កសិកម្ម

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា កសិកម្មគឺជាការអនុវត្តការដាំដុះដី ការដាំ ការចិញ្ចឹម និងការប្រមូលផលដំណាំទាំងអាហារ និងមិនមែនអាហារ ព្រមទាំងការចិញ្ចឹមសត្វផងដែរ។ និយមន័យទូលំទូលាយក៏រួមបញ្ចូលព្រៃឈើ និងវារីកសិកម្មផងដែរ តាមវិគីភីឌា។ កសិកម្មគឺជាកត្តាសំខាន់ក្នុងការកើតឡើងនៃអរិយធម៌មនុស្សបែបឋិតថេរ ដោយការធ្វើកសិកម្មលើរុក្ខជាតិ និងសត្វដែលបានផ្សាំងផ្សំនាំឱ្យមានអតិរេកអាហារដែលអនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សរស់នៅក្នុងទីក្រុង។ ខណៈដែលមនុស្សចាប់ផ្ដើមប្រមូលគ្រាប់ធញ្ញជាតិយ៉ាងហោចណាស់ ១០៥,០០០ ឆ្នាំមុន អ្នកធ្វើកសិកម្មដំបូងបានចាប់ផ្ដើមដាំវាប្រហែល ១១,៥០០ ឆ្នាំមុនប៉ុណ្ណោះ។ ចៀម ពពែ ជ្រូក និងគោត្រូវបានផ្សាំងផ្សំប្រហែល ១០,០០០ ឆ្នាំមុន។ រុក្ខជាតិត្រូវបានដាំដុះដោយឯករាជ្យនៅយ៉ាងហោចណាស់ ១១ តំបន់នៅទូទាំងពិភពលោក។ នៅសតវត្សទី ២០ កសិកម្មឧស្សាហកម្មផ្អែកលើវប្បកម្មឯកកម្មទ្រង់ទ្រាយធំបានគ្របដណ្ដប់លើទិន្នផលកសិកម្ម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

កសិកម្មត្រូវបានអនុវត្តនៅលើផ្ទៃដីដ៏ធំរបស់ពិភពលោក ប៉ុន្តែគុណភាពនិងសមត្ថភាពដីសម្រាប់កសិកម្មមានភាពខុសគ្នាខ្លាំងពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយ។ យោងតាមវិគីភីឌា ផែនទីគុណភាពដីរបស់ក្រសួងកសិកម្មសហរដ្ឋអាមេរិក (USDA) ពីឆ្នាំ ១៩៩៨ បង្ហាញថាតំបន់ជាច្រើននៅអាស៊ី អឺរ៉ុប និងអាមេរិកមានដីសម្បូរណ៍ស័ក្តសម្រាប់ដំណាំ ខណៈតំបន់វាលខ្សាច់និងតំបន់ត្រជាក់ខ្លាំងមានកម្រិតសមស្របទាប។ ប្រជាជនពិភពលោកភាគច្រើនដែលពឹងផ្អែកលើកសិកម្មស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ជាពិសេសនៅតំបន់អាស៊ីខាងត្បូង និងអាហ្វ្រិកតំបន់សាហារ៉ា។ កសិកម្មផ្ដល់ការងារដល់មនុស្សរាប់រយលាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក ហើយជាមូលដ្ឋានសេដ្ឋកិច្ចរបស់សហគមន៍ជនបទជាច្រើន។ ផងដែរ កសិកម្មបែបពនេចរដូចជាការចិញ្ចឹមរមាំងនៅតំបន់អាក់ទិកក៏ជាផ្នែកមួយនៃកសិកម្មបែបគង្វាលសត្វដែរ (តាមវិគីភីឌា)។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រកសិកម្មចាប់ផ្ដើមដំណាលគ្នានឹងការចាប់ផ្ដើមនៃអរិយធម៌។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា មនុស្សដំបូងបានប្រមូលគ្រាប់ធញ្ញជាតិព្រៃយ៉ាងហោច ១០៥,០០០ ឆ្នាំមកហើយ ប៉ុន្តែការដាំដុះដំណាំពិតប្រាកដបានកើតឡើងប្រហែល ១១,៥០០ ឆ្នាំមុន ក្នុងអំឡុងបដិវត្តន៍យុគថ្មរំលីង (Neolithic Revolution)។ សត្វដូចជាចៀម ពពែ ជ្រូក និងគោត្រូវបានផ្សាំងផ្សំប្រហែល ១០,០០០ ឆ្នាំមុន។ ការដាំដុះរុក្ខជាតិបានចាប់ផ្ដើមដោយឯករាជ្យនៅយ៉ាងហោចណាស់ ១១ តំបន់នៅទូទាំងពិភពលោក ដូចដែលបានសិក្សាដោយនីកូឡៃ វាវីឡូហ្វ (Nikolai Vavilov) ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៣០។ កសិកម្មអេហ្ស៊ីបបុរាណ ដូចបានបង្ហាញក្នុងផ្នូររបស់ណាក់ថ៍ពីសតវត្សទី ១៥ មុនគ.ស. បង្ហាញពីការប្រមូលផល ការភ្ជួររាស់ និងសកម្មភាពកសិកម្មផ្សេងទៀតដែលមានភាពស្មុគស្មាញ។ នៅមជ្ឈិមសម័យ ប្រតិទិនកសិកម្មពីសាត្រាស្លឹករឹតរបស់ពីត្រូ ដេ ក្រេស្សង់ស៊ី នៅប្រហែលឆ្នាំ ១៤៧០ បានណែនាំពីរដូវកាលកសិកម្ម។ ការមកដល់នៃកសិកម្មឧស្សាហកម្មនៅសតវត្សទី ២០ បាននាំមកនូវការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនយន្ត ជីគីមី និងថ្នាំកសិកម្មយ៉ាងទូលំទូលាយ ដែលបានបង្កើនទិន្នផលយ៉ាងខ្លាំង។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

កសិកម្មមានសារៈសំខាន់ខាងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេងសម្រាប់ប្រទេសទាំងអស់។ វាផ្គត់ផ្គង់អាហារសម្រាប់ប្រជាជនពិភពលោក និងជាប្រភពវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ឧស្សាហកម្មជាច្រើន។ តាមវិគីភីឌា ការផលិតស្រូវ សាច់ និងបន្លែគឺជាមុខរបរដែលធ្វើឡើងដោយកសិកររាប់លាននាក់។ កសិកម្មឧស្សាហកម្មទំនើបប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធឯកកម្មធំៗ និងម៉ាស៊ីនដូចជាម៉ាស៊ីនច្រូតស្រូវ (combine harvester) ដើម្បីប្រមូលផលប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ប៉ុន្តែក៏មានការចំណាយថាមពលឥន្ធនៈហ្វូស៊ីលខ្ពស់ផងដែរ។ ខាងវប្បធម៌ កសិកម្មបានបង្កើតទំនៀមទម្លាប់ និងបុណ្យប្រពៃណីជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោក។ នៅសតវត្សទី ១៩ ចក្រភពអង់គ្លេសមានចលនាតវ៉ាប្រឆាំងនឹងច្បាប់ពន្ធពោត (Corn Laws) ដែលការពារកសិករក្នុងស្រុក ប៉ុន្តែធ្វើឱ្យតម្លៃអាហារឡើងថ្លៃ។ យោងតាមវិគីភីឌា ការជួបជុំរបស់សម្ព័ន្ធប្រឆាំងច្បាប់ពោតនៅឆ្នាំ ១៨៤៦ គឺជាឧទាហរណ៍មួយនៃឥទ្ធិពលកសិកម្មលើនយោបាយ និងសង្គម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ កសិកម្មកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាស្មុគស្មាញជាច្រើន រួមមានការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការកើនឡើងនៃចំនួនប្រជាជនពិភពលោក និងតម្រូវការផលិតកម្មស្បៀងប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ តាមវិគីភីឌា កសិកម្មបានរួមចំណែកដល់ការបំពុលទឹក ការបាត់បង់ជីវចម្រុះ និងការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។ ការស្រាវជ្រាវបែបហ្សែន ដូចជាការផលិតដំណាំកែច្នៃហ្សែន (GM crops) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីបង្កើនភាពធន់នឹងជំងឺ និងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ។ ផងដែរ ការការពារកម្មសិទ្ធិបញ្ញាលើការបង្កើតថ្មីផ្នែកកសិកម្មបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០០ មក តាមទិន្នន័យពីវិគីភីឌា។ នៅកម្ពុជា កសិកម្មនៅតែជាវិស័យស្នូល ហើយ KhmerPulse តែងតែរាយការណ៍ពីព្រឹត្តិការណ៍ពាក់ព័ន្ធនានា ដូចជាការផ្លាស់ប្ដូររបៀបធ្វើស្រែ ការប្រើពូជស្រូវថ្មី និងផលប៉ះពាល់នៃគ្រោះធម្មជាតិ។