សហព័ន្ធបាល់ទាត់អន្តរជាតិ (FIFA)

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

FIFA (Fédération Internationale de Football Association) គឺជាស្ថាប័នគ្រប់គ្រងកីឡាបាល់ទាត់អន្តរជាតិឯករាជ្យមួយ។ តាមវិគីភីឌា វាទទួលខុសត្រូវលើការគ្រប់គ្រងកីឡាបាល់ទាត់សមាគម (association football) បាល់ទាត់ឆ្នេរខ្សាច់ និងហ្វូតសាល់ (futsal) ។ ក្នុងនាមជាស្ថាប័នមួយដែលគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯង FIFA មិនស្ថិតក្រោមអាជ្ញាធរណាមួយឡើយ ហើយដើរតួជាអ្នកកំណត់ច្បាប់នៃការប្រកួត ព្រមទាំងជាអ្នករៀបចំការប្រកួតធំៗ ជាពិសេសគឺ World Cup។

FIFA ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩០៤ ដោយមានគោលបំណងដើម្បីសម្របសម្រួលការប្រកួតអន្តរជាតិរវាងសមាគមជាតិនានានៅអឺរ៉ុប។ បច្ចុប្បន្ននេះវាមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុងហ្សូរិច ប្រទេសស្វីស ហើយសមាជិកភាពរបស់វាបានកើនឡើងរហូតដល់ ២១១ សមាគមជាតិ។ យោងតាមវិគីភីឌា គ្មានស្ថាប័នកីឡាណាផ្សេងទៀតដែលមានសមាជិកច្រើនបែបនេះទេ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រជាប្រិយភាពរបស់កីឡាបាល់ទាត់នៅទូទាំងពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

FIFA មានទីស្នាក់ការកណ្តាលស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងហ្សូរិច ប្រទេសស្វីស ដែលជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប្រទេសនេះ។ អគារនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "FIFA House" ហើយជាមជ្ឈមណ្ឌលបញ្ជាការសម្រាប់កិច្ចការទាំងអស់របស់អង្គការ។ ដោយសារ FIFA គឺជាស្ថាប័នគ្រប់គ្រងកីឡា ពាក្យ "ប្រជាជន" នៅទីនេះសំដៅទៅលើសមាជិកជាតិទាំង ២១១ ដែលតំណាងឱ្យប្រទេស និងដែនដីនានាមកពីគ្រប់ទ្វីប។

តាមវិគីភីឌា សមាជិកទាំងនេះត្រូវបានរៀបចំជាសហព័ន្ធតំបន់ចំនួន ៦ ដើម្បីគ្រប់គ្រងការប្រកួតក្នុងតំបន់រៀងៗខ្លួន។ សហព័ន្ធទាំងនេះរួមមាន៖

• CAF (សហព័ន្ធបាល់ទាត់អាហ្វ្រិក) ដែលមានសមាជិកដូចជា កាមេរូន និងអេហ្ស៊ីប
• AFC (សហព័ន្ធបាល់ទាត់អាស៊ី) ដែលមានសមាជិកដូចជា ជប៉ុន និងកម្ពុជា
• UEFA (សហព័ន្ធបាល់ទាត់អឺរ៉ុប) ដែលមានសមាជិកដូចជា អង់គ្លេស និងអាល្លឺម៉ង់
• CONCACAF (សហព័ន្ធបាល់ទាត់អាមេរិកខាងជើង កណ្តាល និងការាបៀន) ដែលមានសមាជិកដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក និងម៉ិកស៊ិក
• OFC (សហព័ន្ធបាល់ទាត់អូសេអានី) ដែលមានសមាជិកដូចជា នូវែលសេឡង់
• CONMEBOL (សហព័ន្ធបាល់ទាត់អាមេរិកខាងត្បូង) ដែលមានសមាជិកដូចជា ប្រេស៊ីល និងអាហ្សង់ទីន

សមាគមជាតិនីមួយៗត្រូវតែជាសមាជិកនៃសហព័ន្ធតំបន់ណាមួយនេះ ទើបអាចចូលជាសមាជិក FIFA បាន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមវិគីភីឌា FIFA ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩០៤ នៅទីក្រុងប៉ារីស។ ស្ថាបនិកគឺជាសមាគមបាល់ទាត់នៃប្រទេសចំនួន ៨ គឺ ប៊ែលហ្ស៊ិក ដាណឺម៉ាក បារាំង អាល្លឺម៉ង់ ហូឡង់ អេស្ប៉ាញ ស៊ុយអែត និងស្វីស។ គោលដៅចម្បងនៅពេលនោះគឺដើម្បីបង្រួបបង្រួមច្បាប់ប្រកួតឱ្យមានលក្ខណៈដូចគ្នា ដោយសារតែប្រទេសនីមួយៗមានច្បាប់ខុសៗគ្នា។ ការប្រកួតអន្តរជាតិដំបូងក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ FIFA ត្រូវបានរៀបចំឡើងក្នុងពេលឆាប់ៗក្រោយការបង្កើត។

ព្រឹត្តិការណ៍ដែលផ្លាស់ប្ដូរប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ FIFA គឺការរៀបចំការប្រកួត World Cup លើកដំបូងនៅឆ្នាំ ១៩៣០ នៅប្រទេសអ៊ុយរ៉ាហ្គាយ។ យោងតាមវិគីភីឌា ការប្រកួតនេះបានទាក់ទាញក្រុមមកពីទ្វីបផ្សេងៗ ហើយបានក្លាយជាគំរូសម្រាប់ការប្រកួតកីឡាអន្តរជាតិធំៗនាពេលក្រោយ។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ សមាជិកភាពរបស់ FIFA បានពង្រីកយ៉ាងឆាប់រហ័ស ពីបណ្ដាប្រទេសអឺរ៉ុបទៅកាន់អាស៊ី អាហ្វ្រិក និងអាមេរិក។ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី ២១ សមាជិករបស់វាបានកើនដល់ ២១១ ដែលធ្វើឱ្យ FIFA ក្លាយជាស្ថាប័នមួយដែលមានសមាជិកច្រើនជាងអង្គការសហប្រជាជាតិ (មាន ១៩៣ ប្រទេស) ទៅទៀត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច FIFA គឺជាអង្គភាពដ៏មានឥទ្ធិពល។ តាមវិគីភីឌា ការប្រកួត World Cup គឺជាព្រឹត្តិការណ៍កីឡាដែលមានអ្នកទស្សនាច្រើនជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក។ ប្រាក់ចំណូលពីសិទ្ធិផ្សាយបន្តផ្ទាល់ ការឧបត្ថម្ភ និងការលក់សំបុត្រមានចំនួនរាប់ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយវដ្តនៃការប្រកួត។ FIFA ប្រើប្រាស់ប្រាក់ចំណូលនេះក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍កីឡាបាល់ទាត់នៅទូទាំងពិភពលោក តាមរយៈកម្មវិធីដូចជា FIFA Forward ដែលផ្ដល់មូលនិធិដល់សមាគមជាតិ និងសហព័ន្ធតំបន់នានា។

ខាងវប្បធម៌ បាល់ទាត់ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជា "ភាសាសាកល" ដែលភ្ជាប់មនុស្សពីគ្រប់ជាតិសាសន៍ និងវប្បធម៌។ តាមវិគីភីឌា World Cup មិនមែនគ្រាន់តែជាព្រឹត្តិការណ៍កីឡាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែបានក្លាយជាបាតុភូតវប្បធម៌សកល ដែលមានឥទ្ធិពលលើសិល្បៈ តន្ត្រី និងមោទនភាពជាតិ។ អ្នកគាំទ្ររាប់លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោកតាមដានការប្រកួតទាំងនេះ ហើយការឈ្នះ World Cup ជារឿយៗត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសមិទ្ធផលដ៏ធំធេងសម្រាប់ប្រទេសមួយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅពេលបច្ចុប្បន្ន FIFA បន្តដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការគ្រប់គ្រងកីឡាបាល់ទាត់ពិភពលោក ហើយកំពុងរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍ធំៗដូចជា World Cup បុរស និងនារី។ តាមវិគីភីឌា ការផ្លាស់ប្ដូរដ៏ធំមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនាពេលថ្មីៗនេះ គឺការសម្រេចបង្កើនចំនួនក្រុមដែលចូលរួម World Cup បុរសពី ៣២ ទៅ ៤៨ ក្រុម ដោយចាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ឆ្នាំ ២០២៦ ដែលនឹងធ្វើឡើងរួមគ្នានៅសហរដ្ឋអាមេរិក កាណាដា និងម៉ិកស៊ិក។ ការពង្រីកនេះមានគោលបំណងផ្ដល់ឱកាសឱ្យប្រទេសតូចៗបានចូលរួមកាន់តែច្រើន។

ក្រៅពីនេះ FIFA ក៏កំពុងដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមជាច្រើនផងដែរ។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្នុងទសវត្សរ៍កន្លងមកអង្គការនេះបានប្រឈមនឹងរឿងអាស្រូវពុករលួយ និងការរិះគន់អំពីការជ្រើសរើសប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះ World Cup ដែលបង្កជាសំណួរអំពីតម្លាភាព។ ជាការឆ្លើយតប FIFA បានធ្វើកំណែទម្រង់ជាច្រើន រួមទាំងការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រង និងការពង្រឹងច្បាប់សីលធម៌។ ការសម្រេចចិត្តនានារបស់ FIFA ឥឡូវនេះត្រូវបានតាមដានយ៉ាងដិតដល់ដោយសាធារណជន និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពិភពលោក។