់លាននាក់រស់នៅ។ Dawn រាយការណ៍ថា បឹងទឹកកកជិត ២០០ កន្លែងនៅឥណ្ឌា ត្រូវបានកំណត់ថាមានហានិភ័យខ្ពស់ ដោយក្នុងនោះ ៥៦ កន្លែង ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ថា «មានហានិភ័យខ្ពស់ខ្លាំង» ដែលធ្វើឱ្យប្រជាជនរាប់លាននាក់នៅតាមដងទន្លេខាងក្រោម ស្ថិតក្នុងគ្រោះថ្នាក់។
Dawn រាយការណ៍ថា តំបន់ហិមាល័យគាំទ្រជាង ២០ ភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ឥណ្ឌា ហើយប្រជាជនរាប់រយលាននាក់ពឹងផ្អែកលើតំបន់នេះ។ ថ្វីបើតំបន់នេះមានត្រឹមប្រមាណ ១៨ ភាគរយនៃផ្ទៃដីឥណ្ឌា វាបង្កឱ្យមានប្រហែល ៣៥ ភាគរយនៃគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិនៅក្នុងប្រទេស។ BBC News រាយការណ៍ថា របាយការណ៍នេះព្រមានថា ការរលាយផ្ទាំងទឹកកកហិមាល័យ កំពុងគំរាមកំហែងដល់ទឹក សេដ្ឋកិច្ច និងសហគមន៍នៅឥណ្ឌា។ នៅពេលតំបន់នេះឈានដល់ «ចំណុចកំពូលទឹក» នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍នេះ គឺពេលដែលលំហូរទន្លេឈប់កើនឡើង ហើយចាប់ផ្តើមថយចុះ នោះនឹងមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងជ្រៅដល់សន្តិសុខទឹក តាមការរាយការណ៍របស់ Dawn និង SCMP ។
ប្រភពទាំងអស់ All 7 sources
- South China Morning Post Himalayan ‘glacier bankruptcy’ threatens water security for 2 billion in Asia ១៤ កញ្ញា ២០២៦
- Dawn Millions of livelihoods at stake as Himalayas approach tipping point, study finds ១៤ កញ្ញា ២០២៦
- BBC News The Himalayas are melting faster - and India's economy is 'at risk' ១៤ កញ្ញា ២០២៦
- The Straits Times Himalayas approaching tipping point, millions of livelihoods at stake: Report ១៤ កញ្ញា ២០២៦
- The Japan Times Himalayas approaching tipping point with millions of livelihoods at stake: report ១៤ កញ្ញា ២០២៦
- Asharq Al-Awsat Himalayas Approaching Tipping Point, Millions of Livelihoods at Stake, Says Report ១៤ កញ្ញា ២០២៦
- AsiaOne Himalayas approaching tipping point, millions of livelihoods at stake ១៤ កញ្ញា ២០២៦