សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ (DRC) ដែលគេស្គាល់ផងដែរថាជា កុងហ្គោ-គីនស្យាសា គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅភាគកណ្តាលនៃទ្វីបអាហ្វ្រិក។ ប្រទេសនេះមានទំហំផ្ទៃដីធំជាងគេទីពីរនៅអាហ្វ្រិក និងជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ១១ លើពិភពលោក។ ប្រជាជនមានចំនួនប្រមាណ ១២៤ លាននាក់ ធ្វើឲ្យ DRC ក្លាយជាប្រទេសដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីបួននៅអាហ្វ្រិក និងជាប្រទេសនិយាយភាសាបារាំងធំជាងគេនៅលើពិភពលោក។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំជាងគេគឺ គីនស្យាសា (Kinshasa) ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចផងដែរ។

ទឹកដីកុងហ្គោមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ ដែនដី Cabinda របស់អង់ហ្គោឡា និងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងត្បូងនៅទិសខាងលិច សាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល និងស៊ូដង់ខាងត្បូងនៅទិសខាងជើង អ៊ូហ្គង់ដា រវ៉ាន់ដា ប៊ូរុនឌី និងតង់ហ្សានីនៅទិសខាងកើត ហើយនិងហ្សាំប៊ី និងអង់ហ្គោឡានៅទិសខាងត្បូង។ ដោយសារតែស្ថិតនៅចំកណ្តាលអាងទន្លេកុងហ្គោ ទឹកដីភាគច្រើនគ្របដណ្តប់ដោយព្រៃត្រូពិកក្រាស់ និងហូរកាត់ដោយបណ្តាញទន្លេជាច្រើន។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាបារាំង ប៉ុន្តែមានការប្រើប្រាស់ភាសាជនជាតិដើមជាង ២០០ ដោយភាសា លីងហ្គាឡា (Lingala) ត្រូវបាននិយាយរីករាលដាលជាងគេ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោមានភូមិសាស្ត្រចម្រុះដោយមានអាងទន្លេកុងហ្គោធំល្វឹងល្វើយគ្របដណ្តប់ដោយព្រៃត្រូពិកសើម និងប្រព័ន្ធទន្លេជាច្រើន។ តំបន់ភាគខាងកើត និងភាគអាគ្នេយ៍មានសណ្ឋានដីជាភ្នំខ្ពស់ៗ។

ចំពោះប្រជាជនវិញ DRC មានប្រជាជនសរុបប្រមាណ ១២៤ លាននាក់។ ដូចបង្ហាញក្នុងផែនទីក្រុមជនជាតិ មានក្រុមជនជាតិជាច្រើនរស់នៅរួមគ្នា ហើយប្រទេសនេះជាទីកន្លែងនៃភាសាជនជាតិដើមជាង ២០០ ។ ភាសាដែលនិយាយទូទាំងប្រទេសជាងគេគឺ លីងហ្គាឡា រីឯភាសាបារាំងត្រូវបានប្រើជាភាសាផ្លូវការក្នុងវិស័យរដ្ឋបាល និងអប់រំ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា តំបន់អាងទន្លេកុងហ្គោមានប្រវត្តិតាំងទីលំនៅដោយនគរ និងរដ្ឋផ្សេងៗ តាំងពីយ៉ាងហោចណាស់សតវត្សរ៍ទី ១៤ ដូចបង្ហាញក្នុងផែនទី។ ក្រោយមក បែលហ្ស៊ិកបានដាក់អាណានិគមលើទឹកដីនេះ មុនពេលប្រទេសទទួលបានឯករាជ្យ។

នៅពេលឯករាជ្យ មេដឹកនាំគណបក្ស ABAKO គឺលោក Joseph Kasa-Vubu បានក្លាយជាប្រធានាធិបតីជ្រើសរើសតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យដំបូង ហើយលោក Patrice Lumumba ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូង។ ប៉ុន្តែលោក Lumumba ត្រូវបានធ្វើឃាតនៅឆ្នាំ ១៩៦១ ដោយក្រុមបំបែករដ្ឋនៅកាតានហ្គា (Katanga) ដែលគាំទ្រដោយបែលហ្ស៊ិក។

ឧត្តមសេនីយ៍ Mobutu Sese Seko បានឡើងកាន់អំណាច និងគ្រប់គ្រងប្រទេសអស់រយៈពេលយូរ ដោយបានប្តូរឈ្មោះប្រទេសជា ហ្សេរ (Zaire) ។ រូបភាពឆ្នាំ ១៩៧៣ បង្ហាញពីជំនួបរវាងលោក Mobutu និងប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក Richard Nixon ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនាក់ទំនងការទូតនាសម័យនោះ។

បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបប Mobutu ប្រទេសនេះបានធ្លាក់ចូលក្នុងជម្លោះប្រដាប់អាវុធធំៗ ដែលគេស្គាល់ថាជាសង្គ្រាមកុងហ្គោលើកទីពីរ (Second Congo War) ។ សង្គ្រាមនេះមានការចូលរួមពីប្រទេសជិតខាងជាច្រើន ហើយបានបង្កឲ្យមានវិបត្តិមនុស្សធម៌ធ្ងន់ធ្ងរ ដោយមានអ្នកស្លាប់ និងជនភៀសខ្លួនរាប់លាននាក់។

បច្ចុប្បន្ន ប្រទេសនេះកំពុងដឹកនាំដោយប្រធានាធិបតី Félix Tshisekedi ដែលបានឡើងកាន់តំណែងកាលពីឆ្នាំថ្មីៗ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោគឺជាប្រទេសដែលសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិដូចជារ៉ែនិងពេជ្រ។ រូបភាពពីវិគីភីឌាបង្ហាញពីទីតាំងរ៉ែនៅខេត្ត Haut-Katanga ដែលជាតំបន់ស្នូលនៃឧស្សាហកម្មនិស្សារណកម្ម។ ប៉ុន្តែទោះបីជាមានធនធានដ៏ច្រើនក៏ដោយ សេដ្ឋកិច្ចនៅតែរងផលប៉ះពាល់ដោយសារអស្ថិរភាព និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្សោយ។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ កុងហ្គោមានកេរដំណែលសិល្បៈដ៏សម្បូរបែប។ រូបចម្លាក់បុរាណដូចជារូបចម្លាក់ Hemba បានបង្ហាញពីសិល្បៈដ៏យូរលង់របស់ប្រជាជនកុងហ្គោ។ តន្ត្រី ជាពិសេស រាំបាកុងហ្គោ (Congolese rumba) មានឥទ្ធិពលទូទាំងទ្វីបអាហ្វ្រិក។ វិចិត្រករល្បីៗដូចជា ហ្វ្រង់ស្វ័រ លូអាំបូ (Franco Luambo) និង អាបេទី ម៉ាស៊ីគីនី (Abeti Masikini) បានបន្សល់ទុកនូវស្នាដៃតន្ត្រីដ៏ល្បីល្បាញ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីជាមានការបោះឆ្នោតដោយសន្តិវិធីកាលពីពេលថ្មីៗនេះ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោនៅតែប្រឈមមុខនឹងអសន្តិសុខជាបន្តបន្ទាប់ ជាពិសេសនៅភាគខាងកើត ដែលក្រុមប្រដាប់អាវុធ ដូចជា M23 នៅតែបន្តប្រយុទ្ធជាមួយកងកម្លាំងរដ្ឋាភិបាល (FARDC) និងកងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (MONUSCO)។ រូបភាពពីវិគីភីឌាឆ្នាំ ២០១៣ បង្ហាញពីទាហានរដ្ឋាភិបាលនៅតំបន់ Goma ។ ស្ថានភាពនេះបានបង្កឲ្យមានការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ជនស៊ីវិលរាប់សែននាក់ ដូចឃើញក្នុងរូបភាពជនភៀសខ្លួន។

ចំពោះអ្នកអាន KhmerPulse កុងហ្គោអាចមានភាពពាក់ព័ន្ធក្នុងន័យជាច្រើន៖ ធនធានរ៉ែដ៏សំខាន់របស់ប្រទេសនេះ ភ្ជាប់ទៅនឹងសេដ្ឋកិច្ចសកល ជាពិសេសក្នុងឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យា។ ជាងនេះទៅទៀត វិបត្តិសន្តិសុខ និងមនុស្សធម៌នៅទីនោះ ជាមេរៀនសម្រាប់សហគមន៍អន្តរជាតិលើការកសាងសន្តិភាពក្រោយសង្គ្រាម ដែលព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាក៏មានបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ដែរ។