ធនាគារ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា ធនាគារ គឺជាស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុដែលទទួលយកប្រាក់បញ្ញើពីសាធារណជន និងបង្កើតប្រាក់បញ្ញើតាមតម្រូវការ (demand deposit) ខណៈដែលខ្លួនក៏ផ្តល់ប្រាក់កម្ចីផងដែរ។ សកម្មភាពផ្តល់កម្ចីអាចធ្វើឡើងដោយផ្ទាល់ដោយធនាគារ ឬតាមរយៈទីផ្សារមូលធនដោយប្រយោល។ និយមន័យនេះគូសបញ្ជាក់ពីមុខងារស្នូលពីររបស់ធនាគារ៖ ការទទួលប្រាក់បញ្ញើ (ការសន្សំ) និងការផ្តល់ឥណទាន (កម្ចី)។ ធនាគារក៏ផ្តល់សេវាកម្មទូទាត់ប្រាក់ ការគ្រប់គ្រងហានិភ័យហិរញ្ញវត្ថុ និងការផ្តល់ប្រឹក្សាហិរញ្ញវត្ថុផងដែរ។ ប្រព័ន្ធធនាគារមានច្រើនប្រភេទ រួមមានធនាគារពាណិជ្ជកម្ម ធនាគារវិនិយោគ និងធនាគារកណ្តាល ដែលសុទ្ធសឹងជួយសម្រួលលំហូរមូលធនក្នុងសេដ្ឋកិច្ច។ តាមរយៈមុខងារទាំងនេះ ធនាគារដើរតួជាឆ្អឹងខ្នងនៃសេដ្ឋកិច្ចទំនើប ដោយភ្ជាប់អ្នកសន្សំជាមួយអ្នកខ្ចី និងជួយសម្រួលដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា ធនាគារមានវត្តមានទូទាំងពិភពលោក ដោយមានបណ្តាញសាខារាប់ម៉ឺននៅគ្រប់ប្រទេស។ មជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិសំខាន់ៗរួមមាន ទីក្រុងញូវយ៉ក ឡុងដ៍ តូក្យូ និងហុងកុង ដែលជាកន្លែងប្រមូលផ្តុំធនាគារពហុជាតិ និងទីផ្សារមូលធន។ នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជានេប៉ាល់ (ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាព) និងកម្ពុជា វិស័យធនាគារកំពុងពង្រីកយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយផ្តល់សេវាហិរញ្ញវត្ថុដល់ប្រជាជនកាន់តែច្រើនឡើង និងរួមចំណែកដល់ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។

ផ្នែកប្រជាជន វិស័យធនាគារជាប្រភពការងារមួយដ៏ធំ ដោយផ្តល់ការងារដល់មនុស្សរាប់លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក រួមមានអ្នកគ្រប់គ្រង អ្នកវិភាគហិរញ្ញវត្ថុ បុគ្គលិកបម្រើអតិថិជន និងអ្នកបច្ចេកទេស IT ។ អតិថិជនរបស់ធនាគារមានចាប់ពីបុគ្គលឯកជន គ្រួសារ អាជីវកម្មខ្នាតតូច រហូតដល់ក្រុមហ៊ុនធំៗ និងរដ្ឋាភិបាល។ យោងតាមវីគីភីឌា កម្រិតនៃការប្រើប្រាស់សេវាធនាគារ (bank penetration) ប្រែប្រួលពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ ដោយប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍មានអត្រាប្រើប្រាស់ខ្ពស់ជាងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា ប្រវត្តិនៃធនាគារចាប់ផ្តើមតាំងពីសម័យបុរាណ នៅពេលដែលប្រាសាទ និងឈ្មួញបានផ្តល់ប្រាក់កម្ចី និងរក្សាទុកទ្រព្យសម្បត្តិ។ គំនូរខាងលើបង្ហាញពីអ្នកលក់ប្រាក់ (money changers) ក្នុងប្រាសាទ ដែលជាភស្តុតាងមួយនៃសកម្មភាពហិរញ្ញវត្ថុដំបូង។ ក្រមច្បាប់ហាំមូរ៉ាប៊ី (Code of Hammurabi) ក៏មានបទប្បញ្ញត្តិទាក់ទងនឹងការដាក់ប្រាក់ និងការខ្ចីប្រាក់ផងដែរ។ នៅសម័យកណ្ដាល ក្រុមគ្រួសារធនាគារិកអ៊ីតាលី ដូចជា Medici បានបង្កើតប្រព័ន្ធធនាគារដោយមានសាខានៅទូទាំងទ្វីបអឺរ៉ុប និងបង្កើតឧបករណ៍ហិរញ្ញវត្ថុដូចជា វិក័យប័ត្រប្រាក់ (bill of exchange) ដើម្បីសម្រួលពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។

ក្នុងសតវត្សទី១៧ ធនាគារកណ្តាលដំបូងគេបានលេចឡើង៖ ធនាគារ Riksbank នៅប្រទេសស៊ុយអែត (ឆ្នាំ ១៦៦៨) និងធនាគារកណ្តាលអង់គ្លេស (Bank of England) ក្នុងឆ្នាំ ១៦៩៤ ដែលបង្កើតឡើងដោយព្រះមហាក្សត្រ វីល្លៀម ទី៣ ដើម្បីផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដល់សង្គ្រាម។ ចាប់ពីសតវត្សទី១៩ មក ធនាគារពាណិជ្ជកម្មបានរីកចម្រើន រួមជាមួយការបោះពុម្ពប្រាក់ក្រដាស និងការបង្កើតប្រព័ន្ធប្រាក់បម្រុងប្រភាគ (fractional-reserve banking) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យធនាគារផ្តល់កម្ចីលើសពីប្រាក់បញ្ញើជាក់ស្តែង។ ការវិវត្តនេះបានជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែក៏នាំឱ្យមានវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុម្តងម្កាលផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា មុខងារសេដ្ឋកិច្ចរបស់ធនាគារគឺមានសារៈសំខាន់ចម្បង ព្រោះពួកគេបង្កើតប្រាក់តាមរយៈដំណើរការផ្តល់កម្ចី។ នៅពេលធនាគារផ្តល់កម្ចី វាបង្កើតកំណត់ត្រាប្រាក់បញ្ញើថ្មី ដែលពង្រីកការផ្គត់ផ្គង់ប្រាក់ក្នុងសេដ្ឋកិច្ច ដោយមិនចាំបាច់មានប្រាក់សន្សំពីមុនឡើយ។ ដំណើរការនេះជួយជំរុញការវិនិយោគ ការប្រើប្រាស់ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ ធនាគារកណ្តាល ដូចជា Federal Reserve របស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងធនាគារកណ្តាលអឺរ៉ុប មានតួនាទីគ្រប់គ្រងការផ្គត់ផ្គង់ប្រាក់ និងអត្រាការប្រាក់ ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពតម្លៃ និងការងារ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ដូចជា Basel Accords ក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីធានាថាធនាគារមានទុនបម្រុងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីទប់ទល់នឹងវិបត្តិ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ធនាគារមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើទំនុកចិត្តរបស់ប្រជាជន។ ឃ្លាំងធនាគារដ៏រឹងមាំ (ដូចក្នុងរូប) តំណាងឱ្យសុវត្ថិភាព និងការទុកចិត្ត ដែលជាមូលដ្ឋាននៃប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុ។ ប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងប្រាក់បញ្ញើក៏ជាឧបករណ៍សំខាន់ដើម្បីការពារអ្នកសន្សំ។ លើសពីនេះ ធនាគារបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌ប្រចាំថ្ងៃ ដោយផ្តល់នូវកាតឥណទាន ប្រាក់កម្ចីទិញផ្ទះ និងសេវាធនាគារតាមទូរស័ព្ទ ដែលផ្លាស់ប្តូររបៀបដែលមនុស្សគ្រប់គ្រងលុយ។ នៅក្នុងសិល្បៈ និងអក្សរសិល្ប៍ ធនាគារជារឿយៗត្រូវបានពណ៌នាជានិមិត្តរូបនៃអំណាច ឬលោភលន់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន វិស័យធនាគារកំពុងឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំងដោយសារបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល។ យោងតាមវីគីភីឌា ការណែនាំម៉ាស៊ីន ATM (ដូចរូប) និងធនាគារអនឡាញបានធ្វើឱ្យប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុកាន់តែងាយស្រួល និងអាចចូលដំណើរការបាន ២៤/៧។ និន្នាការសកលដូចជា open banking, fintech និងរូបិយប័ណ្ណគ្រីបតូ (cryptocurrency) កំពុងប្រឈមនឹងគំរូធនាគារប្រពៃណី។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា វិស័យធនាគារក៏កំពុងអភិវឌ្ឍយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយមានការកើនឡើងនៃធនាគារពាណិជ្ជកម្ម គ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ និងសេវាកម្មទូទាត់តាមទូរស័ព្ទ។ ការផ្តល់សេវាហិរញ្ញវត្ថុដល់ប្រជាជននៅតំបន់ជនបទតាមរយៈកម្មវិធីដូចជា វីង (Wing) កំពុងដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់បរិយាបន្នហិរញ្ញវត្ថុ។ ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាកំពុងពង្រឹងបទប្បញ្ញត្តិ និងជំរុញការប្រើប្រាស់ប្រាក់រៀល។ វិបត្តិកូវីដ-១៩ បានបង្កើនល្បឿននៃការផ្លាស់ប្តូរឌីជីថលនេះ ដោយជំរុញឱ្យមានការទូទាត់គ្មានសាច់ប្រាក់ និងការផ្តល់កម្ចីតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក។ អ្នកអាន KhmerPulse អាចតាមដានព័ត៌មានថ្មីៗអំពីនិន្នាការទាំងនេះ ដែលបន្តផ្លាស់ប្តូរវិស័យធនាគារនៅកម្ពុជា និងពិភពលោក។