សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (អាស៊ាន)

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (ASEAN) គឺជាអង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាលថ្នាក់តំបន់មួយ ដែលមានសមាជិកទាំង ១០ ប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ យោងតាម Wikipedia ភាសាខ្មែរ អង្គការនេះមានគោលបំណងជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច វឌ្ឍនភាពសង្គម និងការពារស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ រួមទាំងផ្ដល់យន្តការដោះស្រាយទំនាស់ដោយសន្តិវិធីរវាងសមាជិក ។ តាម Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស អាស៊ានដំណើរការលើគោលការណ៍ឯកភាព (consensus) និងការគោរពអធិបតេយ្យភាពជាតិ ដែលមានន័យថាអង្គការទាំងមូលមិនអាចបង្ខំសមាជិកណាមួយឱ្យកែប្រែច្បាប់ក្នុងស្រុកបានឡើយ ។ ដូចរូបថតខាងលើបង្ហាញ ទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់អាស៊ានស្ថិតនៅទីក្រុងហ្សាការតា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ។

សមាជិក និងរចនាសម្ព័ន្ធ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ភាសាខ្មែរ អាស៊ានត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងនៅថ្ងៃទី ៨ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៦៧ ដោយសមាជិកស្ថាបនិកចំនួន ៥ គឺ ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី និងថៃ ។ ក្រោយមក សមាជិកបានពង្រីកជាបន្តបន្ទាប់ ដោយបញ្ចូលប្រទេសព្រុយណេ វៀតណាម ឡាវ មីយ៉ាន់ម៉ា និងកម្ពុជា ដើម្បីឈានដល់សមាជិក ១០ ប្រទេស ។ ប្រទេសទីម័រខាងកើតមានឋានៈជាអ្នកសង្កេតការណ៍ និងកំពុងដំណើរការចូលជាសមាជិកពេញសិទ្ធិ ។ ធម្មនុញ្ញអាស៊ានដែលចូលជាធរមាននៅឆ្នាំ ២០០៨ បានកំណត់នីតិបុគ្គលភាព និងគោលការណ៍ស្នូលរបស់អង្គការ ដូចមានចែងក្នុងឯកសារ Wikipedia ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

អាស៊ានបានចាប់កំណើតក្នុងបរិបទសង្គ្រាមត្រជាក់ ដោយមានបំណងរក្សាស្ថិរភាពតំបន់ និងទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលនៃកុម្មុយនិស្ត តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស ។ នៅទសវត្សរ៍ ១៩៨០ អាស៊ានបានដើរតួនាទីការទូតយ៉ាងសកម្មនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ជាពិសេសក្នុងការស្វែងរកដំណោះស្រាយចំពោះជម្លោះនៅកម្ពុជា ។ រូបថតខាងលើបង្ហាញពីលោក ថមមី កូ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសិង្ហបុរី កំពុងដឹកនាំក្រុមអាស៊ានក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីគាំទ្រដំណើរការសន្តិភាពកម្ពុជា ។ ការខិតខំនេះបានចូលរួមចំណែកដល់ការបញ្ចប់ជម្លោះ និងការកសាងសន្តិភាពឡើងវិញនៅកម្ពុជាជាបន្តបន្ទាប់ ។

ក្រោយសង្គ្រាមត្រជាក់ អាស៊ានបានផ្លាស់ប្តូរការផ្តោតសំខាន់ទៅលើការធ្វើសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ច ។ តាមរូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រមួយទៀតរបស់ Wikipedia នៅថ្ងៃទី ២៨ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៩២ សមាជិកអាស៊ានបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រាងបង្កើតតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន (AFTA) ដែលបានកាត់បន្ថយពន្ធគយ និងជំរុញពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់ ។

សេដ្ឋកិច្ច និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ

ប្រភព: Wikipedia

នៅឆ្នាំ ២០១៥ សហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន (AEC) ត្រូវបានប្រកាសជាផ្លូវការ ដូចដែលរូបថតខាងលើបង្ហាញ ជាជំហានឆ្ពោះទៅរកការបង្កើតទីផ្សារតែមួយ និងមូលដ្ឋានផលិតកម្មរួម ។ តាមការប៉ាន់ស្មានរបស់ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស តំបន់អាស៊ានមានប្រជាជនរួមជាង ៦០០ លាននាក់ និងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ប្រមាណ ៣ ទ្រីលានដុល្លារអាមេរិក ។

ក្រៅពីសេដ្ឋកិច្ច អាស៊ានបានពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យជាច្រើន ។ រូបថតមួយពី Wikipedia ស្តីពីវិបត្តិម៉ារ៉ាវីនៅហ្វីលីពីនបានបញ្ជាក់ថា សមាជិកអាស៊ានមានកាតព្វកិច្ចជួយគ្នាក្រោមយន្តការ « One ASEAN, One Response » ។ សកម្មភាពនានាដូចជា វេទិកាទេសចរណ៍អាស៊ាន និងកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្ស ក៏ជាផ្នែកនៃកិច្ចខិតខំកសាងសហគមន៍រួមផងដែរ ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ អាស៊ានកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាសំខាន់ៗដូចជា ភាពតានតឹងនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង វិបត្តិនយោបាយនៅមីយ៉ាន់ម៉ា និងការប្រកួតប្រជែងរវាងមហាអំណាចដូចជា ចិន និង សហរដ្ឋអាមេរិក ។ កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី ៤៦ ដែលបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៥ ដូចរូបថតបង្ហាញ ជាវេទិការសំខាន់សម្រាប់ពិភាក្សាអំពីការរក្សាសាមគ្គីភាព និងភាពកណ្តាលរបស់អាស៊ាននៅក្នុងស្ថាបត្យកម្មសន្តិសុខតំបន់ ។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលបានក្លាយជាសមាជិកនៅឆ្នាំ ១៩៩៩ អាស៊ានជាវេទិកាមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់ជំរុញពាណិជ្ជកម្ម ការវិនិយោគ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍន៍ ។ តាម Wikipedia ភាសាខ្មែរ ការចូលរួមរបស់កម្ពុជាបានរួមចំណែកដល់ការធ្វើសមាហរណកម្មក្នុងតំបន់ប្រកបដោយសន្តិភាព។ អ្នកអាន KhmerPulse គួរតាមដានការវិវត្តន៍នៅក្នុងអាស៊ាន ព្រោះវាមានផលប៉ះពាល់ផ្ទាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ច សន្តិសុខ និងអនាគតរបស់កម្ពុជា ។