ពិភពលោកWorld
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអន្តរជាតិ បញ្ជាក់ថា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ជាកត្តាចម្បង បង្កទឹកជំនន់មហន្តរាយ នៅនេប៉ាល់-ទីបេ
ការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រដំបូងគេអំពីមហន្តរាយនេះ បង្ហាញថា ការឡើងកម្តៅផែនដីដោយសារមនុស្ស បានធ្វើឱ្យផ្ទាំងទឹកកកនៅហិមាល័យចុះខ្សោយ បង្កជាទឹកជំនន់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ សម្លាប់មនុស្សជាង ១,៤០០ នាក់ និងបាត់ខ្លួនរាប់ពាន់នាក់បន្ថែមទៀត។
Al Jazeera·Deutsche Welle·The Guardian·New York Times·Tuoi Tre·Hong Kong Free Press·The Diplomat·BBC News·The Straits Times·NDTV·Asharq Al-Awsat·Cambodianess
តាមការរាយការណ៍របស់ The Guardian អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានសន្និដ្ឋានថា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ មានតួនាទីចម្បង ក្នុងគ្រោះមហន្តរាយបាក់ផ្ទាំងទឹកកក និងថ្ម ដែលបង្កជាទឹកជំនន់ធ្ងន់ធ្ងរ នៅតាមព្រំដែននេប៉ាល់-ទីបេ កាលពីខែសីហាកន្លងទៅ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Al Jazeera តួលេខអ្នកស្លាប់សរុបឡើងដល់ ១,៤៤៦ នាក់ ហើយអ្នកបាត់ខ្លួនមានយ៉ាងតិច ៦,៦៦៩ នាក់។ រីឯ DW វិញ រាយការណ៍ថា អ្នកស្លាប់មានជិត ១,៤០០ នាក់។
តាមការរាយការណ៍របស់ The Guardian នេះជាការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រដំបូងគេអំពីមហន្តរាយនេះ ហើយអ្នកស្រាវជ្រាវបានរកឃើញលក្ខខណ្ឌកម្តៅខ្ពស់មិនធម្មតា មុនពេលផ្ទាំងទឹកកកដែលមានផ្ទៃដី ២០០,០០០ ម៉ែត្រការ៉េ រលំ បញ្ចេញទឹកកក និងព្រិលចំនួន ១១០ លានម៉ែត្រគូប ធ្លាក់ចូលជ្រលងភ្នំ បង្កជាទឹកជំនន់ភ្លាមៗកម្រិតមិនធ្លាប់មាន និងវាយប្រហារសហគមន៍នៅខាងក្រោមដោយគ្មានការព្រមាន។ កាសែត The Straits Times រាយការណ៍ថា សីតុណ្ហភាពមធ្យមនៅតំបន់ហិមាល័យក្នុងខែសីហា ខ្ពស់ជាងធម្មតាប្រហែល ៥ អង្សាសេ។
តាមការរាយការណ៍របស់ New York Times ការឡើងកម្តៅដោយសារមនុស្ស មានតួនាទី "ខ្លាំងណាស់" ដោយធ្វើឱ្យដីកកអចិន្ត្រៃយ៍ និងទឹកកកជុំវិញថ្មដែលបាក់ ចុះខ្សោយ។ ប៉ុន្តែក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៃអង្គការ World Weather Attribution (WWA) បាននិយាយថា គ្មានការសង្ស័យឡើយ ថាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុជាកត្តាស្នូល តែមហន្តរាយនេះមិនមែនកើតឡើងដោយសារព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុខ្លាំងតែមួយនោះទេ តាមការរាយការណ៍របស់ Hong Kong Free Press។
ទូរទស្សន៍ NDTV រាយការណ៍ថា ការរញ្ជួយដីកម្រិត ៧,៨ កាលពីឆ្នាំ ២០១៥ ដែលបានប៉ះពាល់ភ្នំតែមួយនោះ ក៏អាចបានធ្វើឱ្យស្រទាប់ថ្មក្រោមដីចុះខ្សោយ ប៉ុន្តែឥទ្ធិពលពិតប្រាកដនៅមិនទាន់ច្បាស់លាស់។ រីឯ BBC វិញ រាយការណ៍ថា រដ្ឋាភិបាលនេប៉ាល់ នឹងប្រើប្រាស់ការសិក្សាថ្មីនេះ ដើម្បីទាមទារសំណងរាប់លានដុល្លារ ពីមូលនិធិគ្រោះមហន្តរាយអាកាសធាតុរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។ ទស្សនាវដ្តី The Diplomat វិភាគថា បញ្ហាសំខាន់មិនមែនស្ថិតនៅលើចិន ឬការខ្វះទិន្នន័យនោះទេ ប៉ុន្តែនៅលើការខ្វះការអនុវត្តជាក់ស្តែងរបស់នេប៉ាល់ខ្លួនឯង។
ចំណែក Tuoi Tre នៃរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម រាយការណ៍ថា ការរលាយទឹកកក និងការចុះខ្សោយនៃដីកកអចិន្ត្រៃយ៍ បានធ្វើឱ្យជម្រាលភ្នំហិមាល័យចុះខ្សោយ ដែលរួមចំណែកបង្កមហន្តរាយនេះ។ សារព័ត៌មាន Cambodianess បានចេញផ្សាយអត្ថបទវិភាគ ដោយចាត់ទុកគ្រោះមហន្តរាយនេះ ជាឧទាហរណ៍នៃចំណុចរបត់សកល និងវិបត្តិជាបន្តបន្ទាប់។ ចំណែក DW រាយការណ៍ថា ការឡើងកម្តៅអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ បានរួមចំណែកធ្វើឱ្យមហន្តរាយនេះចាប់ផ្តើមកើតឡើង។
ប្រភពទាំងអស់ All 12 sources
- Al Jazeera Climate change had major role in triggering Nepal floods, scientists say ១៧ កញ្ញា ២០២៦
- Deutsche Welle How climate change worsened Nepal's deadly mountain collapse ១៧ កញ្ញា ២០២៦
- The Guardian Climate crisis probably weakened glacier that caused devastating Nepal-Tibet floods, first study finds ១៧ កញ្ញា ២០២៦
- New York Times Human-Caused Warming Played ‘Very Strong’ Role in Himalayan Floods, Report Finds ១៧ កញ្ញា ២០២៦
- Tuoi Tre Lũ lụt ở biên giới Nepal - Trung Quốc: Biến đổi khí hậu đã gây ra thảm họa thế nào? ១៧ កញ្ញា ២០២៦
- Hong Kong Free Press ‘No doubt’ of climate change role in deadly China-Nepal flood: scientists ១៧ កញ្ញា ២០២៦
- The Diplomat Who Is to Blame for the Massive Death Toll in the Nepal Floods? ១៧ កញ្ញា ២០២៦
- BBC News Nepal to use new flood study to claim millions from UN climate disaster fund ១៧ កញ្ញា ២០២៦
- The Straits Times Climate change likely to have helped trigger Nepal glacier collapse, scientists say ១៧ កញ្ញា ២០២៦
- NDTV Climate Change Likely Behind Glacier Collapse That Caused Nepal Floods: Scientists ១៧ កញ្ញា ២០២៦
- Asharq Al-Awsat Climate Change Likely to Have Helped Trigger Nepal Glacier Collapse ១៧ កញ្ញា ២០២៦
- Cambodianess Global Tipping Points: What Nepal’s Flood Disaster Tells Us About Cascading Crises ១៧ កញ្ញា ២០២៦